TÜRKONFED Başkanı Süleyman Sönmez: 5 işletmeden 4’ü finansmana erişemiyor

Çatısı altında 31 federasyon ve yaklaşık 100 bin şirketin yer aldığı Türk İş Dünyası Konfederasyonu (TÜRKONFED) başta finansman olmak üzere tahsilat problemlerinden kayıt dışı iktisada kadar çeşitli sıkıntılarla boğuşan Anadolu iş dünyasının nabzını yakından tutuyor.

Ekonomim’den Merve Yiğitcan’a konuşan Sönmez, “Dünya genelinde iklim krizinden savaşlara ve ekonomik sakinliğe uzanan çoklu krizler yaşanırken, ülkemizde ek olarak neredeyse iki yıllık süreçte bir seçim atmosferinin ve iktisadının içinde yer aldık. Bu nedenle ‘üretim maliyetleri ve tedarik’, ‘yüksek enflasyon ve satın alma gücü’, ‘savaşın ihracat pazarlarına etkisi’ ile ‘finansmana erişim ve kur artışı’ üzere temel sıkıntılarımızı aşamadık” dedi.

Yılın birinci yarısının da iki yıldır artan problemlerin devamı niteliğinde olduğunu söyleyen Sönmez, “Özellikle yüksek enflasyon ülkemiz için artık istisna olmaktan çıkarak bir kural haline gelmeye başladı. İş insanlarımız enflasyonist ortamda nasıl iş yapacaklarını mecburen öğrendi” diye konuştu.

“FAKTÖR VERİMLİLİĞİNDE EN BERBAT PERFORMANSIMIZ”

Yalnızca iş dünyasını değil, tüm toplumun refahını etkileyen bu problemlerin ardında ise daha güçlü, daha gerçek meseleler olduğuna işaret eden Sönmez, “Bunlar da ‘verimlilik ve katma bedel sorunu’, ‘kayıt dışı iktisat ve vergi adaletsizliği’ ve ‘21. yüzyıl kurallarına uygun planlama eksikliği’. Türkiye, AB ülkelerine kıyasla mikro ve büyük işletmelerin verimliliği kıyaslamasında son sırada yer alıyor. Toplam faktör verimliliğinde tarihî olarak makûs bir performans sergiliyoruz. Ülkemizin ABD, AB, Güney Kore üzere ülkelerin oluşturduğu üzere güzel planlanmış bir yeni kuşak sanayi siyaset maddesine gereksinimi var. Ayrıyeten bilhassa yüksek teknolojili üretim ve katma pahalı ihracat yapan stratejik dallara uzun vadeli ve uygun şartlarda takviye sağlanması gerekiyor. Bu takviyenin sağlanması için KGF, Eximbank ve öbür finans kuruluşları devreye girmeli” tabirlerini kullandı.

“DPT’Yİ BAĞIMSIZ KURUM OLARAK TEKRAR KURMALIYIZ”

Bir başka sorunun bölgesel kalkınma olduğunun altını çizen Sönmez, şöyle devam etti:

“Türkiye için Bir Rekabetçilik Endeksi 2023 raporumuza nazaran ülkemizin batı bölgeleri ve Marmara-Ankara ekseni ortasındaki rekabetçilik gücü en yüksek bedellerine ulaşmış durumda. Lakin rekabetçilik gücü batıdan doğuya gidildikçe zayıflıyor. Bölgesel ve sürdürülebilir kalkınmanın sağlanabilmesi için 21. yüzyıl kaidelerine uygun Devlet Planlama Teşkilatını, başka ve bağımsız bir kurum olarak yine kurmalıyız.”

Son OVP’de geçmiş devirde açıklananlara kıyasla çok daha gerçekçi bir yaklaşım sergilendiğini belirten Sönmez, jeopolitik risklerin artmaması durumunda OVP beklentilerine yakın yıl sonu sayıları görüleceği iddiasında bulundu. Lakin büyüme amacının, iktisadın kısa vadeli gereksinimlerine daha fazla odaklanmaması gerektiğini vurgulayan Sönmez, “Kısa vadede büyümeye öncelik vererek OVP’de beden bulan iktisat programı ve TCMB beklentileri doğrultusunda bir enflasyon düşüşü yaşamamız olanaksız. İş dünyası olarak, büyümedeki yavaşlamanın dezenflasyon sürecinin ayrılmaz bir modülü olduğunun farkındayız. Ülkemizin kısa vadede enflasyonu artıran ve dengesizlikleri besleyen süratli büyümeye değil, kaliteli ve sürdürülebilir büyümeye muhtaçlığı var” diye konuştu.

ÜRETİM-TÜKETİM MAKASINI KAPATMALIYIZ

Ülke iktisadının şu an için en büyük probleminin enflasyon olduğunu lisana getiren Sönmez, şu sözleri kullandı:

“Tüketim talebi süratle artarken üretimin bu artışı karşılayamaması yüksek enflasyona yol açıyor. Enflasyonu düşüreceksek üretim ve tüketim ortasındaki makası kapatmalıyız. Hasebiyle bu sorunu sırf para siyasetleri ile aşmak mümkün değil. İktisadın dışında da yapılması gerekenler var. Eğitim, vergi ve kayıt dışı iktisat mevzularında bağımsız kurumsal yapılarla desteklenmiş ıslahatlar yapılmalı. Bu ıslahatların akabinde, sanayi, tarım ve bilişim kesimleri başta olmak üzere, katma bedeli ve verimliliği artıracak siyaset dizaynlarının muvaffakiyetle uygulanması gerekiyor. Bu noktada, Yatırım Ortamını Uygunlaştırma Uyum Kurulu’nun 57 unsurluk aksiyon planını kâğıt üstünde bırakmadan hayata geçirmesi uygun bir başlangıç olacaktır.”

“EKONOMİ PROGRAMININ ARAÇLARI GÖZDEN GEÇİRİLMELİ”

Sahadan aldıkları geri dönüşlere nazaran birçok firmanın bu yıl orta artırım yaptığı bilgisini veren Sönmez, “Maaş-enflasyon sarmalı bildiğimiz bir olgu. Bu sarmala düşmekten imtina etmekte yarar var. Fakat yüksek katma bedel üretemediğimiz her süreç, bizi taban fiyat iktisadına mecbur bırakıyor. AB ülkelerinde ortalama yüzde 7’lik bir minimum fiyatlı varken, ülkemizde neredeyse her iki çalışandan biri taban fiyatla geçiniyor. Bugün minimum fiyat ne kadar artarsa artsın, alım gücünün karşısındaki en büyük tehdidi enfl asyon oluşturuyor. Alım gücünün maaş ile değil katma bedel ile arttığı bir iktisadın minimum fiyat sorunu da olmaz” formunda konuştu. Lakin Türkiye’deki gelir dağılımındaki eşitsizliğe, tüketimin dağılımına ve şirketlerin karlılığına bakıldığında enflasyon ile minimum fiyat ortasındaki bağın, enflasyonun oluşmasındaki temel maksat olmadığının da görüldüğünü kaydeden Sönmez, “Bu nedenle şu anda uygulanan iktisat programının gayesine ulaşmak için seçtiği araçların gözden geçirilmesinde yarar var” yorumunu yaptı.

KAMU TASARRUF PAKETİ YİNE ELE ALINMALI

Kamu tasarruf tedbirlerine değinen TÜRKONFED Başkanı, “Uygulanan ekonomi programı üzere istikrar programlarının başarısı da yalnızca teknik uygulamalara indirgenemez. Bu programların başarılı olması için birebir vakitte geniş toplumsal ve siyasi mutabakata da muhtaçlık vardır. Bu açıdan bakıldığında kamuda tasarruf paketinin programının geniş kesitlerde itimat uyandırma noktasında olması gerekenin altında kaldığını görüyorum. Hem toplam ölçü olarak hem de tasarruf edilmesi planlanan kalemler açısından bu paketin yine ele alınması yararlı olacaktır” dedi

ANADOLU İŞ DÜNYASININ DURUMU ÇOK PARLAK DEĞİL

İlk 6 ayda Anadolu iş dünyasının karşılaştığı zorlukları sorduğumuz Sönmez şu bilgileri verdi:

“Son iki yılda gerçekleştirdiğimiz 100. Yıl Buluşmaları kapsamında 50 kentimize ve 26 federasyonumuza ulaştık. Anadolu’daki iş dünyamızın durumunun çok parlak olmadığını gördük. Yılın birinci çeyreğine ait açıkladığımız Finansmana Erişim Anketi’ne nazaran, pandemi periyodu başlayan finansmana erişim sorunu hala devam ediyor. İş insanlarımız bilhassa işletme sermayesi finansmanı ve yeni yatırım finansmanı bulmakta zorlanıyor. Her 5 işletmeden 4’ü finansmana erişim sorunu yaşadığını belirtiyor. Her 10 iş insanından 9’u bankalardan kredi alma sürecinde sorun yaşıyor. Kredi başvurusu büsbütün onaylananların oranı geçen yıla nazaran artsa da hala %37 düzeyinde. Konfederasyonumuza iletilen öbür problemler da ‘vergi kaçağı ve kayıt dışı ekonomi’, ‘iflas ve ödeme meseleleri nedeniyle işletmeler ortasındaki inancın azalması’, ‘ithalata bağımlılık’, ‘TL’nin dolara karşı gerçek bedelinin artması ile ihracatçının sıkıntı durumda kalması’ ve rekabetçilik kaybı olarak sıralanıyor.”

patronlardunyasi.com