TCMB: Enflasyondaki risklere karşı ihtiyatlı duruş yinelendi

Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), 25 Nisan tarihli Para Politikası Kurulu (PPK) toplantı özetini yayımladı.

PPK özetinde, “Kurul, mali sıkılaştırmanın gecikmeli tesirlerini de göz önünde bulundurarak siyaset faizinin sabit tutulmasına karar vermekle birlikte, enflasyon üzerindeki üst istikametli risklere karşı ihtiyatlı duruşunu yinelemiştir” denildi.

PPK özetinde şöyle devam edildi:

“Aylık enflasyonun ana eğiliminde besbelli ve kalıcı bir düşüş sağlanana ve enflasyon beklentileri öngörülen kestirim aralığına yakınsayana kadar sıkı para siyaseti duruşu sürdürülecektir. Enflasyonda bariz ve kalıcı bir bozulma öngörülmesi durumunda para siyaseti duruşu sıkılaştırılacaktır. Para siyasetindeki kararlı duruş; yurt içi talepte dengelenme, Türk lirasında gerçek pahalanma ve enflasyon beklentilerinde düzelme vasıtası ile aylık enflasyonun ana eğilimini düşürecek ve dezenflasyon 2024 yılının ikinci yarısında tesis edilecektir.

Kurul; makroihtiyati siyasetleri, piyasa düzeneğinin fonksiyonelliğini ve makro finansal istikrarı koruyacak nitelikte uygulamayı sürdürmektedir. Bu çerçevede, kredi büyümesi ve mevduat faizinde öngörülenin dışında gelişmeler olması durumunda mali transfer düzeneği desteklenmeye devam edilecektir. Likidite gelişmeleri yakından takip edilerek, gerektiğinde sterilizasyon araçlarının aktif halde kullanılması sürdürülecektir. TCMB tarafından yapılan düzenlemelere ait tesir tahlilleri, kelam konusu çerçevenin tüm bileşenleri için enflasyon, faizler, döviz kurları, rezervler, beklentiler ve finansal istikrar üzerindeki yansımalarıyla birlikte bütüncül bir bakış açısıyla kıymetlendirilerek yapılmaktadır.

Kurul, siyaset kararlarını nakdî sıkılaştırmanın gecikmeli tesirlerini de dikkate alarak, enflasyonun ana eğilimini geriletecek ve enflasyonu orta vadede yüzde 5 gayesine ulaştıracak nakdî ve finansal şartları sağlayacak halde belirleyecektir.

Enflasyon ve enflasyonun ana eğilimine ait göstergeler yakından takip edilecek ve Konsey, fiyat istikrarı temel gayesi doğrultusunda elindeki tüm araçları kararlılıkla kullanacaktır.

Kurul, kararlarını öngörülebilir, data odaklı ve şeffaf bir çerçevede alacaktır.”

ENFLASYON GELİŞMELERİ

Merkez Bankası, hizmet dalında hâkim olan fiyatlama davranışının değerli bir atalete ve şokların enflasyon üzerindeki tesirlerinin uzun bir mühlete yayılmasına neden olduğunu belirtti.

PPK özetinin “Enflasyon Gelişmeleri” kısmında şu kıymetlendirme yapıldı:

“Mart ayında, aylık manşet enflasyon ve enflasyonun ana eğilimi gerilemekle bir arada Enflasyon Raporu iddia patikasında öngörülenin üzerinde seyretmiştir. Tüketici fiyatları mart ayında yüzde 3,16 oranında yükselmiş, yıllık enflasyon 1,43 puan artışla yüzde 68,5 olmuştur. Bu periyotta temel mal, hizmet ve güç kümelerinin yıllık enflasyona olan katkısı yükselirken, besin ile alkol-tütün-altın kümelerinin katkısı yatay seyretmiştir.

Mart ayında hizmetler en yüksek fiyat artışı kaydeden küme olmuş, bu kümede aylık enflasyon yavaşlasa da fiyat ve geriye hakikat endeksleme eğiliminin yansımaları sürmüş, ulaştırma hizmetleri hariç genele yayılan fiyat artışları izlenmiştir. Temel mal aylık enflasyonu döviz kuru gelişmeleri ve dirençli seyreden iç talep şartlarının maliyet geçişlerini kolaylaştırmasının da tesiriyle bu devirde güç kazanmıştır. Besin kümesinde kırmızı et öne çıkarken, bu kalemde süregelen fiyat artışları ikame beyaz et eserlerine de yansımış ve girdi teşkil ettikleri işlenmiş et eserleri fiyatlarını da üste çekmiştir. Mart ayında işlenmiş besin aylık enflasyonundaki yavaşlama ise dikkat çekmiştir. Besin kümesi, direkt tesirlerinin yanı sıra yemek hizmetleri kanalıyla dolaylı olarak da manşet enflasyonunu olumsuz etkilemeye devam etmiştir. Güç kümesi aylık enflasyonu ise akaryakıt fiyatlarındaki gelişmelere paralel olarak yavaşlama göstermiştir. Mart ayında bedelsiz doğal gaz kullanımının aylık tüketici enflasyonuna mekanik tesiri 0,02 puan ile epey sonlu kalmıştır.

Mart ayında aylık enflasyonun ana eğilimi ise, devam eden zayıflamaya karşın öngörülenden yüksek gerçekleşmiştir. Mevsimsellikten arındırılmış bilgilerle B ve C endekslerinin aylık artış oranları sırasıyla yüzde 3,5 ve yüzde 3,9 düzeylerinde gerçekleşerek evvelki aya nazaran bir ölçü zayıflasa da yüksek seyretmeye devam etmiştir. B ve C endekslerinde mevsimsellikten arındırılmış üç aylık ortalama artışlar ise, sırasıyla yüzde 4,8 ve yüzde 5,4 olarak ölçülmüştür. Mart ayında fiyat artışları, B endeksini oluşturan kümelerden temel malda evvelki aya kıyasla güç kazanırken, hizmet ve bilhassa işlenmiş besinde zayıflamıştır. Bu devirde, Medyan, SATRIM ve başka ana eğilim göstergeleri gerilerken, yayılım endeksindeki düşüş daha sonlu olmuştur.

Hizmet enflasyonundaki yüksek seyir ve katılık, enflasyon beklentileri, jeopolitik riskler ve besin fiyatları enflasyonist baskıları canlı tutmaktadır. Fiyat artışlarının maliyet taraflı tesiri gerek mal gerekse hizmet fiyatlarına daha süratli yansırken, talep istikametli tesir vakte yayılmakta ve nispeten daha fazla belirsizlik içermektedir.

Hizmet bölümünde hâkim olan fiyatlama davranışı kıymetli bir atalete ve şokların enflasyon üzerindeki tesirlerinin uzun bir mühlete yayılmasına neden olmaktadır. Yıllık enflasyon mart ayında, temel mal kümesinde yüzde 56,5 olurken, hizmet bölümünde yüzde 96,5 ile 40 puan üstte gerçekleşmiştir. Ayrıyeten, hizmet kesimine ilişkin yayılım endeksi mart ayında tarihî ortalamasının yaklaşık yüzde 32’si kadar üzerinde seyrederek, artışların bir ölçü güç kaybetmekle bir arada dal geneline yayılmaya devam ettiğini göstermektedir. Bu bakımdan, yakın periyot tüketici enflasyonu gerçekleşmeleri dikkate alındığında, belli hizmet kalemlerinde enflasyonun bir müddet daha yüksek seyretme riski bulunmaktadır. Kira, eğitim ve haberleşme üzere hizmet dallarının bu bağlamda öne çıkacağı kıymetlendirilmektedir.

Yıllık kira enflasyonu yüksek bir düzeyde seyrini sürdürürken, Perakende Ödeme Sistemi (PÖS) mikro dataları üzerinden takip edilen öncü göstergeler kira artış oranında şubat ayında başlayan yavaşlamanın nisan ayında devam edeceğini ima etmektedir. Öte yandan, konut fiyatları yıllık artışı şubat prestijiyle yüzde 58,3 düzeyine gerileyerek yıllık tüketici enflasyonunun altında kalırken, mevsimsel tesirlerden arındırılmış datalar bu kalemdeki aylık artışın da son aylarda değerli ölçüde yavaşladığına işaret etmiştir. Konut fiyatlarındaki bu durumun, ilerleyen periyotta kira enflasyonunu sınırlayacak bir öge olduğu bedellendirilmektedir. Başka taraftan, kira artışını yüzde 25 ile sınırlayan regülasyonun yakın gelecekte yürürlükten kalkacak olmasının kira enflasyonuna tesiri de yakından takip edilecektir. Eğitim hizmetlerinde ise, özel okul fiyatlarında yüksek oranlı artışlar izlenmektedir. Fiyat gelişmelerinden etkilenmenin yanı sıra geçmiş enflasyona endeksleme eğiliminin yüksek olduğu bu kalemin, fiyat açıklama tarihlerine bağlı olarak azalarak da olsa temmuz ayına kadar kademeli bir formda Tüketici Fiyat Endeksi’ne yansıyacağı dikkate alındığında, hizmet enflasyonunu yakın periyotta olumsuz istikamette etkileme riski bulunmaktadır. Haberleşme hizmetleri de cep telefonu görüşme ve internet fiyatları öncülüğünde yüksek aylık artışlar göstermektedir. Tarihi olarak ölçülü bir eğilim sergileyen haberleşme yıllık enflasyonunun, mart ayı prestijiyle yüzde 72’ye ulaşarak tüketici enflasyonunun da üzerinde gerçekleşmesi dikkat çekmektedir. Bunlara ilaveten, kırmızı et fiyatlarında süregelen yüksek artışlar nedeniyle yemek hizmetleri fiyatları üzerinde üst istikametli riskler canlılığını korumaktadır. Sigorta hizmetlerindeki gelişmeleri mecburî trafik sigortası kalemi öncülüğünde ulaştırma sigortası sürüklerken, geçilen yeni sisteminden kaynaklanan ilgili fiyat artışlarının yavaşlamakta olduğu izlenmektedir.

Yurt içi üretici fiyatları mart ayında yüzde 3,29 oranında yükselirken, endekste yıllık enflasyon 4,18 puan artışla yüzde 51,5 olmuştur. Ana sanayi kümelerine nazaran incelendiğinde, güç kümesinde daha sonlu olmak üzere, mart ayında tüm kümelerde aylık bazda fiyatlar yükselmiştir. Yıllık enflasyon dayanıksız tüketim kümesinde görece yatay, öteki kümelerde ise üst taraflı seyretmiştir.

2023 yılı ekim ayından itibaren gerileyen global emtia fiyatlarında, ocak ayında başlayan artış eğilimi mart ayında bir ölçü güç kazanarak sürmüştür. Mart ayında alt kırılım bazında global güç fiyatları artış eğilimini korurken, son aylarda yataya yakın seyreden güç dışı emtia fiyatları endüstriyel metal alt kümesi öncülüğünde yükselmiştir. Nisan ayının birinci üç haftası prestijiyle da her iki kümedeki fiyat artışlarının daha bariz hale geldiği izlenmektedir. Kelam konusu periyotta güç dışı emtiada, endüstriyel metal kümesi fiyatları yükselişiyle öne çıkmaya devam etmiştir. Ayrıyeten, memleketler arası altın fiyatları mart ayının akabinde nisan ayında da güçlü bir biçimde yükselmiştir.

Küresel Arz Zinciri Baskı Endeksi mart ayında tarihî eğiliminde seyretmiştir. Mart ayında bir ölçü gerileyen global navlun fiyatları, nisan ayında azalma eğilimini devam ettirmekle bir arada görece yüksek seyrini sürdürmektedir. Şubat ayında bariz bir değişiklik sergilemeyen tedarikçilerin teslimat müddetleri ise mart ayında bir ölçü güzelleşmiştir. Nakliyat maliyetlerinin izleyen aylardaki gelişimi ve enflasyon üzerindeki muhtemel tesirleri yakından takip edilecek bir ögedir.

Orta vadeli enflasyon beklentilerinde gerileme devam ederken, 2024 ve 2025 yıl sonu enflasyon beklentileri Enflasyon Raporu öngörülerinin üzerinde ve yatay seyretmiştir. Nisan ayı Piyasa İştirakçileri Anketi sonuçlarına nazaran; on iki ay sonrasına ait enflasyon beklentisi yüzde 36,7’den yüzde 35,2, yirmi dört ay sonrasına ait beklenti ise yüzde 22,7’den yüzde 22,1 düzeyine gerilemiştir. Öte yandan, cari yıl ve gelecek yıl sonuna ait enflasyon beklentileri değişmeyerek sırasıyla yüzde 44,2 ve yüzde 26,3 olarak ölçülmüştür. Beş yıl sonrasına ait enflasyon beklentisi ise yüzde 12,8’den 0,52 puan aşağı istikametli güncellemeyle yüzde 12,3 olmuştur. Enflasyon beklentilerinin mevcut seyri, enflasyon görünümü üzerinde üst taraflı risk teşkil etmektedir. Konsey, enflasyon beklentileri ve fiyatlama davranışlarının öngörüler ile ahengini yakından takip etmektedir.

Öncü göstergeler, nisan ayında enflasyonun ana eğiliminde yavaşlamanın sürdüğüne işaret etmektedir. Öbür taraftan, kelam konusu yavaşlamaya karşın, ana eğilim Enflasyon Raporu’nda öngörülen seviyenin bir ölçü üzerinde seyretmektedir. Öncü datalara nazaran, nisan ayında mevsimsel tesirlerden arındırılmış fiyat artışları temel mal kümesinde evvelki aya kıyasla düşüş göstermekte, hizmetlerde ise yavaşlamakla birlikte yüksek seyrini sürdürmektedir. Alt kümeler incelendiğinde, kur geçişkenliği yüksek ve süratli olan sağlam mal kümesinde fiyat artışlarının bu periyotta zayıflayarak da olsa devam ettiği görülmektedir. Hizmet kümesinde da, evvelki aylarda öne çıkan kalemlere ek olarak, bayram tesiriyle ulaştırma hizmetleri fiyatlarında da güçlü artış gözlenmiştir. Güç kümesinde ise, akaryakıt fiyatlarındaki artışın, tüketimindeki mevsimsel gerilemeyi takiben endekse yansıyan doğal gaz fiyatlarındaki düşüş ile dengeleneceği öngörülmektedir. Öncü datalar, besin kümesinde işlenmiş besindeki olumlu görünümün korunduğuna, lakin işlenmemiş besindeki yüksek fiyat artışlarının yavaşlayarak da olsa sürdüğüne işaret etmektedir. Nisan ayında, zerzevat öncülüğünde taze meyve ve zerzevat fiyatlarında görece ölçülü bir artış izlenirken, kırmızı et ve bu kalemin beraberinde sürüklediği beyaz et kaleminde güçlü artışlar sürmektedir. Alkol-tütün kümesi fiyatları ise tütün eserlerindeki gelişmelere bağlı olarak yükselmektedir. Böylece nisan ayı enflasyon görünümünde; emtia fiyat gelişmeleri ve döviz kurunun gecikmeli tesirleri ile dirençli seyreden yurt içi talebin yanı sıra kırmızı et fiyatlarındaki gelişmelerin tesiri hissedilirken, geriye hakikat endeksleme eğiliminin yansımalarının sürdüğü ve hizmet kümesi fiyatlarındaki artışların genele yayılarak devam ettiği izlenmektedir.”

patronlardunyasi.com