Swap hariç net rezervler tarihi en düşük düzeyinde

Durdurulamayan döviz talebi Merkez Bankası rezervlerini olumsuz etkiliyor. Bankacıların yaptığı hesaba nazaran yalnızca pazartesi ve salı günü swap hariç net rezervlerde kayıp 3.1 milyar dolara ulaştı. Bu kayıpla swap hariç net rezerv -62.8 milyar dolara gerileyerek tarihi en düşük düzeyine indi.

Ekonomim’den Şebnem Turhan’ın haberine nazaran, Lokal seçimler öncesi yükselen döviz talebi Merkez Bankası yeni idaresinin misyona geldiğinden bu yana topladığı rezervlerin de erimesine yol açtı. Merkez Bankası dataları ve ekonomistlerin bu bilgilerden yaptığı hesaba nazaran haftanın birinci iki günü swap hariç net rezervlerde 1.7 ve 1.4 milyar dolarlık daha kayıp gözlendi. Böylelikle swap hariç net rezervler -62.8 milyar dolara gerileyerek 2 Haziran 2023’teki -61.2 milyar dolarlık tarihi tepesini de geride bıraktı. Bunun yanı sıra 22 Aralık’tan bu yana rezervlerdeki kayıp da 26 milyar 666 milyon dolara çıktı. Merkez Bankası yeni idaresinin vazifeye geldiği ve birinci faiz artırımını yaptığı 23 Haziran haftasından 22 Aralık’a kadar 7 ayda topladığı 25 milyar 141 milyon dolar rezerv 12 hafta 1 günde kaybedildi.

Döviz sepeti bu yıl yüzde 10,98 yükseldi
Yurtiçi yerleşiklerin ağır döviz talebi ve yabancıların çıkışı Merkez Bankası rezervlerini de olumsuz etkiliyor. Dolar/TL geçen yıl sonundan bu yana neredeyse 3 liralık yükseliş yaşarken, Euro/ TL 2.4 liraya yakın arttı. Dolar ve Euro’nun eşit yüküyle oluşan döviz sepeti de tıpkı devirde yüzde 10,98 yükseldi. Döviz sepeti yalnızca mart ayında ise yüzde 6,12 yükselerek TL mevduat getirisini geride bıraktı. 20 günlük bu yükselişin TL mevduat getirisinin üzerinde olması ekonomistlere nazaran, yurtiçi yerleşiklerinin döviz talebinin devam etmesi riskini barındırıyor. Dolar yılbaşından bu yana yüzde 9,91, Euro/TL yüzde 7,26 yükseldi. Doların ve Euro’nun mart ayında TL karşısında yükselişi de yüzde 3,71 oldu.

Serbest piyasa ile fark 1 liraya dayandı
Döviz talebi bilhassa fiziki döviz talebi hür piyasa ile bankalararası piyasa ortasındaki döviz fiyat farkının da açılmasına neden oldu. Dün neredeyse 1 liraya ulaştı bankalararası piyasa ile hür piyasa ortasındaki fiyat farkı. Bankalararası piyasada dolar 32.39 liradan satılırken özgür piyasada 33.12 liradan alıcı buldu. Euro ise bankalararası piyasada 35.12 liradan satıldı, özgür piyasada ise fiyat 35.90 lira oldu.

İki iş gününde kayıp 3.1 milyar dolar
Tüm bu artan talep, kur muhafazalı mevduat dönüşleri bunun yanı sıra yabancının TL varlıklardan çıkışı Merkez Bankası rezervlerinde erimeyi hızlandırdı. Bankacılık uzmanlarının yaptığı hesaplamaya nazaran 15 Mart ile biten haftada ki Merkez Bankası bu bilgileri bugün açıklayacak, swap hariç net rezervlerde bir evvelki haftaya nazaran 5.8 milyar dolar kayıp yaşandı. Böylelikle 15 Mart ile biten haftada swap hariç net rezervler -59.7 milyar dolara geriledi. Yeni hafta da tekrar ekonomistlerin hesaplamalarına nazaran kayıpla başladı. Döviz talebi bugün toplanacak Merkez Bankası Para Politikası Kurulu toplantısı öncesinde güçlü girdi haftaya ve tekrar ekonomistlerin hesaplamalarına nazaran yalnızca pazartesi günkü kayıp 1.7 milyar dolar oldu. Salı günü ise 1.4 milyar dolar daha eridi. Böylelikle yeniden bankacıların hesaplamalarına nazaran swap hariç net rezerv -62.8 miyar dolara gerilemesine yol açtı. Swap hariç net rezervlerde böylesi büyük negatif seyir en son yeren seçim sonrası 2 Haziran haftasında -61.2 miyar dolar ile yaşanmıştı. Salı günkü sayı geçen yıl haziran başındaki bilgiyi de geride bıraktı.

25.14 milyar dolar rezerv biriktirmişti
Merkez Bankası yeni idaresi misyona geldiğinden bu yana rezerv biriktirme siyasetine da sık sık dikkat çekti. Aslında 22 Aralık ile biten haftaya kadar da rezerv biriktirmeyi başardı Merkez Bankası. Swap hariç net rezervlerdeki değişime nazaran birinci faiz artırımının yapıldığı PPK toplantısının olduğu 23 Haziran ile biten haftadan 22 Aralık ile biten haftaya kadar Merkez Bankası 25 milyar 141 milyon dolarlık rezerv artışı sağladı. Yaklaşık 7 ayda sağlanan bu rezerv artırımının en güçlü haftaları ise 10 Kasım ile 22 Aralık periyodundaki 20 milyar dolarlık rezerv artışı oldu.

Geçen hafta net rezervlerde 1.2 milyar dolar kayıp
QNB Finansbank ekonomistlerinin TCMB’nin analitik bilançosundan yaptıkları hesaba nazaran dış varlıklar 15 Mart haftasında 2.6 milyar dolar azaldı. Ekonomistler brüt döviz rezervinin de benzeri değişimle 127.9 milyar dolar olduğunu iddia etti. Geçen hafta içerisinde bankaların TCMB’de mecburî karşılık ve teminat depo çerçevesinde tuttukları döviz ölçüsünün 1.4 milyar dolar azalmasının brüt rezervi olumsuz etkilediğini belirten ekonomistler bunu hariç tutan net rezervin ise 1.2 milyar dolar azalışla 19.6 milyar dolar olduğunu hesapladı. Swap hariç net rezerv de evvelki haftaya nazaran 5.8 milyar dolar azalışla -59.7 milyar dolara geriledi. Net rezerv içinde bedellendirilen yurtiçi bankalarla yapılan swap hacminin 15 Mart haftasında 4.6 milyar dolar artmasının net rezervi olumlu etkilediğini vurgulayan QNB Finansbank ekonomistleri kamunun döviz mevduatının ise incelenen hafta içerisinde 0.4 milyar dolar düştüğünü kaydetti. Sonuç itibariyle, bu süreçlerin net rezervin geçen hafta 4.2 milyar dolar yükselmesine yol açtığını hesaplayan ekonomistler “Bu da bunun dışında kalan süreçlerle (ihracat döviz alımları, reeskont kredi ödemeleri, kamu kurumlarına ve piyasaya döviz satışları, yurtdışı bankalarla depo/swap süreçleri vs.) nette 5.4 milyar dolar döviz çıkışı olduğu manasına gelmektedir” dedi.

Sadece mart ayında 16.6 milyar dolar eridi
22 Aralık’tan sonra ise işler karışmaya başladı. Hem kur muhafazalı mevduat hesapları dönüşü gelen talep hem de mahallî seçim nedeniyle yurtiçi yerleşiklerin artan döviz talebi rezervlerde erimeyi hızlandırdı. 22 Aralık’tan 19 Mart gününe kadar yani 12 hafta 2 günde swap hariç net rezervlerden yapılan hesaplamaya nazaran Merkez Bankası 26 milyar 666 milyon dolar rezerv harcadı. Yalnızca mart ayında 19 gündeki kayıp 16 milyar 593 milyon dolar oldu. Ekonomistler yeni haftanın çok güçlü döviz talebiyle başladığını son devirde esasen Merkez Bankası’nın günlük ortalama 1.3 milyar dolar civarında döviz satışı gerçekleştirdiğini hatırlatarak bu hafta rezervlerdeki kaybın çok daha keskin olabileceğine dikkat çekti.