Türkiye gri listeden çıktı… Gözler artık de Moody’s’te

Dalgalı seyir izleyen piyasaların geçen hafta gözü kulağı Singapur’daydı. Türkiye’nin “gri listeden” çıkıp çıkmayacağı konusundaki bekleyiş cuma günü olumlu sonuçlandı.

Mali Aksiyon Vazife Gücü (FATF), Singapur’daki toplantısında Türkiye’nin gri listeden çıkarılması kararını aldı.

Hürriyet müellifi Zeynel Balcı, bugünkü köşe yazısında Türkiye’nin gri listeden çıkışını kıymetlendirdi. İşte o yazı:

Listedeki öteki ülkelere bakınca ‘Türkiye zati orada olmayı hak etmiyordu’ demek çok yanlışsız bir kelam olacak. Bu, yatırımcılar ve iş dünyası açısından sevindirici bir haber. Son bir yıldır uygulanan ekonomik program yabancı finans etraflarında kabul görüyordu.

PİYASA FİYATLAMIŞTI

Türkiye’nin ülke risk primindeki (CDS) düşüş, kredi notlarındaki artış, tahvil bonoya gelen yabancı alımları üzere sinyaller bir müddettir gözlenen bir durum. Bunun üzerine gri listeden çıkılması ayrıyeten değerli. Lakin bunu çabucak yabancı yatırımcıların coşkulu bir biçimde Türkiye’ye geleceği halinde yorumlamak da fazlaca optimistlik olacak. Hakikaten haber geldikten sonra Borsa İstanbul’a bir ölçü satış geldi. Bu noktada borsanın çok bilindik kelamı olan “Beklenti alınır gerçekler satılır” kelamına atıfta bulunmak gerekecek. Son birkaç gündür borsa bu mümkün gelişmeyi fiyatlamıştı. Haber sonrası bir ölçü satış gelmesi de bu açıdan olağan görülmeli.

Orta ve uzun devirde ise bu kararın yabancı yatırımcılar üzerindeki olumlu tesirleri devam edecektir. Türkiye değerli bir kısıt, mani yahut tabir yerinde ise ayak bağından kurtuldu. Öbür yandan, para piyasalarında Singapur’dan gelen haberin tesirleri epeyce hudutlu kaldı. Döviz kurları hiç reaksiyon vermezken gösterge tahvil faiz oranında küçük bir düşüş oldu.

GÖZLER 19 TEMMUZ’DA

19 Temmuz’da Moody’s’den gelecek Türkiye’nin kredi notu değerlendirmesi bekleniyor. Bir yeterli haber de oradan gelebilir. Hala Moody’s, S&P ve Fitch üzere kredi derecelendirme kuruluşları açısından Türkiye yatırım yapılabilir ülke pozisyonundan 4-5 kademe uzakta. Bu noktada daha alınması gereken aralıklar var. Fakat son bir yıldaki not artışlarıyla Türkiye bu mecrada daima yol alıyor. İktisat siyasetlerinde yanlışsız adımlar atıldıkça bunun iç ve dış piyasa etraflarında olumlu yansımaları sürebilir. Lakin yalnızca para siyaseti çerçevesinde olaya bakmak yatırımcılar açısından eksik kalır.

BİLANÇOLAR ZAYIF GELDİ

Borsa İstanbul’da bu yılın birinci çeyreğinde “iyi bilanço” bulmak zorlaştı. Enflasyon muhasebesinin de katkısıyla bilanço performansları hayli zayıf. İSO tarafından geçen hafta açıklanan 2023 yılında 500 büyük sanayi kuruluşu tablosunda da emsal bir durumdan kelam edilebilir. Bu noktada iktisat üzerindeki zelzele tesirini de dikkate almak gerçek olacak. Yabancı yatırımcılarda son aylarda “hisse sat, tahvil al” siyaseti devam ediyor. Yüksek faiz nedeniyle tahvil bono almaları anlaşılır bir durum. Pay alacak olsalar hangi hisseyi alacakları konusunda fazlaca bir araştırma yapmaları gerekecek. Düşük bilanço kârları, fiyat kar oranlarını biraz üst çekti. Ucuz pay bulmak eskisi kadar kolay olmayacak.

Bunlara karşın iktisatta yanlışsız işler yaptıkça yabancı yatırımcıların paylara kayıtsız kalması biraz sıkıntı. Piyasa koşulları daha da güzelleştiğinde tahvil alımlarının yanına pay senetlerini de koymayı düşünebilirler. Bu, bu basamakta iddia ve temenni alışılmış ki. Yılın birinci yarısında yüzde 44 getiriyle Borsa İstanbul (BIST100 Endeksi), öteki yatırım araçlarının açık orta önünde. Biraz da bu tabloyu referans alıyoruz.

ENFLASYONDA YENİ SÜREÇ BAŞLIYOR

İç piyasalarda 3 Temmuz Çarşamba günü Türkiye haziran enflasyon dataları açıklanacak. Beklentiler aylık yüzde 2.2-2.5, yıllık yüzde 72-73 civarında. İktisat idaresinin uzun müddettir enflasyonda düşüş için takvim olarak öngördüğü sürecin, yani “dezenflasyon” sürecinin önümüzdeki aylarda başlaması bekleniyor. Baz tesiri bariz halde hissedilebilir. 2023 yılı temmuz ve ağustosta yüzde 9.49 ve 9.09 aylık enflasyonlar vardı. Önümüzdeki aylarda yıllık enflasyon hesaplamalarında bu bilgiler olmayacak. Ayrıyeten kurların yatay seyri ve besinde mevsimsellik üzere tesirleri dikkate aldığımızda yılın ikinci yarısında enflasyon düşüşü mümkünlüğü artıyor. Bu yıl için beklentiler yıllık enflasyonda yüzde 40-45 aralığında oluşuyor.

Enflasyondaki gerileme ileriki aylarda faizdeki gevşemeyi de beraberinde getirebilir. Bu muhtemel gelişmenin borsa ve döviz kurları üzerine yansımaları orta vadeli yatırım projeksiyonlarında dikkate alınması gereken bir durum. Orta ve uzun vadeli yatırımcılar faiz düşerse borsa ve döviz ne olur diye hesaplamalarını tahminen de yapmaya başlamışlardır. Fakat evvel enflasyonun düştüğünü görmek gerekecek. Baz tesiriyle enflasyonun düşmesi çok fazla ikna edici olmayabilir. Aylık enflasyondaki düşüşler daha değerli. Son bir yılda Aralık 2023 hariç aylık enflasyon daima yüzde 3’ün üzerinde kaldı. Gerçek olarak enflasyon düşüşünden kelam edilecek ise birinci kademede yüzde 2’nin altını bir görmek ikna edici olabilir. Enflasyon uygulanan ekonomik programın en değerli ayaklarından biri. Bu global iktisat için de geçerli bir ölçek.

DIŞ PİYASALARDA İSTİKAMET ARAYIŞI SÜRÜYOR

Dış piyasalarda kısa vadeli dalgalanmalar ile mevcut trendler korunuyor. Borsalarda yükseliş denemeleri yahut kâr satışlarına bağlı kararsız bir seyir görülürken ABD tahvil faizleri, Euro ve altının ons fiyatında yatay görünüm korunuyor. Lakin dolarda hafif bir pahalanma var. Dolardaki değerlenmede; Fed’in bu yıl için faiz indirimine başlama tarihinin ertelenmesi ve Fed üyelerinin şahin açıklamaları öne çıkarken Euro’daki zayıflamada Avrupa Merkez Bankası’nın faiz indirim sürecini başlatması ve Fransa’da yapılacak seçimde çok sağcı partinin önde çıkması tedirginliği var.

Borsalarda istikamet konusunda pay bazlı hareketlerin tesiri yüksek. Piyasaları kararsızlığa iten sebepler ortasında açıklanan bilgilerin net bir taraf vermemesini de saymak mümkün. ABD 10 yıllık bono faizi yüzde 4.38, dolar endeksi 105.86, Euro/dolar paritesi 1.0715, altının ons fiyatı 2.326 dolar düzeylerinde süreç görüyor. ABD tahvil faizlerindeki düşüşün durması ve kıymetli dolara bağlı olarak altın fiyatında baskı sürerken reaksiyon yükselişleri güç kazanmakta zorlanıyor. Kaynağında Fed faiz indirimlerinin gecikmesi var. Bu etapta Jeopolitik gelişmeler de pek desteklemiyor.

Petrol fiyatında ise yükseliş eğilimi devam ediyor. Brent petrol 84-85 dolar düzeylerinde süreç görüyor. Petrolde; Jeopolitik tansiyonlar, ABD ham petrol stokları, dolardaki değişimler, talebe yönelik beklentiler fiyatlamaya mevzu gelişmeler. Jeopolitik gelişmelerde; İsrail ile Lübnan Hizbullah’ı ortasındaki gerginliğe başka bir parantez açmak gerekecek. Ortadoğu’da tansiyon tırmanırsa bunun altın fiyatlarına tesirlerini de dikkate almak gerekecek. Önümüzdeki hafta gündem ağır. Almanya ve Euro Bölgesi enflasyonu (TÜFE) ve ABD tarım dışı istihdamı sonuçlarına nazaran fiyatlamaya mevzu olabilecek gelişmeler.

TCMB HAZİRANI ‘PAS’ GEÇTİ

TCMB, geçen haftaki toplantısında beklendiği üzere faiz oranını yüzde 50’de sabit tuttu. Toplantı metninde; “Yakın periyoda ait göstergeler yurtiçi talebin, hala enflasyonist seviyede olmakla birlikte, yavaşladığını teyit etmektedir. Hizmet enflasyonundaki yüksek seyir ve katılık, enflasyon beklentileri, jeopolitik riskler ve besin fiyatları enflasyonist baskıları canlı tutmaktadır. Heyet, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının öngörüler ile ahengini yakından takip etmektedir” değerlendirmelerine yer verildi. Enflasyon derdi korunuyor. Önümüzdeki devir faiz kararları için en değerli kriter enflasyon olmaya devam edecek.

REZERVLERDE ARTIŞ TAM GAZ

TCMB geçen hafta 14 ve 21 Haziran ile biten haftalara ilişkin bilgileri açıklandı. Buna nazaran TCMB rezervlerindeki artış tam gaz devam ediyor. Kaynağında kıymetli ölçüde son bir yılda uygulanan iktisat ve yüksek faiz siyaseti var. Brüt rezervler 147.6 milyar dolara ulaşırken yeni bir tepe yaptı, swap hariç net rezervler ise +12.7 milyar dolara yükseldi. Sıcak para girişleri, ihracatçı dövizi, swaplar, döviz mevduatlarından çözülmeler rezerv artışı olarak yansıyor. Bankalardaki yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatları 165.1 milyar dolara ulaşırken kur muhafazalı mevduatta (KKM) çözülme devam etti ve 2 trilyon TL hududuna kadar geriledi. Yabancı yatırımcıların tahvil bono alımları, pay satışları ise sürüyor. Son bir ayda yabancı yatırımcıların pay satışları 1.7 milyar dolara yaklaştı. Borsa İstanbul’da yabancı takas saklama oranı tekrar yüzde 38’e geriledi.

BORSADA ÇIKIŞ GÜCÜNÜ KORUYOR

DALGALI seyir izleyen piyasaların geçen hafta gözü kulağı Singapur’daydı. Türkiye’nin “gri listeden” çıkıp çıkmayacağı konusundaki bekleyiş cuma günü olumlu sonuçlandı. Mali Aksiyon Misyon Gücü (FATF), Singapur’daki toplantısında Türkiye’nin gri listeden çıkarılması kararını aldı. Listedeki öbür ülkelere bakınca ‘Türkiye esasen orada olmayı hak etmiyordu’ demek çok gerçek bir kelam olacak. Bu, yatırımcılar ve iş dünyası açısından sevindirici bir haber. Son bir yıldır uygulanan ekonomik program yabancı finans etraflarında kabul görüyordu.

PİYASA FİYATLAMIŞTI

Türkiye’nin ülke risk primindeki (CDS) düşüş, kredi notlarındaki artış, tahvil bonoya gelen yabancı alımları üzere sinyaller bir müddettir gözlenen bir durum. Bunun üzerine gri listeden çıkılması ayrıyeten kıymetli. Lakin bunu çabucak yabancı yatırımcıların coşkulu bir formda Türkiye’ye geleceği biçiminde yorumlamak da fazlaca optimistlik olacak. Hakikaten haber geldikten sonra Borsa İstanbul’a bir ölçü satış geldi. Bu noktada borsanın çok bilindik kelamı olan “Beklenti alınır gerçekler satılır” kelamına atıfta bulunmak gerekecek. Son birkaç gündür borsa bu mümkün gelişmeyi fiyatlamıştı. Haber sonrası bir ölçü satış gelmesi de bu açıdan olağan görülmeli.

Orta ve uzun periyotta ise bu kararın yabancı yatırımcılar üzerindeki olumlu tesirleri devam edecektir. Türkiye değerli bir kısıt, mahzur yahut tabir yerinde ise ayak bağından kurtuldu. Öteki yandan, para piyasalarında Singapur’dan gelen haberin tesirleri epey hudutlu kaldı. Döviz kurları hiç reaksiyon vermezken gösterge tahvil faiz oranında küçük bir düşüş oldu.

GÖZLER 19 TEMMUZ’DA

19 Temmuz’da Moody’s’den gelecek Türkiye’nin kredi notu değerlendirmesi bekleniyor. Bir yeterli haber de oradan gelebilir. Hala Moody’s, S&P ve Fitch üzere kredi derecelendirme kuruluşları açısından Türkiye yatırım yapılabilir ülke pozisyonundan 4-5 kademe uzakta. Bu noktada daha alınması gereken aralıklar var. Fakat son bir yıldaki not artışlarıyla Türkiye bu mecrada daima yol alıyor. İktisat siyasetlerinde hakikat adımlar atıldıkça bunun iç ve dış piyasa etraflarında olumlu yansımaları sürebilir. Ancak yalnızca para siyaseti çerçevesinde olaya bakmak yatırımcılar açısından eksik kalır.

BİLANÇOLAR ZAYIF GELDİ

Borsa İstanbul’da bu yılın birinci çeyreğinde “iyi bilanço” bulmak zorlaştı. Enflasyon muhasebesinin de katkısıyla bilanço performansları hayli zayıf. İSO tarafından geçen hafta açıklanan 2023 yılında 500 büyük sanayi kuruluşu tablosunda da benzeri bir durumdan kelam edilebilir. Bu noktada iktisat üzerindeki sarsıntı tesirini de dikkate almak yanlışsız olacak. Yabancı yatırımcılarda son aylarda “hisse sat, tahvil al” siyaseti devam ediyor. Yüksek faiz nedeniyle tahvil bono almaları anlaşılır bir durum. Pay alacak olsalar hangi hisseyi alacakları konusunda fazlaca bir araştırma yapmaları gerekecek. Düşük bilanço kârları, fiyat kar oranlarını biraz üst çekti. Ucuz pay bulmak eskisi kadar kolay olmayacak.

Bunlara karşın iktisatta yanlışsız işler yaptıkça yabancı yatırımcıların paylara kayıtsız kalması biraz güç. Piyasa koşulları daha da güzelleştiğinde tahvil alımlarının yanına pay senetlerini de koymayı düşünebilirler. Bu, bu etapta varsayım ve temenni alışılmış ki. Yılın birinci yarısında yüzde 44 getiriyle Borsa İstanbul (BIST100 Endeksi), başka yatırım araçlarının açık orta önünde. Biraz da bu tabloyu referans alıyoruz.

ENFLASYONDA YENİ SÜREÇ BAŞLIYOR

İç piyasalarda 3 Temmuz Çarşamba günü Türkiye haziran enflasyon dataları açıklanacak. Beklentiler aylık yüzde 2.2-2.5, yıllık yüzde 72-73 civarında. İktisat idaresinin uzun müddettir enflasyonda düşüş için takvim olarak öngördüğü sürecin, yani “dezenflasyon” sürecinin önümüzdeki aylarda başlaması bekleniyor. Baz tesiri bariz biçimde hissedilebilir. 2023 yılı temmuz ve ağustosta yüzde 9.49 ve 9.09 aylık enflasyonlar vardı. Önümüzdeki aylarda yıllık enflasyon hesaplamalarında bu bilgiler olmayacak. Ayrıyeten kurların yatay seyri ve besinde mevsimsellik üzere tesirleri dikkate aldığımızda yılın ikinci yarısında enflasyon düşüşü mümkünlüğü artıyor. Bu yıl için beklentiler yıllık enflasyonda yüzde 40-45 aralığında oluşuyor.

Enflasyondaki gerileme ileriki aylarda faizdeki gevşemeyi de beraberinde getirebilir. Bu mümkün gelişmenin borsa ve döviz kurları üzerine yansımaları orta vadeli yatırım projeksiyonlarında dikkate alınması gereken bir durum. Orta ve uzun vadeli yatırımcılar faiz düşerse borsa ve döviz ne olur diye hesaplamalarını tahminen de yapmaya başlamışlardır. Fakat evvel enflasyonun düştüğünü görmek gerekecek. Baz tesiriyle enflasyonun düşmesi çok fazla ikna edici olmayabilir. Aylık enflasyondaki düşüşler daha kıymetli. Son bir yılda Aralık 2023 hariç aylık enflasyon daima yüzde 3’ün üzerinde kaldı. Gerçek olarak enflasyon düşüşünden kelam edilecek ise birinci etapta yüzde 2’nin altını bir görmek ikna edici olabilir. Enflasyon uygulanan ekonomik programın en kıymetli ayaklarından biri. Bu global iktisat için de geçerli bir ölçek.

DIŞ PİYASALARDA İSTİKAMET ARAYIŞI SÜRÜYOR

Dış piyasalarda kısa vadeli dalgalanmalar ile mevcut trendler korunuyor. Borsalarda yükseliş denemeleri yahut kâr satışlarına bağlı kararsız bir seyir görülürken ABD tahvil faizleri, Euro ve altının ons fiyatında yatay görünüm korunuyor. Lakin dolarda hafif bir pahalanma var. Dolardaki değerlenmede; Fed’in bu yıl için faiz indirimine başlama tarihinin ertelenmesi ve Fed üyelerinin şahin açıklamaları öne çıkarken Euro’daki zayıflamada Avrupa Merkez Bankası’nın faiz indirim sürecini başlatması ve Fransa’da yapılacak seçimde çok sağcı partinin önde çıkması tedirginliği var.

Borsalarda istikamet konusunda pay bazlı hareketlerin tesiri yüksek. Piyasaları kararsızlığa iten sebepler ortasında açıklanan dataların net bir taraf vermemesini de saymak mümkün. ABD 10 yıllık bono faizi yüzde 4.38, dolar endeksi 105.86, Euro/dolar paritesi 1.0715, altının ons fiyatı 2.326 dolar düzeylerinde süreç görüyor. ABD tahvil faizlerindeki düşüşün durması ve pahalı dolara bağlı olarak altın fiyatında baskı sürerken reaksiyon yükselişleri güç kazanmakta zorlanıyor. Kaynağında Fed faiz indirimlerinin gecikmesi var. Bu etapta Jeopolitik gelişmeler de pek desteklemiyor.

Petrol fiyatında ise yükseliş eğilimi devam ediyor. Brent petrol 84-85 dolar düzeylerinde süreç görüyor. Petrolde; Jeopolitik tansiyonlar, ABD ham petrol stokları, dolardaki değişimler, talebe yönelik beklentiler fiyatlamaya mevzu gelişmeler. Jeopolitik gelişmelerde; İsrail ile Lübnan Hizbullah’ı ortasındaki gerginliğe farklı bir parantez açmak gerekecek. Ortadoğu’da tansiyon tırmanırsa bunun altın fiyatlarına tesirlerini de dikkate almak gerekecek. Önümüzdeki hafta gündem ağır. Almanya ve Euro Bölgesi enflasyonu (TÜFE) ve ABD tarım dışı istihdamı sonuçlarına nazaran fiyatlamaya bahis olabilecek gelişmeler.

TCMB HAZİRANI ‘PAS’ GEÇTİ

TCMB, geçen haftaki toplantısında beklendiği üzere faiz oranını yüzde 50’de sabit tuttu. Toplantı metninde; “Yakın periyoda ait göstergeler yurtiçi talebin, hala enflasyonist seviyede olmakla birlikte, yavaşladığını teyit etmektedir. Hizmet enflasyonundaki yüksek seyir ve katılık, enflasyon beklentileri, jeopolitik riskler ve besin fiyatları enflasyonist baskıları canlı tutmaktadır. Şura, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının öngörüler ile ahengini yakından takip etmektedir” değerlendirmelerine yer verildi. Enflasyon korkusu korunuyor. Önümüzdeki periyot faiz kararları için en değerli kriter enflasyon olmaya devam edecek.

REZERVLERDE ARTIŞ TAM GAZ

TCMB geçen hafta 14 ve 21 Haziran ile biten haftalara ilişkin bilgileri açıklandı. Buna nazaran TCMB rezervlerindeki artış tam gaz devam ediyor. Kaynağında kıymetli ölçüde son bir yılda uygulanan iktisat ve yüksek faiz siyaseti var. Brüt rezervler 147.6 milyar dolara ulaşırken yeni bir tepe yaptı, swap hariç net rezervler ise +12.7 milyar dolara yükseldi. Sıcak para girişleri, ihracatçı dövizi, swaplar, döviz mevduatlarından çözülmeler rezerv artışı olarak yansıyor. Bankalardaki yurtiçi yerleşiklerin döviz mevduatları 165.1 milyar dolara ulaşırken kur muhafazalı mevduatta (KKM) çözülme devam etti ve 2 trilyon TL sonuna kadar geriledi. Yabancı yatırımcıların tahvil bono alımları, pay satışları ise sürüyor. Son bir ayda yabancı yatırımcıların pay satışları 1.7 milyar dolara yaklaştı. Borsa İstanbul’da yabancı takas saklama oranı tekrar yüzde 38’e geriledi.

BORSADA ÇIKIŞ GÜCÜNÜ KORUYOR

Borsada satış denemelerine karşın yükseliş hareketi korunuyor. Birinci dayanaklar 10.500-10.300 ve 10.000 düzeylerinde görülürken birinci dirençler 10.825 ve 11.090 düzeylerinde. Tepe olması açısından 11.090 daha değerli. Bu düzeylere yaklaştıkça kâr satışları görülebilir. 11.090 tepesi geçilirse orta devirli çıkış için yeni maksatlar belirlemek gerekecek. Sonraki dirençler 11.800-12.000 düzeylerinde görülüyor. Endekste direnç düzeylerinde kâr satışları görülse de çıkış hareketi gücünü koruyabilir.

patronlardunyasi.com