Semahat Arsel, Rahmi Koç ile çocukluk anılarını paylaştı

Necla DALAN

Vehbi Koç Vakfı; Kuruluşunun 55. yıldönümünde “Vehbi Koç Vakfı Sohbetleri” isimli yeni bir Podcast serisine başladı. Serinin birinci konuğu olarak Vehbi Koç Vakfı Yönetim Kurulu Lideri ve Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi Semahat Arsel oldu. Koç Holding’in Bizden Haberler mecmuasında yer verilen söyleşide Semahat Arsel; Cumhuriyet’in birinci yıllarında Ankara’da geçen çocukluğunu, ailesiyle bağlarını ve o periyodun geleneklerini dinleyicilerle paylaştı.

Koç Holding’in Bizden Haberler’in 521’inci sayısı yayınlandı. Bizden Haberler’de Vehbi Koç Vakfı’nın YouTube ve Spotify hesaplarında dinleyicilerle buluşan Podcast serisinin birinci konuğu Semahat Arsel ile yapılan söyleşiye de yer verildi. Vehbi Koç ve Sadberk Koç’un birinci çocuğu, birebir vakitte Vehbi Koç Vakfı Yönetim Kurulu Lideri ve Koç Holding Yönetim Kurulu Üyesi olan Semahat Arsel; Cumhuriyet’in birinci yıllarında Ankara’da geçen çocukluğunu, ailesiyle ilgilerini ve o devrin geleneklerini dinleyicilerle paylaştı.

Semahat Arsel, sohbette Ankara’da çocuk olmayı şöyle anlattı:

“Ankara bir kez genel olarak Türkiye’nin merkezi, Cumhuriyet’in başşehri olarak öteki kentlere, özellikle İstanbul’a nazaran daha çok denetimlidir. Benim çocukluğumda Ankara yeni yeni gelişiyordu. Ve o kadar intizamlı, hoştu ki ben küçük bir İsviçre kentine benzetirdim.

Bizim çocukluğumuzda aileler bugüne nazaran çok daha disiplinliydi. Bizim Koç Ailesi de öyleydi. Namütenahi alışveriş yoktu. Giysilerimiz, kuşamlarımız, her şey ölçülüydü. Daha çok toptan alışveriş yapılırdı. Zira Ankara’da mağaza sayısı bugünlere nazaran çok azdı. Ulaşım da güç olduğu için daha fazla komşularla görüşülürdü. Kente pek hanımlar, çocuklar gitmezdi. Okullar bulunduğu meskenin yakınlarında olurdu. Hanımlar da komşu ziyareti yaparlardı. Lakin beyefendiler kentin merkezine, iş yerlerine gidip gelirlerdi.”

“BAĞ KONUTUNDA TABİATLA BİRLİKTE YAŞARDIK”

Arsel, şimdilerde Vehbi Koç Ankara Araştırmaları Uygulama ve Araştırma Merkezi’nin, yani VEKAM’ın yer aldığı bağ konutundaki yazları ise şöyle lisana getirdi:

“Orada biz tabiatla yaşardık diyebilirim. Bütün arkadaşlarımız taş, toprak, böcek, karınca, arı; onlarla haşır neşir, çocukların oynadığı tipik oyunları oynardık. Büyük uzun kavak ağaçları vardı, meyve ağaçları vardı bağımızda. Vakti gelince meyveler toplanırdı. Ve bizim konutun yanında küçük bir konut daha vardı. Garaj konutu derdik. Onun üstüne beyaz örtüler örtülüp o meyveler oraya serilirdi. Orada olgunlaşırdı. Ağaçlarla, meyvelerle, arılarla, böceklerle yaşardık ve çok memnunduk. Çamaşır yıkama başka bir merasimdi. Meskenin içindeki lavabolar kâfi gelmediği için çamaşır bahçede yıkanırdı. Bahçedeki ana musluklarda tokat denilen bir alet vardı o vakit, işte kil konulur, tokatla vurulur. Merasim üzere bir şeydi çamaşır yıkama. Hepimiz çok eğlenirdik. O çamaşır yıkamayı seyrederdik uzaktan. Sonra ekmek fırınları vardı. Ekmek fırında pişirilirdi. O ekmeğin pişirildiği gün hepimiz mutfağın önünde serilirdik. Ekmeğin kokusu… Çabucak kapışırdık birinci çıkan ekmeği. Kısacası çok çok tatlı, hoş bir hayatımız vardı çocukluğumuzda. Karıncalar, cırcır böcekleri, etraftaki kuşlar, kelebekler…

Babamın teyzesinin Ankara’da, bizim bağ konutumuza yakın bir meskeni vardı. O da ahşap, klasik Ankara konutu. Teyzeannenin bağ konutuydu. Teyzeanne ölünce Vehbi Koç Vakfı’na kalmış o konut. Ya olduğu üzere yıkılıp satılacaktı ya da tamir, tadil ettirilecek ve okul üzere bir şey yapılacaktı. Ben tamir, tadil ettirmeyi tercih ettim. Zira Ankara’da hakikat dürüst bir Ankara meskeni, o ahşap meskenlerden kalmamıştı. Bizim Keçiören’deki var. Çankaya bütün o eski ahşap konutlarla doluydu. Cumhurbaşkanlığı döneminde herkes yıktırmış, apartman yaptırmış. Ben meskeni koruma edelim diye eski meskeni motamot yaptırdım. Artık iki tane eski ahşap konutumuz var, VEKAM da onlardan. VEKAM da Ankara Araştırmalar Merkezi olarak devam ediyor.”

“OKULA YÜRÜYEREK GİDERDİK, OTOMOBİLLE GİDİP GELMEK AYIPTI”

Semahat Arsel, “Kış aylarını Ulus’ta geçiriyormuşsunuz. İlkokul 3. sınıftan itibaren de TED’e yani Türk Maarif Derneği Ankara Koleji’ne gitmeye başlamışsınız. Biraz o vakitten aklınızda kalan anıları dinleyebilir miyiz sizden” sorusuna şu yanıtı verdi:

“Biz daha Ulus’taki konutumuzda yaşarken, o vakit Rahmi ile ben vardık. Ben herhalde 10 yaşındaydım, Rahmi de 8, galiba o denli bir şeydi, çok küçüktü. Babam bir dadı getirdi Avusturya’dan, Alman bayan. Dadının birinci yaptığı iş, bizi incecik giydirip öylece yatağa yatırmak. Annem ise kat kat giydirirdi. O anneme çok şaşardı, annem de ona çok şaşardı. Mesela bizi otobüse bindirirdi. O vakit otobüs çok enderdi Ankara’da. Çankaya’ya götürürdü. Oradaki sefaretlerinde başka dadılarla, çocuklarla buluşurduk. Rahmi gitmezdi daha okula. Ben yeni yeni başlamıştım. Samanpazarı’nda bir okul vardı, bir ilkokul. Ankara’nın en âlâ ilkokulu oydu. Maarif Koleji yoktu o vakit. Ankara’da yeni kente taşındıktan sonra oraya gitmeye başladık. Oraya gittiğimiz vakit ben 3. sınıftaydım. Rahmi yeni başlıyordu. O da çok disiplinli bir okuldu. Okulla konutumuzun ortasında 20 dakikalık aralık vardı. Hepimiz yürüyerek masraf, yürüyerek dönerdik. Bayağı bir yoldu. Bir elimizde çantamız, bir elimizde sefertasımız olurdu. Otomobille, vesayetle gidip gelmek ayıptı.”

“ATATÜRK SEVGİSİ VE KURTARICI İMAJIYLA BÜYÜTÜLDÜK”

Atatürk vefat ettiğinde Semahat Arsel 10 yaşındaydı. O günleri şöyle anlattı:

“Sevgi yeni doğmuştu. Çok ağladığımı ve Sevgi’nin bu hissi hissetmediği için ne kadar şanslı olduğunu düşünmüştüm. Düşünebiliyor musunuz? O kadar içim yanmıştı ki… Zira biz daima Atatürk’ün sevgisiyle, Atatürk’ün kurtarıcı imajıyla büyütülmüştük. O denli kuvvetli, o denli bir insanı kaybetmek hayatımın birinci acısı. Çok acı gelmişti. Büyük merasimler oldu İstanbul’da ve Ankara’da. Günlerce sokaklarda beşerler ağlaştı. O günleri yaşamamış olsak da bugün biz de o üzüntüyü derinden hissedebiliyoruz. Bu ortada siz de kardeşlerinizin çoğaldığı, sorumluluklarınızın arttığı bir yaş periyoduna giriyorsunuz…

“ÖMRÜM ANNEME VE BABAMA KARŞI RAHMİYİ KORUMAKLA GEÇTİ”

“Annem bizimle çok yakından ilgilenirdi. Rahmi erkek çocuk, ben kız çocuk olduğum için mi, yoksa o denli yetiştirildiğimiz için mi, hiç fakat hiç arbede ettiğimizi hatırlamıyorum. Çocuklar birbiriyle kapışır ya, oyuncaklar falan, hengame ederler. Rahmi ile arbede ettiğimi hiç hatırlamıyorum. Onun oyuncakları başkaydı, benim oyuncaklarım başkaydı. Çok düzgün anlaşırdık, sonuna kadar da o denli oldu. Ömrüm anneme ve babama karşı Rahmi’yi korumakla geçti.

Küçük kız kardeşler, o ikisi birbiriyle çok arbede ederlerdi. Birbirlerinin oyuncaklarını kaparlardı. Oradan bilirdim ki bizim oyuncaklarımız başka olduğu için herhalde hiç birbirimize girişmedik. Kuvvetli bir şey vardı ortamızda: Anneme, babama karşı birbirimizi korumak. Tarabya Tokatlıyan’da bir alan vardı çok hoş. O periyodun cümbüşleri orada olurdu. Rahmi de gece oraya gitmek isterdi. Şimdiki üzere herkesin arabası falan yok. Bir tane otomobil var. Babama çaktırmadan, Rahmi o otomobile binecek, Tarabya’ya gidecek, gelecek. Gece tekrar çaktırmadan arabayı garaja koyacağız. Vallahi ben beklerdim üstte. İkimiz de en üstte yatardık, konutun üstünde. Annemle babamın odaları da geride. Rahmi gidiyor. Gece 00.00 oluyor, 01.00 oluyor, ona karşın yok. Balkonda bekliyorum hâlâ. O gelecek ve bizimkilere çaktırmadan ben aşağı ineceğim, kapıyı açacağım. Otomobile koyacağız garaja.”

“OKUL KURMAYI BAŞINA KOYMUŞTU”

Babasının biraz para kazanmaya başlayınca okul yaptırması için teklifler aldığına değinen Arsel, okul kurmayı, eğitime dayanak vermeyi o vakitlerden başına koyduğuna dikkat çekti. Arsel’in vakfın kuruluşuyla ilgili anıları ise şöyle:

“Zaten kendisi de çok uygun bir öğrenciymiş. Eğitime daha fazla yardım yapmaya karar vermiş. Nasıl denetim edecek yaptığı yardımları? Daima başında onları düşünürmüş. Derken 1945 yılında Amerika seyahati oluyor. O vakit Amerika’ya gitmek olağanüstü zordu. Hepimiz çok heyecanlandık. Güya öteki bir dünyaya gidiyormuş üzere vedalaştık. Amerika’da başındaki suallerin yanıtını buluyor. Orada gezerken vakıfları görüyor. Bu vakıfların ne kadar yıl önce kurulmuş olduğunu, nasıl iş yaptığını, nasıl devamlılığı sağladığını görüyor, inceliyor ve Türkiye’ye dönünce vakıf kurmayı başına koyuyor. Hakikaten 1969 yılında vakfını kuruyor. Zannedersem dört kardeşin içinden en çok benim hepsine sahip çıkabileceğim, hepsini etrafımda toplayabileceğim hissi geldi ki vakıf başkanlığını bana teklif etti. Hakikaten o denli de gidiyoruz. Alışılmış profesyonel yöneticiler ile lakin aile olarak da herkes birbirine bağlı olarak şimdiye kadar devam ettirebildik. İnşallah bizden sonraki kuşaklar de devam ettirecek.”

patronlardunyasi.com