Kaynanadan sonra artık de konuk vergisi çıktı!

Ekonomim’den Abdullah Tolu yazısında meskende uzun periyodik kalan ‘misafir’lere uygulanacak vergi hakkında yazı kaleme aldı. Tolu, ‘şu an yürürlükte olan vergiler ortasında ne “Kaynana Vergisi” ne de “Misafir Vergisi” diye bir vergi bulunmuyor. Lakin, ismi tam olarak “Kaynana Vergisi” ve “Misafir Vergisi” olmasa da, bunlardan kaynaklanan bir vergi var!’ diye başladığı yazısında şu bilgileri paylaştı;

KAYNANA VERGİSİ ÖDEMEYE HAZIR MISINIZ?

Gazetemizde 19 Şubat 2024 Pazartesi günü yayınlanan “Kaynana vergisi ödemeye hazır mısınız?”başlıklı köşe yazımız hayli ilgi gördü. Yazılı ve toplumsal medyada çok sayıda paylaşıma ve habere husus oldu. Bu vesileyle, kamuoyunun en değerli bahislerinden birisinin kaynanalar olduğunu da anlamış olduk!

“Kaynana Vergisi”, sahibi oldukları konutta kira almadan kaynanalarını oturtan gelin ve damatların emsal kira bedeli üzerinden ödeyecekleri gelir vergisi ile ilgiliydi. Bu hususta birbirinden değişik çok sayıda soru geldi. Gelen sorular yalnızca kaynanalarla ilgili değildi, eş, dost, akrabalarla ilgili olanlar da vardı.

Peki “Misafir Vergisi” ne ile ilgili?

“Misafir Vergisi”, konutta akrabaları dışında mal sahibi ile ikamet eden konuklarla ilgili. Konutta mal sahibi ile ikamet edenin akraba olmaması halinde, mal sahibinin “Misafir Vergisi” ödemesi gerekiyor!

Tabi, bu düzenleme birkaç saat ya da gün kalıp giden konuklarla ilgili değil. Daha uzun müddetli kalan konuklar ilgili. Konuk uzun vadeli kaldığında işler karışıyor, bu vergi gündeme geliyor. Örneğin, 3 ay yahut daha fazla misafirlik üzere.

Bu yeni bir düzenleme mi?

Şimdi çabucak “evdeki konuk için neden vergi ödensin ki” diye itirazda bulunabilirsiniz. Aslında epey da haklısınız lakin, Gelir Vergisi Kanunu’nda bu türlü bir düzenleme var, üstelik yeni de değil, uzun yıllardan bu yana yürürlükte!

Yasa ne diyor?

Gelir Vergisi Kanunu’nun “Emsal Kira” başlıklı 73. Hususu tam da bu bahis ile ilgili.

Söz konusu düzenlemeye nazaran, kiraya verilen mal ve hakların kira bedelleri emsal kira bedelinden düşük olamıyor. Bedelsiz olarak diğerlerinin kullanımına bırakılan konutların emsal kira bedeli, bu konutların kirası sayılıyor. Konutlarda emsal kira bedeli, konutun emlak vergisi kıymetinin yüzde 5’i olarak hesaplanıyor. Bu düzenlemeye nazaran, örneğin, bedelsiz olarak oburlarının kullanımına bırakılan konutun emsal kira bedeli, bu konutun kirası sayılıyor, emsal kira bedeli üzerinden de vergilendirme yapılıyor.

Yine kelamı edilen 73. Unsurda emsal emsal kira bedeli temelinin uygulanmayacağı durumlarda sayma prosedürüyle belirlenmiş bulunuyor. Emsal kira bedelinin uygulanmayacağı durumlar ise husustaki sıralamaya nazaran motamot şu formda:

1) Boş kalan gayrimenkullerin korumaları niyetiyle bedelsiz olarak diğerlerinin ikametine bırakılması,

2) Binaların mal sahiplerinin adap (anne-baba, büyükanne-büyükbaba), füruğ (çocuk, torun) yahut kardeşlerinin ikametine tahsis edilmesi,

3) Mal sahibi ile birlikte akrabaların da tıpkı meskende yahut dairede ikamet etmesi,

4) Genel ve özel bütçeli yönetimler, vilayet özel yönetimleri ve belediyeler ile öteki kamu kurum ve kuruluşlarınca yapılan kiralamalarda.

Hangi düzenleme “Misafir Vergisi” ile ilgili?

Gelir Vergisi Kanunu’nun 73. hususunun 3. bendinde yer alan düzenleme “Misafir Vergisi” ile ilgili.

Söz konusu düzenlemeye nazaran, mal sahibi ile birlikte “akrabaların” da tıpkı konutta yahut dairede ikamet etmesi halinde, emsal kira bedeli üzerinden “Misafir Vergisi” alınmıyor. Fakat, mal sahibi ile birlikte konutta ya da dairede ikamet edenin “akraba olmaması” halinde ise, emsal kira bedeli üzerinden “Misafir Vergisi” alınıyor.

Peki, “Misafir Vergisi”ni kim ödeyecek?

Güzel bir soru,“Misafir Vergisi”ni tabi ki konuk ödemeyecek, meskeninde ya da dairesinde birlikte kaldığı mal sahibi ödeyecek.

Mal sahibinin ödeyeceği vergi ne?

Sahibi olduğu meskende yahut dairede bu biçimde konuk ağırlayan mal sahiplerinin emsal kira bedeli üzerinden kira elde etmiş üzere yıllık gelir vergisi beyannamesi vererek, gelir vergisi ödemeleri gerekiyor.

Mal sahipleri ne yapacak?

2023 yılında konutunda akrabası olmayan konuk ağırlayan mal sahiplerinin 1 Mart – 1 Nisan 2024 tarihleri ortasında kira geliri elde etmiş üzere, yıllık gelir vergisi beyannamesi vermeleri ve tahakkuk eden gelir vergisini ödemeleri gerekiyor.

Misafir vergisi nasıl hesaplanacak?

Evde kalan konuk nedeniyle ödenecek gelir vergisinin hesaplanmasında, meskenin “emlak vergisi değeri” ve “evde kaç kişinin kaldığı” son derece kıymetli.

Öncelikle meskenin emlak vergisi pahasının yüzde 5’i, yıllık emsal kira bedeli olarak hesaplanacak. Daha sonra, hesaplanan emsal kira bedeli, meskende kalan mal sahibi dahil kişi sayısına bölünecek, bu formda akraba olmayan misafir/misafirlere isabet eden emsal kira bedeli bulunacak. Örneğin, konutta bir mal sahibi bir de konuk birlikte kalıyorsa, hesaplanan bedelin yarısı, meskende kalan konuğun emsal kira bedeli olacak. Konuk 1 yıldan az kalmışsa, yıllık olarak hesaplanan emsal kira bedelinin konuğun kaldığı ay sayısına isabet eden kısmı, kaldığı mühlete ait emsal kira bedeli olarak kabul edilecek. Konuk 6 ay kalmışsa, 6 aylık emsal kira bedeli hesaplanacak.

21 bin TL’yi aşmayan emsal kira bedeli için vergi ödenmeyecek!

Bu halde mal sahibi ile birlikte tıpkı konutta kalan akraba olmayan konuk için hesaplanan emsal kira bedelinin 2023 yılı için 21 bin TL’si (2024 yılı için 33 bin TL’si) gelir vergisinden istisna bulunuyor (GVK. Mad. 21). Hasebiyle, konuk için hesaplanan emsal kira bedelinin 2023 yılı için 21 bin TL’nin altında kalması halinde, yıllık gelir vergisi beyannamesi verilmeyecek ve vergi ödenmeyecek.

Ancak, kelam konusu emsal kira bedelinin 2023 yılı için 21 bin TL’yi aşması halinde ise, yıllık gelir vergisi beyannamesi verilecek, emsal kira bedeli olarak hesaplanan meblağın 21 bin TL’si gelir vergisinden istisna olacak, aşan kısım vergiye tabi tutulacak.

Maliye kira gelirlerinin beyanında epeyce hassas!

Evet, Maliye, kira gelirlerinin beyanında epeyce hassas. Bu bahse hayli kıymet veriyor ve çalışmalarını da son devirde buna ağırlaştırmış durumda. Maliye, yaklaşık 2 milyon konutun kira geliri elde edebilme potansiyeline sahip olduğunu tespit etti ve bu konutlarda fiili tespit çalışmalarına başladı. Bu formda, bu konutlardan kiralık olanları ve kimlerin oturduğunu tespit edecek. Kiracılardan kira kontratı, hangi tarihten itibaren kiraladıkları, kira bedeli ve ödemeyi nasıl yaptıklarına dair bilgileri istiyor. Bu emelle Dijital Vergi Dairesi’nde “Kira Bildirim Formu” oluşturdu. Bu biçimde tespit yapılan kiracılar vergi dairesine gitmeden bu www.dijital. gov.tr yahut e-devlet üzerinden bu formu doldurarak, istenilen bilgileri Maliye’ye bildirebilecekler.

Bize nazaran, kira gelirlerinde kayıt dışılığın önlenebilmesi için, kira kontratlarının e-devlet üzerinden yapılma zaruriliği getirilmesi lazım. Bunun için yasal bir düzenlemeye gereksinim var!

Şaka üzere vergiler!

Sahip oldukları konutlarda kaynana, amca, dayı, hala, teyze, yeğenini kira almadan oturtanların bu konutların emsal kira bedeli üzerinden “kira alıyormuş gibi” kira geliri beyan edip gelir vergisi ödemesi gerekiyor!.. Yani, kaynana, amca, dayı, hala, teyze, yeğen ve arkadaş vergileri var…

Bunların dışında artık bir de “Misafir Vergimiz” oldu.

Aslında tüm bunlar latife üzere değil mi? Lakin latife değil hepsi gerçek, Gelir Vergisi Kanunu’nda bunlara ait düzenlemeler var! Artık bu üzere komik düzenlemelerden kurtulmak lazım. Bunun için Gelir Vergisi Kanunu başta olmak üzere, Vergi Kanunlarımızın birçoklarının günün değişen kurallarına nazaran yine yazılması gerekiyor! Bunun vakti geldi de geçiyor…”

patronlardunyasi.com