G7’den ‘küresel ekonomi’ iletisi

ABD, Almanya, İngiltere, Japonya, Fransa, Kanada ve İtalya’dan oluşan G7 ülkeleri ve Avrupa Birliği (AB) önderlerinin iştirakiyle İtalya’nın tatil beldesi Borgo Egnazia’da gerçekleştirilen 50. G7 Önderler Tepesi, ikinci gününde sonuç bildirisinin yayınlanmasıyla tamamlandı.

Bildiride, G7 başkanlarının, tarihin kritik bir devrinde milletlerarası toplumun birbirleriyle irtibatlı birden fazla krizle karşı karşıya olduğu bir devirde global zahmetlerle başa çıkmak için kararlılıklarını İtalya’daki bu dorukta teyit ettikleri belirtildi.

Rusya-Ukrayna Savaşı’nda Ukrayna’ya verilen kesin dayanağın teyit edildiği belirtilen bildiride, “Ukrayna’ya askeri, bütçe, insani ve tekrar yapılanma takviyesi sağlamaya devam etmekte kararlıyız. Ukrayna’nın acil kısa vadeli finansman muhtaçlıklarını karşılamasına yardımcı olmaya ve uzun vadeli toparlanma ve tekrar yapılanma önceliklerini desteklemeye güçlü bir halde bağlıyız.” sözü kullanıldı.

“Rusya, yasa dışı saldırganlık savaşını sona erdirmeli ve Ukrayna’ya verdiği ziyanı ödemelidir.” denilen bildiride, Dünya Bankası’na nazaran Ukrayna’nın ziyanının 486 milyar doları aştığı bilgisi verildi.

Bildiride, şunlar tabir edildi:

“Dondurulmuş Rus varlıklarının harika gelirlerinden yararlanarak yaklaşık 50 milyar dolar meblağında bir kaynak ayırmaya karar verdik. Bu, (Rusya Devlet Başkanı Vladimir) Putin’e açık bir bildiridir. Rusya’ya karşı Ukrayna’nın mevcut ve gelecekteki muhtaçlıklarını desteklemek gayesiyle G7, Ukrayna’ya yıl sonuna kadar 50 milyar dolar ek mali finansman sağlamak hedefiyle Ukrayna için Harika Gelir Hızlandırma Kredileri başlatacaktır.”

Rusya’nın Ukrayna savaşı bağlamında nükleer silah kullanmasının da kabul edilemez olduğu belirtilen bildiride, “Rusya’nın sorumsuz ve tehdit edici nükleer telaffuzunu ve Belarus’ta nükleer silah konuşlandırma duyurusu da dahil olmak üzere stratejik gözdağı verme halini en güçlü halde kınıyoruz. Ukrayna halkına karşı işledikleri vahşetten sorumlu olanları memleketler arası hukuka uygun halde sorumlu tutmaya kararlıyız.” tabirine yer verildi.

G7 önderleri, Ukrayna’nın Karadeniz üzerinden tahıl, besin unsurları, gübre üzere materyallerinin manisiz taşınmasını talep etti.

Biden’ın açıkladığı Gazze’de ateşkes teklifine destek

Bildiride, İsrail’e verilen takviye de yinelenerek, “İsrail, yasal müdafaa hakkını kullanırken her durumda milletlerarası insancıl hukuk da dahil olmak üzere milletlerarası hukuka uygun davranmalı.” değerlendirmesinde bulunuldu.

“Tüm sivil can kayıplarını eşit formda kınıyoruz ve bilhassa bayan ve çocuklar olmak üzere kabul edilemez sayıdaki sivil can kaybını büyük bir kaygıyla karşılıyoruz.” sözünün kullanıldığı bildiride, tüm taraflara sivillerin korunması için somut adımlar atma daveti yapıldı.

Bildiride, ilk olarak ABD Başkanı Joe Biden’ın açıkladığı Gazze’de ateşkes teklifine dayanak verildiği vurgulandı.

Hamas’a, bu teklifi kabul etme, Hamas üzerinde tesiri olan ülkelere de muahedenin kabulü için baskı yapma davetinde bulunuldu.

G7 ülkeleri, tüm tarafları başta bayan ve çocuklar için gönderilenler olmak üzere tüm insani yardımların girişi için mahzurları kaldırmaya çağırırken, Usdud (Aşdod) limanı ve Refah Hudut Kapısı’nın da memleketler arası insancıl hukuka uygun olarak açılması gerektiğine dikkati çekti.

Bildiride, tüm kara hudut kapıları, deniz dağıtım yolları ve Gazze içindeki insani yardım erişiminin tam, süratli, inançlı ve manisiz bir biçimde sağlanmasının öncelik olduğuna işaret edildi.

“Husi akınları, Yemen’de barışa yönelik BM yol haritasını tehlikeye atma riski taşıyor”

İran’ın 13-14 Nisan’da İsrail’e gerçekleştirdiği hücum kınanırken, Aden Körfezi ve Kızıldeniz’deki ticaret gemilerine yönelik atakların sona ermesi gerektiği bildirildi.

Yemen’deki Husilere, alıkoydukları denizcileri salıverme daveti yapılan bildiride, şu değerlendirmede bulunuldu:

“Deniz güvenliği ve seyrüsefer hakkı, tüm dünyadaki limanlar ve halklar için malların özgürce hareket etmesi için kritik ehemmiyete sahiptir. Bunlara, Yemen halkının yarısı için gönderilen hayat kurtaran insani yardım materyalleri de dahildir. Husilerin Kızıldeniz’deki atakları, bölgeyi istikrarsızlaştırma, seyrüsefer özgürlüğü ve ticari akışı durdurma ve Yemen’de barışa yönelik BM yol haritasını tehlikeye atma riski taşıyor.”

Bildiride, “İran, istikrarsızlaştırıcı hareketlerine son vermeli. Nükleer silah geliştirmemesi ve almaması istikametindeki kararlılığımızı yineliyoruz.” denilerek, İran, nükleer alanda attığı adımları durdurup geri dönmeye çağırıldı.

G7 ülkeleri, İran’a, Rusya-Ukrayna Savaşı’nda Rusya’ya dayanak vermeme ikazında da bulundu.

Hint-Pasifik’teki durum

“Çin’in, Rusya’ya verdiği takviyeden ötürü derin telaşımızı lisana getiriyoruz.” denilen bildiride, G7’nin Çin’e ziyan vermeye ya da ekonomik gelişimini engellemeye çalışmadığı belirtildi.

Sonuç bildirisinde, “Çin’i, bilhassa kritik mineraller üzerinde global tedarik zincirinde değerli kesintilere yol açabilecek ihracat denetim tedbirleri almaktan kaçınmaya çağırıyoruz. Çin’i siber alanlarda da sorumlu davranmaya davet ediyoruz.” sözü kullanıldı.

BM Güvenlik Kurulu kararlarını ihlal ederek Kuzey Kore’ye nükleer yahut balistik füzelerle ilgili bir teknoloji transfer edilmesi ihtimalinden derin kaygı duyulduğu belirtilerek, Kuzey Kore’ye, tüm kitle imha silahlarının ve balistik füzelerinin büsbütün, doğrulanabilir ve geri döndürülemez halde imha edilmesi daveti yinelendi.

İklim değişikliği, pak güç ve siber güvenlik

Biyolojik çeşitliliğin azalması, kirlilik ve iklim değişikliği konusunda gayretlerin süreceği söz edilen bildiride, global ısınmayı 1,5 derecede tutma kelamına bağlılık yinelendi.

Sıfır emisyon maksadına 2050’de ulaşmak için başta büyük ekonomiler olmak üzere herkesin birlikte hareket etmesinin ehemmiyetinin vurgulandığı bildiride, “Herkes için uygun fiyatlı pak enerjiyi teminat altına almak için global ve bölgesel gayretleri ilerleteceğiz ve farklı ulusal yollara hürmet duyacağız.” tabirine yer verildi.

Bildiride, şunlar kaydedildi:

“İklim amaçlarımıza ulaşmak ve tüm ülkelerin pak güç geçişinin yararlarını elde etmesine yardımcı olmak için ortaklarımızla birlikte yeni, kesintisiz kömür gücüne verilen takviyesi sonlandırmak, yenilenebilir ve pak güç kaynaklarına yatırımları hızlandırmak ve inançlı, çeşitli, sorumlu pak güç tedarik zincirleri kurmak için çalışacağız.”

Kötü niyetli siber saldırganları hareketlerinden sorumlu tutma ve stratejik tehditlere karşı koyma konusunda kararlılıktan da kelam edilen bildiride, G7 ülkelerinin ilgili kurumları ortasındaki uyumu artırma gayretlerinin ağırlaşacağı bilgisi verildi.

Saldırgan siber faaliyetlere karşı G7 ülkelerinin, siber alanda sorumlu devlet davranışını teşvik etme, özel bölüm de dahil siber güvenliği uygunlaştırma, hasmane tavırlar ile siber kabahatleri caydırıp bunlara anında karşılık verme, kullanılan altyapıyı bozacak araçlar geliştirme usullerini benimsediği belirtildi.

Terör, göç, yapay zeka ve global ekonomi

Bildiride, terör ve şiddet her türlü formuyla kınandı. Terörün finansmanıyla, terör propagandasıyla ve terörist içeriklerin yayılmasıyla uğraş etmede kararlılık bildirisi verildi.

Göçü global bir olgu olarak ele alma, zorluklarıyla çaba etme ve milletlerarası hukuka uygun, bütünleşik, kapsamlı ve istikrarlı bir yaklaşımla global olarak getirdiği fırsatları yakalama konusundaki ortak taahhüt teyit edilirken, kapsayıcı tahlil geliştirilmesi konusunda çalışılacağı belirtildi.

Küresel iktisadın dayanıklılık gösterdiği vurgulanan bildiride, “Ancak jeopolitik gerginliklerden, güç fiyatlarındaki değişkenlikten ve tedarik zincirlerinin düzgün işleyişindeki daha fazla kesintiden kaynaklanan risklere maruz kalmaya devam ediyor. Ayrıyeten mevcut G7 döviz kuru taahhütlerimizi tekrar teyit ediyoruz.” tabiri kullanıldı.

Bildiride, yapay zeka konusunda şu bilgiler verildi:

“Yapay zeka, toplumlarımızda ilerleme ve gelişmeyi teşvik etmede değerli bir rol oynayabilir. İnançlı, emniyetli ve emniyetli yapay zekayı teşvik edeceğiz. Ortak demokratik kıymetlerimiz ve insan haklarına hürmetimiz doğrultusunda, ekonomik büyümeyi ve sürdürülebilir kalkınmayı destekleyen, yararları en üst seviyeye çıkaran ve riskleri yöneten, kapsayıcı, insan merkezli bir dijital dönüşümü sürdüreceğiz.”