Tüketici ve ticaride gerçek daralma, kartta gerçek atış

Bireysel kredi kartı borçlarındaki yüzde 19,2 oranındaki cari artış, tıpkı periyotta tüketici fiyatları (TÜFE) bazında yüzde 15,06 olan enflasyonun üzerinde bir artış kaydetti. Üç aylık enflasyondan arındırıldığında bu periyotta kart borçlarının gerçek bazda yüzde 3,6 büyüdüğü belirlendi. Üç aylık devirde taksitli kart borçları cari olarak yüzde 18,8 oranında 94 milyar liralık artışla 593,6 milyar; taksitsiz borçlar da net 127,7 milyar lira ile yüzde 19,5’lik cari artışla 783 milyara ulaştı. Yılın birinci üç ayında gerçek bazda taksitli ferdi kredi kartı borçları yüzde 3,3, taksitsiz borçlar da yüzde 3,8 arttı.

SON BİR YILDA REKOR BÜYÜME

Dünya’dan Naki Bakır’ın haberine nazaran, ferdî kredi kartı borç bakiyesinde son bir yıldaki artış ise yüzde 138,6 olarak gerçekleşti. Geçen yıl birebir tarihlerde 577 milyar lira olan kelam konusu borçlar 29 Mart 2024 prestijiyle 799,6 milyar lira daha fazla olmak üzere bunun yaklaşık 2,4 katı seviyesinde bir büyüklük oluşturdu. Tüketici ve ticari bölüme kullandırılan kredilerdeki büyümenin enflasyonun altında kaldığı son bir yılda yüzde 68,5 olan yıllık TÜFE artışı ile indirgendiğinde kişisel kart borçlarında yüzde 41,6 ile epey yüksek seviyede bir “reel” artış olduğu dikkati çekti. Son bir yılda taksitli kart borçları cari olarak yüzde 105,4, gerçek bazda yüzde 21,9 artarken, tüketicilerin minimum fiyatını ödeyerek kalan borcu devretme tekniğine giderek artan oranda başvurduğu taksitsiz borçlarda yüzde 171,9 oranında cari ve yüzde 61,4 oranında gerçek büyüme yaşandı.

Son bir yılda taksitli kişisel kredi kartı borçlarının bakiyesi net olarak 304,6 milyar, taksitsiz borçlar da 495 milyar lira arttı. Dolanımdaki sayısı ülke nüfusunu ziyadesiyle aşan kredi kartları ile yapılan harcamalarındaki rekor büyümede, hayat pahalılığındaki artışa bağlı olarak mevcut gelirleri geçim için yetersiz kalan sabit gelirli yurttaşların zarurî muhtaçlıklarını karşılamada kart kullanımına daha fazla başvurması tesirli oluyor. Aylık ekstredeki borcunun minimum ödeme meblağı kadarı olan kısmını ödeyip, faiz maliyetine katlanarak kalan borcu gelecek devirlere devretme yolunu seçen kart sahiplerinin giderek artması da kart borçlarını büyüten bir faktör. Kartla taksitli alışveriş ve nakit avans kullanımına son devirde getirilen kısıtlamalar bu tıp kart borçlanmasının suratını kısmen keserken, taksitsiz borçlardaki büyüme süratle devam ediyor.

TÜKETİCİ KREDİLERİNDE GERÇEK DARALMA

Yılın birinci çeyreğinde gereksinim kredilerinin hacmi ise gerçek bazda daraldı. 2023 sonu ile 31 Mart 2024 ortasındaki üç aylık devirde toplam tüketici kredilerinin hacmindeki cari büyüme yüzde 7,2 ile enflasyonun çok altında kaldı. Bu periyotta net 109,7 milyar lira artan tüketici kredileri 1 trilyon 623,5 milyar lira oldu. Enflasyonla indirgendiğinde tüketici kredilerinde gerçek olarak yüzde 6,8 daralma olduğu görüldü. 31 Mart prestijiyle tüketici kredilerinin 1 trilyon 86,2 milyarını muhtaçlık, 444,5 milyarını konut ve 92,8 milyarını taşıt kredileri oluşturdu. Birinci çeyrekte muhtaçlık kredileri net 106,6 milyar, konut kredileri de yalnızca 6,1 milyar lira artarken, taşıt kredisi bakiyesi 3 milyar lira azaldı. Üç ayda cari olarak yüzde 10,9 artan muhtaçlık kredisi hacmi gerçek bazda yüzde 3,9; cari olarak yüzde 1,4 artan konut kredileri de gerçek olarak 11,9 daraldı. Birebir devirde cari olarak da yüzde 3,1 daralan taşıt kredisi hacminde gerçek daralma ise yüzde 15,8’e ulaştı. Toplam tüketici kredilerinde son bir yıldaki cari artış da yüzde 27,6 ile enflasyonun çok altında kaldı. Böylelikle tüketici kredilerinin toplam hacminde yıllık bazda yüzde 24,3 oranında bir gerçek daralma meydana geldi.

TİCARİ BÖLÜMÜ FONLAMA DA DÜŞÜK KALDI

Bankacılık bölümü toplam kredi hacminin en büyük kısmını oluşturan ticari ve başka kredilerin hacminde de gerçek bazda daralma yaşandı. Ocak-mart devrinde 915,1 milyar liralık net artışla 9 milyar 876,7 milyar lira olan kelam konusu kredilerde üç aylık cari genişleme yüzde 10,2 olurken, enflasyonla indirgendiğinde bu, gerçek bazda yüzde 4,2’lik bir daralmaya karşılık geldi. İktisadın üretim ayağının fonlanması olan ve yatırım, üretim, istihdam, ihracat ve gayri safi ulusal hasıla büyümesi açısından ehemmiyet taşıyan kelam konusu kredilerin hacmindeki yıllık artış yüzde 48,1’le enflasyonun altında kaldı ve gerçek olarak yüzde 12,1 daralma yaşandı.

TOPLAM STOKTA YILLIK GERÇEK DARALMA

yüzde 10,3 Bu gelişmelerde bankacılık dalının toplam kredi stoku, ocak-mart devrinde cari olarak yüzde 10,7 oranında 1 trilyon 246,5 milyar liralık net artışla 12 trilyon 876,8 milyar liraya ulaştı. Cari büyümesi enflasyondan arındırıldığında toplam kredi stokunda gerçek bazda yüzde 3,8 oranında bir daralma olduğu belirlendi. Kredi stokunda son bir yıldaki net artış 4 trilyon 360,3 milyar lira olurken, cari artış oranı yüzde 51,2 ile yıllık enflasyonun oldukça altında kaldı. Buna nazaran bankacılık dalı toplam kredi hacmi yıllık bazda gerçek olarak yüzde 10,3 daraldı.

patronlardunyasi.com