Kağıtta kapasite arttı, hurda açığı 3 milyon tona çıktı

Türkiye iktisadına yaklaşık 30 milyar do­larlık katma paha ya­ratan kağıt sanayiinde, ham­madde sorunu derinleşiyor. Bu yıl devreye girecek yeni tesis­lerle, hammaddeye olan ihti­yaç artacak. Birincil hammad­de selüloz temininde yüzde 100 dışa bağımlı olan Türkiye kağıt bölümü için hurda kağıt, üretimin ana girdilerinden bi­rini oluşturuyor. Yıllık 7 mil­yon tonluk üretim kapasitesi­ne sahip olan bölümde, 1.5 mil­yon ton selüloz ithal edilirken, kalan hammadde muhtaçlığının 4 milyon tonu içerde toplanan, 1.5 milyon tonu ise ithal edi­len hurda kağıtlardan karşı­lanıyor.

Ancak bu yıl devreye girecek 1.5 milyon ton üretim kapasiteli iki tesisle birlikte, dalda ithal hammadde ihti­yacının 3 milyon tona çıkaca­ğı belirtiliyor. İthalattaki kısıt­lama dikkate alındığında yurt içinde çöpe atılan ya da ‘verim­siz’ toplanan kağıtların kıymeti artıyor. Bu da bir sefer daha ‘kay­nağında ayrıştırma’ konusunu gündeme getiriyor. Her ne ka­dar Türkiye’de toplanan hur­da kağıt oranı yüzde 70 üzere AB ülkelerine muadil bir oran ol­sa da bunun iktisada dönü­şünde fire oranları yüzde 10 ila 30’ları bulabiliyor.

YENİ TESİSLER DEVREYE GİRECEK

Dünya’dana Nurdoğan Ergün’ün haberine nazaran, kağıt kesiminde yüzde 25 birincil elyaf, yüzde 75 ikin­cil elyafın hammadde olarak kullanıldığını aktaran TOBB Türkiye Kağıt ve Kağıt Ürün­leri Sanayi Meclisi Başkanı ve Selüloz ve Kağıt Sanayii Vakfı Başkanı Erdal Sükan, “Türki­ye’de yalnızca Oyka tesisi birin­ci elyaf hammaddesini kendi muhtaçlığı için üretebiliyor.

Diğer birincil elyaf kullanan tesisler 1,5 milyon ton hammaddeleri­ni ithal etmek durumundalar. Dalımızın yüzde 75’inin hammaddesi olan hurda kağı­dın 4 milyon tonu yurt içinde toplanıp geri dönüştürülüyor. 1.5 milyon tonu ise ithal edili­yor” dedi. Bu yıl 1.5 milyon ton ek hurda kağıt hammadde­si kullanacak tesislerin dev­reye gireceğini açıklayan Sü­kan, “İthali mecburî hurda ka­ğıt ölçüsü yıllık 3 milyon ton mertebelerine çıkacak” ifade­lerini kullandı.

YEREL BELEDİYELERE AÇIK ÇAĞRI

Türkiye iktisadının üze­rinde bir büyüme oranı gös­teren ve tüketimin 7.5 milyon tona çıktığı kağıt bölümünde hammadde tedariğinin önemi­ne vurgu yapan Erdal Sükan, atık olarak çöpe giden ürünle­rin iktisada kazandırılma­sının kıymetine dikkat çekti. Ye­rel belediyelere davet yapan ve toplanan kağıdın ölçüsü, ka­litesi ve toplama maliyetinin kıymetine dikkat çeken Sükan, “Biz şu anda Avrupa ortalama­larında ambalaj kağıdını geri topluyoruz. Ancak bizim top­lama sistemimizden kaynak­lanan maliyet yüksekliği var. Sokak toplayıcıları, ortacılar var. Kayıt dışı bu işi yapanlar var. Toplarken bu işin lojistiği­ne çok para veriyoruz” diye ko­nuştu. Taşeron kullanılmadan oluşturulan sistemin üretim maliyetinin de ithal edilen hur­da kağıtlarla rekabet edebilir pozisyonda olacağını söyleyen Sükan, “Bu sayede kağıt üretim maliyetini yüzde 60-70 merte­besinde etkileyen hammadde fiyatı, yurt dışı ile rekabet eden dal firmalarına dayanak ola­caktır” dedi.

“HURDADA BAZ FİYAT UYGULAMASINA GEÇİLSİN”

Diğer taraftan Türkiye’de hurda arzını kısıp fiyatları ar­tırmak isteyen bir kesim ol­duğunu savunan Sükan, “Pan­demi periyodunda ithalat ya­pılamadığı için hurda kağıt fiyatları yüzde 900 oranında artış gösterdi. Piyasaların nor­male döndüğü bugün de tıpkı çıkarları elde etmek isteyip, ‘ithal olmasın, kağıdımı daha değerliye satayım’ diyen bir kit­le var. İthal hurdaya verdiği­miz fiyat ile içerdekine verdiği­miz ortasında çok fark yok. Bir de yerli hurdanın arzı az oldu­ğu için içeride rekabet de var, açık artırmayla satılıyor” de­di. Hurda kağıtlar için baz fi­yat uygulaması teklifini ge­tiren Sükan, şunları paylaştı: “Fon ya da devlet teşviği benze­ri bir yapı ile baz fiyat uygula­nırsa astronomik sayılar ko­nuşulmaz. Satamıyorsa da top­lamaktan vazgeçmez.”

“HAMMADDEYE KOTA VAR BİTMİŞ ESERE YOK”

Türkiye’nin hurda kağıt ithalarını ağrılıklı AB ülkelerinden yaptığını belirten Erdal Sükan, “Hurda kağıt ithalatında yüzde 50 kota var. Yani siz her şeyi ithal edemezsiniz lakin kapasitenizin yüzde 50’sini ithal edebilirsiniz. Şu anki 5.5 milyon tonun içinde 1.5 milyon ton %20-25 kâfi gözüküyor. Mesela 1 milyon 200 bin ton üreten bir tesis, %50’sini ithaledebiliyor, gerisini içerden almak zorunda. Lakin 200 bin ton üreten ithal etmiyor, yerli kullanıyor. Bu duruma büyük firma kotadan ötürü zorlanıyor. Lakin bitmiş eseri sınırsız ithal edebiliyorsunuz. AB’den aldığımız hurdaya korumacılık koyduğumuzda, onlar da ihracatımıza korumacılık koyuyor. Bu da kapasite düşüşlerini getirir” dedi.

SEKTÖR 2024’TE %17 BÜYÜYECEK

Kağıt bölümünün bu yılı 2023’te zelzele nedeniyle üretimini askıya alan iki tesisin üretime başlamasıyla büyüme göstereceğini öngören Sükan, “Yani 2022 sayılarına ulaşacağız. Yeni devreye girecek iki tesisin de tesiriyle 2024’te en az yüzde 10-17 ortasında büyüme öngörüyoruz” dedi. Kesimde 59 tesis bulunduğunu aktaran Sükan, kesime dair şu bilgileri verdi: “Sektör, 2023 yılının sonuna kadar kapasitesini 7 milyon ton, üretimini de 5,5 milyon ton mertebesine çıkardı.

Ülkemizin kağıt-karton tüketim hacmi ise 2023 yılı itibariyle 7 milyon ton. 2024 yılında 1,5 milyon ton toplam kapasite kağıt üretim tesisi işletmeye alınacak. Üretim kapasitemizin artmasına karşılık, Türkiye’de üretilmeyen gazete kağıdı üzere eserler yüzde 30 düzeyinde ithalat getiriyor. Üretimi fazla olan kağıt tipleri de ihraç ediliyor. Bölümün direkt ihracatı 1 milyon ton olsa da dolaylı olarak çabucak her dalın ihracatında varız.”

patronlardunyasi.com