WEF: Pak güç dönüşümü yavaş ilerliyor

Bu yıl 14’üncüsü hazırlanan rapora nazaran, dünyada daha inançlı, sürdürülebilir ve adil bir güç sistemine dönüşümde ilerleme devam ediyor lakin global çapta artan belirsizlikler nedeniyle bu dönüşümün suratı yavaşlıyor.

Raporda incelenen 120 ülkeden 107’sinde son 10 yılda güç dönüşümünde ilerleme görülmesine karşın, ekonomik dalgalanmalar, artan jeopolitik tansiyonlar ve teknolojik gelişmelerin hepsi güç dönüşümünün suratını ve gidişatını zorlaştıran tesirler yarattı. Öte yandan, yenilenebilir güç kaynaklarına yapılan global yatırımların artması ve son 10 yılda Sahra Altı Afrika’da güç dönüşümü performansının kıymetli ölçüde güzelleşmesi ise optimist gelişmeler olarak öne çıktı.

Raporda kullanılan ETI puanları geçen yıl rekor düzeye ulaşmış olsa da, güç dönüşümünün suratında birinci olarak 2022’de tespit edilen yavaşlama 2023’te daha da ağırlaştı. 2021-2023 yıllarında global ETI puanlarındaki üç yıllık düzgünleşme, bir evvelki üç yıllık periyottaki yükselişten yaklaşık dört kat daha az oldu.

Bu yıl kelam konusu 120 ülkenin yüzde 83’ünün güç dönüşümündeki temel performans ölçütlerinden en az birinde geçen yıla nazaran daha düşük puanlar elde edildi.

Avrupa hâlâ lider

Raporda kullanılan ETI sıralamasına nazaran, Avrupa güç dönüşümünde bu yıl da liderliğini sürdürdü. İsveç birinci sırada yer alırken, Danimarka, Finlandiya, İsviçre ve Fransa bunu takip etti. Bu ülkeler siyasi istikrar, araştırma ve geliştirmeye yapılan güçlü yatırım, bölgesel jeopolitik durum, güç verimliliği siyasetleri ve karbon fiyatlandırmasıyla hızlanan pak güç dönüşümünden faydalandı. Fransa, geçen yıl güç yoğunluğunu azaltarak birinci kere birinci 5 ülke ortasına girdi.

G20 ülkeleri ortasında Almanya 11, Brezilya 12, İngiltere 13, Çin 17 ve ABD 19’uncu sırada yer aldı. Letonya listeye 15 ve Şili 20’inci sıradan girerek, ETI sıralamasında birinci sefer birinci 20 ülkeden biri oldu. Bu iki ülkede yenilenebilir güç kapasitesindeki süratli büyüme buna öncülük etti.

Çin ve Brezilya’da pak gücün hissesini artırmaya ve şebeke kapasitesini artırmaya yönelik adımlar değerli gelişme olarak öne çıktı. Türkiye ise ETI sıralamasında 59’uncu sırada yer aldı.

ETI skorlarındaki fark, gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeler ortasında daraldı. Güç dönüşümünün tartı merkezi gelişmekte olan ülkelere kaysa da, pak güç yatırımları gelişmiş ekonomilerde ve Çin’de ağırlaşmaya devam etti. Bu durum, gelişmekte olan ülkelerde eşitlikçi bir güç dönüşümünü kolaylaştırmak için gelişmiş ülkelerin finansal takviyesine ve ileri görüşlü siyaset muhtaçlığına işaret ediyor.

WEF Enerji Merkezi Başkanı Roberto Bocca, rapora ait değerlendirmesinde, güç dönüşümünün gelişmekte olan ve gelişmiş ekonomilerde eşit halde gerçekleşmesi gerektiğinin altını çizdi.

Enerjiyi üretme ve tüketme biçiminin dönüşümde muvaffakiyet sağlanması için kritik olduğunu kaydeden Bocca, “Enerji dönüşümü için üç temel kaldıraç üzerinde ivedilikle harekete geçmemiz gerekiyor. Bunlar, emisyonları azaltmak için mevcut güç sisteminde ıslahat yapmak, pak güç tahlillerini geniş ölçekte uygulamak ve GSYH ünitesi başına güç yoğunluğunu azaltmak” bilgisini paylaştı.