Gazi Koşusu bugün Veliefendi Hipodrumu’nda… ‘Bizim için Şampiyon’ ismiyle çekilen sinemadaki atların kıssası…

Hürriyet muharriri Zeynep Bilgehan bugün gerçekleşecek Gazi Koşu’sunu hatırlatarak, “En yakın şahidinin lisanından bir şampiyonluk ve aşk hikâyesi” başlıklı köşe yazısını yayımladı. İşte o yazı:

Veliefendi Hipodromu’nda heyecan dolu yarışların yapıldığı pistin çabucak gerisinde, kırsalda bir çiftlikteymişsiniz izlenimi veren ahırlardayız… Yanımızda Türkiye’deki atçılık faaliyetlerinin kurulması ve gelişmesine katkı sunmuş ailelerden Atmanların üçüncü nesil temsilcisi, birebir vakitte Türkiye Jokey Kulübü’nün (TJK) birinci bayan asli üyesi Esra Atman var. Soyadı tanıdık gelmiş olabilir… Çünkü, Atmanlar mevzuyla hiçbir alakası olmayanların bile tanıdığı efsane bir atın sahibi; Bold Pilot… Bugün ‘Sihirbaz’ lakabıyla Türkiye’nin en meşhur jokeyi olma unvanını taşıyan Halis Karataş’la 1996 yılında kazandıkları Gazi Koşusu’nda elde ettiği rekor hâlâ kırılamamış. Karataş’ın, atın sahibi Begüm Atman ile yaşadığı aşk da 2018 yılında ‘Bizim için Şampiyon’ ismiyle sinema olmuştu.

CEPHEDEN ATÇILIĞA

Ailenin kıssası Midilli’de başlıyor. Üç Gazi Kupası sahibi olan Ahmet Atman, 1897 yılında Midilli Adası’nda dünyaya geliyor. Aile, Balkan Savaşları’ndan sonra Ayvalık’a göç ediyor. Ahmet Bey, Kuleli Askeri Lisesi’nden mezun oluyor. Kurtuluş Savaşı yıllarında teğmen rütbesiyle cepheye gidiyor. Savaştan sonra, uzun yıllar Mareşal Fevzi Çakmak Paşa’nın yaverliğini yapıyor. Kendi üzere göçmen bir ailenin kızı olan Necmiye Hanım’la evleniyor. İki çocukları oluyor; Özdemir ve Esin. Bu ortada Atatürk’ün isteğiyle 1926 yılında kurulan Yarış Atı ve Islah Encümeni her yıl Ankara, İstanbul ve İzmir’de İngiliz atları için koşular düzenlemeye başlıyor.

YAVERLER ORTAKLIĞI

Atatürk; İsmet İnönü, Celal Bayar, Fevzi Çakmak üzere isimlerle birlikte Ahmet Bey’in de at sahibi olup yarışlara girmesini teşvik ediyor.1934 yılında atlara olan sevgisinden ötürü kendine ‘Atman’ soyadını alıyor. Yarışlara ortak girdiği İsmet Paşa’nın yaveri yüzbaşı Fikret (Yüzatlı) Bey ile 1935 yılı Gazi Koşusu’nda bir rekora imza atıyorlar; katıldıkları üç atla birinci üç sırayı alıyorlar. Atman, 1940 ve 1945 yıllarında da Gazi Kupası’nı kazanıyor. Atlarına, ‘Konca, Fettan’ üzere kışkırtıcı isimler koymayı seviyor. Askerlikten emekli olup ticarete atılıyor.

BABADAN MİRAS AT ÇİFTLİĞİ

Çocukların ikisi de atlara meraklı… Özdemir Atman, ders zili çalmadan sabah 04.00’te Veliefendi’de antrenmanları takip ediyor. Esin Hanım Türkiye’nin birinci bayan jokeylerinden oluyor. Ahmet Atman’ın 1948 yılında hayatını kaybetmesiyle çocuklara at çiftliği miras kalıyor. Özdemir Bey, TJK’nın kuruluşuna katılıyor. Kazım Özalp’ın yaveri at tutkunu Nusret Evcan’ın kızı Meral Hanım ile evleniyor. Dört kızı oluyor; Zeynep, Lale ve ikizler Esra ile Begüm.

AT KARDEŞLERLE BÜYÜMEK

Esra Atman, kız kardeşleriyle birlikte sahibi oldukları haradaki onlarca atla bir arada büyüyor… Çocukluğunu, “Her gün çiftliğe giderdik. Atların ahırlarını dolaşır, yeni doğan tayları severdik. Atları kardeş üzere severek onlarla koştura koştura büyüdük. Konuşamıyor lakin size sıkıntısını bir formda anlatıyorlar. Onları anlayabilmek için algılarınızın açık olması gerekiyor. Bu da farklı bir hisle yetişmemizi sağladı” diye anlatıyor.

MERKEZ BANKASI’NI VERSENİZ SATMAM

Özdemir Atman, kazandığı bir yarış sonrası sorulan ‘’Bold Pilot’ı satar mısınız?’’ sorusuna, “Merkez Bankası’nı verseniz satmam’’ diye karşılık vermişti. Bold Pilot ölmeden evvel veda ettiği yarış pistlerine, bir Gazi Koşusu öncesi dolu tribünler önünde jübile için döndüğünde seyircilerin gösterdiği sevgi duygusal anlar yaşattı.

HALİS KARATAŞ BU TÜRLÜ KEŞFEDİLDİ

14 yaşından itibaren ikizler bir yandan okula devam ederken bir yandan babaları Özdemir Atman’ın da gençliğinde yaptığı üzere sabah 04.00’te başlayan Veliefendi’deki antrenmanlara katılmaya başlıyorlar. Yarışları birlikte izliyorlar. Bu sırada alanda Sivas’tan babasının bütün itirazlarına karşın jokey olma hayaliyle İstanbul’a gelen ve yıldızı parlamaya başlamış genç bir isim de var; Halis Karataş… Bir yıllık aprantiliğin üstüne ikinci yılda jokey olmaya hak kazanan ve 1991 yılındaki Asya Yarışçılık Konferansı için Hong Kong’a giden Karataş ile orada karşılaşıyorlar. Baba Özdemir Bey, bu genç jokeydeki ışığı fark ediyor ve onu İstanbul’daki ‘eküri’sine katılmaya davet ediyor.

BOLD PILOT’I OĞLU OYNADI

Atman: “Yönetmen Ahmet Katıksız bir sinopsis yazıp bize ulaştı. Dünyanın her yerinde atlarla olan alakayı anlatan sinemalar vardı. Bizde daima bahis yanı öne çıkarılırdı; ‘babaannesinin emekli parasını oyuna yatırdı’ diye… ‘Bizim için Şampiyon’ olaya o taraftan yaklaşmayan bir sinemaydı. Bold Pilot’ı sinemada oğlu ‘Ganesh’ canlandırmıştı.”

SENE 2018 ŞAMPİYONUN KAPRİSLERİ YAĞMURDA KOŞMAZ GÜRÜLTÜYÜ SEVMEZDİ

Bold Pilot’u özel yapan neydi? Atman: “İnsanlara ümit veren bir attı; en geriden gelip, kazanamayacak diye düşündüğünüz an yarış kazanırdı. Mücadeleci ruhuyla insanları büyüledi. Bold Pilot’un ruhu asabiydi. Starting box’tan hoşlanmıyordu.

VELİEFENDİ’Yİ SUSTURAN AT

Bir İnönü Koşusu’ndan evvel ‘starting box’un içinde şahlandı. Halis’i yere düşürdü, seyisinin kolunu kırdı. Son anda yakalandı, yoksa kaçıp gidecekti. Halis tekrar bindi üzerine ve kazandılar. Yarış öncesi içeri girsin diye bütün Veliefendi sessizliğe gömülürdü. Yağmuru sevmezdi. Hiçbir şeyi unutmazdı. Takıntılıydı! Babam bir mühlet sonra ‘Bu bizim atımız değil, herkesin atı’ diye bakıyordu. Yarış severe karşı da sorumluluğumuz vardı.”

BURNU KIRIK BOLD PILOT

Atman, “Begüm ile Halis ortasındaki duygusal yakınlaşma sinemadakinin tersine babamız Özdemir Atman hayatını kaybettikten sonra başlamıştı, fakat Halis daima aile içindeydi. 20 yıldan uzun müddet ‘şampiyon jokey’ olarak meslek yaptı. Sahiden atlarla konuşan bir çocuktu” diye anlatıyor. Bold Pilot, Karataş’ın eküriye katılmasından üç yıl sonra geliyor. Bu ortada ufak bir kaza geçiriyor; başı ahıra sıkışıyor. Burnu eğri kalıyor lakin Halis Karataş birinci gördüğü anda Bold Pilot’a vuruluyor.

REKORU KIRILAMADI

Aralarındaki ilişkiyi Esra Hanım şöyle anlatıyor: “Saatlerce antrenman yaparlardı. Masraflar, geri gelmezler… Birbirleriyle dertleşirlerdi. Karataş, ‘Bold Pilot benim mesleğimi yıldızlaştıran at’ kaygısı lakin Halis de Bold Pilot’ın içindeki şampiyonu ortaya çıkardı. Çok akıllı fakat güç bir attı. Takıntıları vardı. ‘Starting box’a girmekten hoşlanmazdı. Bir at formasyonu ne kadar güzel olursa olsun yüreğinde güç ve istek varsa koşar. Bold Pilot öyleydi. 1996 yılında rekorla bitirdiği Gazi Koşusu’nu yüreğiyle kazandı.”

BÜYÜK AŞK ATMAN-KARATAŞ

1996-98 yılları ortasında Karataş ve Bold Pilot ikilisi, birlikte rekorları kırıp şampiyonlukları göğüsledi; efsane at 30 yarışta, 21 galibiyet aldı. Arka arda birinci oldukları seriler yaptılar. Halis Karataş ve Begüm Atman, Özdemir Atman’ın vefatından üç sene sonra evlendi. İki çocukları oldu. Memnun tablo, 2009’da Begüm Hanım’ın göğüs kanserine yakalanmasıyla bozuldu. Beş yıllık uğraştan sonra, 2014 yılında Begüm Atman Karataş hayatını kaybetti. Karataş bir müddet atlardan uzak dursa da eşinin anısına bir şampiyonluk kazanmaya daha kelam verdi. Başardı da: Gazi Kupası’nı bu kere eşinin anısına kaldırdı, ‘Blaze To Win’ ile 2014 yılında…

GELENEK DEVAM EDİYOR

Özdemir Atman, 2000 yılında hayatını kaybetti. Eşi ve kızlarına 75 at miras kaldı. Aile, atçılık geleneğini sürdürüyor. Esra Hanım, “Dedemden sonra babam Gazi Kupası kazanmak için 40 sene beklemiş! Gazi Koşusu kazanma duygusu inanılmazdır. Atlarımız çok fakat ‘Gazi’miz ve Halis’imiz bir. O denli bir koşu ve onun üzere bir jokey yok.”

SAYILI BAYAN ANTRENÖRLERDEN

“Babam starting box, fotofiniş üzere teknolojileri Türkiye’ye getirmiştir. Bizim at işine girmemizi çok istemiyordu fakat biz bırakmadık. Begüm de meraklıydı. İkimiz de babamdan atlarla ilgili çok şey öğrendik. Daha sonra Türkiye’nin az sayıdaki bayan antrenöründen biri oldum.”

TANIŞTIĞIMIZA ŞAD OLDUM

Atman, ‘Nicetomeet U (Tanıştığımıza Mutlu Oldum)’ isimli atıyla: “Bizim forma renklerimiz mavi-siyahtır, zira atçılıkta âlâ günler de vardır makus günler de…”

patronlardunyasi.com