Vergi maddelerinin geriye yürütülmesi tartışma yarattı

Ekonomim gazetesinden Hüseyin Gökçe’nin haberine nazaran, Anayasa Mahkemesi, zelzelenin olumsuz tesirlerinin giderilmesi maksadıyla kurumlar vergisine bir keze mahsus ek vergi getirilmesini öngören düzenlemenin iptal talebini reddetti. Yüksek mahkemenin bu kararı, hukuk sisteminde kanunlarının geriye yürütülmemesi prensibinin zedelenmesi tartışması başlattı.

TÜRMOB, bu karar ile birlikte anayasal vergilendirme prensipleri, kozmik hukuk prensipleri, mülkiyet hakkının ortadan kaldırılabileceğine dikkat çekerken, vergi kanunlarının geriye yürütülmesinin önünün açıldığını düşünüyor. Güncel Grup Yönetim Kurulu Lideri YMM Yılmaz Sezer, bu kararın yabancı yatırımcıya en çok muhtaçlık duyulan devirde, yatırımcıları şaşkına çevirdiğini bildirdi. Buna karşılık Yeni İktisat Danışmanlık AŞ Kurucu Ortağı YMM Nazmi Karyağdı ise yatırım kararı verildikten sonra yapılan vergisel değişikliklerin yatırım ortamını olumsuz etkilemekle birlikte harikulâde durumların devleti olağan olmayan tahlillere zorladığını aktardı. Daha Âlâ Yargı Derneği Lideri Av. Mehmet Gün de harikulâde durumlarda ‘geriye yürümezlik’ prensibinin işlemeyebileceği değerlendirmesinde bulundu.

GÜNCEL GRUP YÖNETİM KURULU LİDERİ YILMAZ SEZER: YABANCI YATIRIMCILAR AÇISINDAN TELAŞ YARATIYOR

Kanunların geriye yürümezliği prensibi hukukun genel kabul görmüş prensiplerinin başında yer almasına karşın, Anayasa Mahkemesi vermiş olduğu son kararlar ile bu hukuk genel kurulanı yok saymıştır.

Vergi gelirlerinin yetersiz olması sonucu maliye bakanlığının hukuk genel teamüllerine muhalif davranarak vergi toplaması ve anayasa mahkemesinin de bu uygulamayı haklı ve yerinde görmesi günümüz Türkiye’sinde öbür bir tartışmayı gündeme taşımaktadır. Zira vergi çok hassas bir husustur ve fakat kanunla konulur ve kanunla kaldırılır. Yaşanılan son olayda ise genel hukuk kuralı yok sayılmıştır. İktisadın problemli olduğu, vergi gelirlerinin toplanamadığı, bütçenin önemli açık verdiği günümüz Türkiye’sinde; bundan sonra da tekrar emsal hukuk ihlalleri yapılarak, kanunsuz ya da kanunların ve hukuk kurallarının yok sayılarak vergi toplanılmaya çalışıldığı bir sürece mi giriliyor diye düşünmeden edemiyoruz. Tabi bu durum bilhassa yabancı yatırımcılar açısından büyük bir telaş yaratmaktadır. Bir yandan yabancı yaptırımcı çekmek isteyip, (yabancı yatırımcıya gereksinimimiz varken) var olan hukuk kurallarını ihlal ederek onları şaşkına çevirmek sanırım yeni bir siyaset gereği. Kanunsuz ve hukukun genel kurallarına karşıt vergi toplamaz. Bunun sonuçlarını kısa ve uzun vadede millet olarak çok değerliye öderiz.

YENİ İKTİSAT DANIŞMANLIK AŞ KURUCU ORTAĞI NAZMİ KARYAĞDI: HARİKULÂDE DURUMLAR DEVLETİ HARİKULÂDE TAHLİLLERE ZORLUYOR

Vergilendirmenin en temel prensiplerinden biri “yasaların geriye yürütülmemesi” unsurudur. Bu unsur tıpkı vakitte “hukuk güvenliği” ve “hukuk devleti” unsurlarının de bir manada sağlayıcısıdır. Yatırım kararları verilip iş planları yapıldıktan sonra sıklıkla yapılan vergisel değişikliklerin ülkelerin yatırım ortamını olumsuz etkilediği bir gerçektir. Fakat fevkalâde durumlar, devletleri olağan olmayan tahlillere zorlamaktadır. Hele ki ek kaynağa gereksinim olduğu devirlerde bu durum kaçınılmaz hale gelmektedir. Geçen yıl 6 Şubat’ta Kahramanmaraş’ta yaşadığımız zelzeleler sonucunda ortaya çıkan büyük yıkımın yaralarının sarılması ve hayatın tekrar olağan akışına dönmesi Devletin acil tedbirler almasını zarurî kıldı. Mali güce nazaran vergi ödeme prensibini göz önünde bulundurarak getirilen ek verginin, geçmiş yılın ekonomik faaliyeti üzerinden alındığı bir bilinen gerçektir. Gerçekten AYM’de bu durumu kararında açıkça tabir ediyor. AYM’nin doğal afetler, savaş ve seferberlik hâli, siyasi, ekonomik ve toplumsal kriz durumlarında toplanmak zorunda kalınan vergilerde “geriye yürümezlik” unsurunu bir manada askıya alması kamu faydası açısından sağlam bir münasebete dayanmaktadır.

DAHA GÜZEL YARGI DERNEĞİ LİDERİ AV. MEHMET GÜN: OLAĞANÜSTÜ DURUMLARDA UNSUR İŞLEMEYEBİLİR

“Vergi ile ilgili mevzularda, ‘geriye gitmezlik’ prensibi harika durumlarda işlemeyebilir. Gerçekten, 6 Şubat zelzele felaketi nedeniyle çıkarılan vergiler bakımından zelzele, fevkalâde hal sayılabilir.”

EKONOMİ MÜELLİFİ YMM ABDULLAH TOL: AYM İNANILMAZ DURUMDA MÜLKİYET HAKKI İHLALİNİN GÖZ GERİSİ EDİLEBİLECEĞİNİ DEĞERLENDİRDİ

Kanunların yürürlüğe girmeden evvelki periyotlar için yeni kanun kararlarının uygulanmaması türel güvenlik prensiplerinden biri olan “kanunların geriye yürümezlik ilkesi” olarak kıymetlendirilir. Hukuk sistemimiz için çok değerli bir teminattır bu unsur. Öbür unsurlar ise bellilik ve kıyas yasağı’dır.

Hukuki bir sonuç doğduktan sonra vergi yükünü artıran düzenlemelerin uygulanması gerçek geriye yürüme olarak isimlendirilir. Lakin, tüzel sonuç doğmadan vergi yükünün artırılması ise gerçek olmayan geriye yürüme’dir. Hukukumuzda temel kural gerçek geriye yürüme geçersiz, gerçek olmayan geriye yürüme ise geçerlidir.

7440 sayılı Af Yasası’nın 10/27. Hususunda yer alan ek vergi düzenlemesinin Anayasa’ya muhalif olduğu argüman edildi ve bu Yasa’nın türlü kararları Anayasa Mahkemesine taşındı.

Anayasa Mahkemesi ise 19 Nisan 2024 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanan kararında kamu faydasının gözetildiği ve bu nedenle de mevcut düzenlemenin geriye yürüyebileceğine hükmetti.

Bu durum, harikulâde şartlarda yasa koyucuya misal düzenlemelerin yapılabileceğini ve sarsıntı üzere fevkalâde durumlarda kamu harcamalarının finanse edilmesi manasında ek vergi yükü getirilebileceğine, bu nedenle de, Anayasanın öbür türlü kararlarının olağan devirlerde işlediği üzere işlemeyeceğini göstermektedir.

Anayasa Mahkemesi bu kararıyla zelzele üzere fevkalâde devirlerde geriye yürümenin olabileceğini, ölçülülük prensibine takılmamayı ve münasebetiyle da mülkiyet hakkının ihlali kararlarının de göz gerisi edilmesi gerektiğini kamu faydası üst perdesinin altında değerlendirmiştir.

19 NİSAN’DA YAYIMLANDI

GEÇTİĞİMİZ yıl yaşanan sarsıntı felaketinin akabinde çıkarılan 7440 sayılı Kanun ile afetzedelerin acil muhtaçlığının karşılanması, bölgenin yine inşası emeliyle 2022 hesap periyoduna ait bir sefere mahsus olmak üzere yüzde 10 ek kurumlar vergisi alınması karara bağlanmıştı. Ek vergi, çeşitli istisnalardan yararlanan mükellefl ere ise yararlandıkları istisna fiyatının yüzde 5’i kadar uygulanmıştı.Ek vergiye ait İstanbul 1. Vergi Mahkemesi iptal istemiyle Anayasa Mahkemesi’ne başvurmuş, Mahkeme de başvuruyu 19 Nisan’da Resmi Gazete’de yayımlanan kararı ile reddetmişti.

1999’DA DA REDDEDİLMİŞTİ

1999 zelzelesinin çabucak akabinde çıkarılan 4481 sayılı Kanun ile, zelzele nedeniyle ortaya çıkan kamu finansman muhtaçlığının giderilmesi hedefiyle gelir ve kurumlar vergisi matrahları ile aşikâr ölçünün üzerindeki fiyatlar, bina, arsa, arazi, motorlu taşıtlar ve cep telefonları üzerinden bir kezlik ek vergi getirilmişti. Bu ek vergilerin iptali istemiyle de AYM’ye başvurulmuş ve mahkeme iptal taleplerini reddetmişti. Birebir biçimde geçen yılki zelzeleden sonra alınan ek MTV’ye yönelik iptal başvurusu da reddedilmişti.

patronlardunyasi.com