S&P Yöneticisi tek haneli enflasyon için tarih verdi

Kredi derecelendirme kuruluşu S&P Küresel Kıdemli Yöneticisi Frank Gill, CNBC-e’ye verdiği özel röportajda Türkiye iktisadına ait değerlendirmelerde bulundu.

Röportajda Gill’e sorulan sorulardan ve verilen karşılıklardan kimileri şöyle:

“TÜRKİYE’NİN KREDİ NOTUNU YIL SONUNDAN EVVEL GÖZDEN GEÇİRECEĞİZ”

Bir not artışı olması için Türkiye’nin net rezervlerine bakacağınızı söylemiştiniz. Net rezervler mayıs sonu prestijiyle birinci defa artıya döndü. Şimşek de eksi rezervin gündemden kalktığı iletisini verdi. Bu gelişmeleri nasıl değerlendiriyorsunuz?

Kredi notunuzun görünümü olumlu. Türkiye’nin B+ olan notunu yıl sonundan evvel gözden geçireceğiz. Üçte bir olasılıkla yükselebilir. Türkiye’nin rezerv birikimini ve cari açığındaki trendi izliyoruz. 2023’te bütçe açığı epeyce büyüktü. Lakin bu yıl sonuna gerçek bunun yaklaşık olarak bir puan kadar düşeceğini varsayım ediyoruz. Bu süreç ayrıyeten altın talebine de bağlı. Piyasa, para siyasetine ve yüksek düzeyde kalan enflasyonun gelişimine son derece hassas olacak.

“TÜRKİYE’NİN KREDİ NOTU GÖRÜNÜMÜ POZİTİF”

Bir sonraki değerlendirmeniz 1 Kasım 2024’te. O tarihe kadar rezervlerde görmek istediğiniz bir düzey var mı?

Dikkate aldığımız bir husus da kısa vadeli dış borçların brüt rezervi karşılama oranıdır. Kısa vadeli dış borçları 200 milyar dolar olarak iddia ettik. Brüt rezervler hala bunun yüzde yüzünü karşılamıyor. Örneğin bu, IMF’nin dikkate aldığı bir ölçüt ve bu karşılama oranına ulaşmak için daha fazla rezerv birikimine ulaşmamız gerekecektir. Lakin genel olarak, rezervlerdeki trendin olumlu olduğunu düşünüyorum. Yani, sonuç olarak, tahminen de Türkiye’nin kendi rezervlerini, iç bankalardan alınan borçlar yahut yurt dışı yerleşiklerden alınan swaplar yerine yurt içinde biriktirmesi gerekecek. Fakat görünüm müspet.

Not artışına yönelik kurum açıklamasında, siyaset yapıcıların, cari açığın daraldığı ve dolarizasyonun bilakis döndüğü ortamda enflasyonu düşürmeyi ve liraya olan itimadı tekrar tesis etmeyi başarması halinde Türkiye’nin kredi notunun yükseltilebileceği tabir edilmişti. Bu parametrelerde ilerleme var mı? Bu yıl ikinci bir not artışı görür müyüz?

Dediğim üzere, bu yıl sonuna kadar daha fazla bir güzelleşme mümkünlüğünün epeyce yüksek olduğunu düşünüyorum. Siyaset faizinin yüzde 50’ye çıkması, birikimlerinizi TL’ye kaydırmayı epeyce cazip kılıyor. Böylece döviz mevduatlarının TL’ye kaydırılması eğilimini görüyoruz. Sanırım zorluk daha çok 2025’te olacak zira döviz kurundaki artış enflasyonun altında. Bu da giysi, dokumacılık üzere kıymetli ihracat bölümlerinin rekabet gücünü sahiden olumsuz etkilemeye başlayabilir, ayrıyeten turizmi de bir dereceye kadar tesirler. Şu anda döviz kuru, enflasyonun düşmesindeki referans noktası. Mevcut siyaset yahut strateji, döviz kurunun gerçek manada epeyce güçlü tutulması üzere görünüyor. Bu da rekabet gücünü etkileyebilir.

Teoride, bu, yalnızca hükümetin değil, şirketlerin de borçlanma maliyetinin daima olarak düşmesi gerektiği manasına gelmelidir. Türkiye’nin lokal piyasalarına yabancı ilgisinin arttığını görüyoruz. Şirket tahvili piyasasında aşağı istikametli faiz eğrisi var. Bu da şirketlere daha uzun vadeli ve daha düşük faizli borçlanma fırsatı verebilir. Lakin bu paranın birçok epey spekülatif para. Yabancılar, Türkiye’ye taşıma oranı çok cazip olduğu için geliyor. Bu durum, 2025’te sonlanabilir ve yabancı çıkabilir. Değerli olan içeri giren paranın kalıcı olması… Sanırım bu büyük bir zorluk. Daha fazla direkt yatırımı nasıl çekersiniz? Bu, gelecekteki kredi notunu etkileyebilir.

“TEK HANELİ ENFLASYON İÇİN TÜRKİYE ÜÇ YIL UZAKLIKTA”

Türkiye’nin hazirandan itibaren dezenflasyon sürecine girmesi bekleniyor. Sizce enflasyonda kalıcı düşüş için bu bir başlangıç mı? Yoksa enflasyonda dalgalanma görebilir miyiz? Merkez Bankası yıl sonu maksadını 38 olarak açıklamıştı. Gerçekçi mi? Yüzde 55,8 olan iddianızı revize edecek misiniz?

Bizim bu yıl için ortalama enflasyon varsayımımız, yanılmıyorsam, evet, yüzde 56 ile 57 ortasında. Biz, bu yıl için ortalama olarak yüzde 57’ye bakıyoruz. Gelecek yılın ortalama iddiası ise yüzde 28. Yani enflasyonda çok yavaş ve karmaşık bir düşüş süreci yaşanabilir. Tek haneli enflasyonu 2027 sonuna kadar görmüyoruz. Bu da üç yıl uzakta ve açıkçası, dünya komplike bir yer.

Türkiye öbür bir dış şok da alabilir. Bunun yanı sıra başka izlediğimiz şey elbette gelir siyaseti. Taban fiyat siyaseti zira bu enflasyon için epey kritik. Yani, varsayılan olarak, 2024’te diğer bir taban fiyat ayarlaması olmazsa, enflasyon daha süratli düşebilir. Lakin tıpkı vakitte, 2025’te alınan fiyat ayarlama kararlarına da bağlı olacaktır.

“2024’TE FAİZ İNDİRİMİ PEK MUHTEMEL DEĞİL”

Faiz siyasetinde erken indirim riski görüyor musunuz?

Yani, bunun büyük ölçüde tasarrufların dolarizasyon eğilimleri ve açıkça enflasyon trendlerine bağlı olacağını düşünüyorum. Fakat tahminen Merkez Bankası’nın 2025’in başlarında faizleri düşürmeyi düşünebileceğini bir fırsat görebilirsiniz. Bana nazaran, 2024’te bu çok muhtemel görünmüyor. Doğal, enflasyonda önemli bir düşüş yaşanmadığı sürece.

Fatih Karahan’ın Merkez Bankası Başkanı olmasının üzerinden 4 ay geçti. Merkez Bankası’nın bağımsızlığı ve kredibilitesi tekrar tesis edildiğini düşünüyor musunuz?

Bu durumu ölçmenin bir yolu, yalnızca faiz siyasetine bakmak olabilir ve faiz oranları geçen yazdan bu yana epeyce keskin bir biçimde artırıldı. Seçimlerden evvel faiz artışı yaşandı ve bence bu Merkez Bankası’nın enflasyonu düşürmek için gerekeni yapacağına dair güçlü bir sinyaldir. Bu, açıkça olumlu bir işaret. Lakin şu anda Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın Başkanı olmak kolay bir iş değil.

“TÜRKİYE KALICI VE DİREKT YATIRIM ÇEKMELİ”

Türk tahvillerine ağır talep var. Türkiye’ye sıcak para girişi sizce devam edecek mi? Mümkün bir geri çekilmede kurda ani bir şok riski gündeme gelir mi?

Bu nedenle, portföy girişleri açısından görünüm, bilhassa gecelik piyasaya ve lokal piyasada çok âlâ görünüyor. 2024 için çok güçlü portföy girişleri göreceğimizi düşünüyorum. Mayıs ayı boyunca ve hatta geçen hafta boyunca hakikaten çok değerli girişler oldu. Lakin 2025 yılında global piyasa şartlarına bağlı olarak, paraların Türkiye’yi de süratle terk edebileceğini düşünüyorum. Yetki alanımızda olan diğer bölgelerdeki üzere, örneğin Mısır. Mısır’da yaşanılan şuydu: 2020-2021’de kıymetli portföy girişleri görülmüştü. 2022’de ise kimi büyük çıkışlar olmuştu. Benzeri biçimde Türkiye’de de bu türlü bir durum yaşanabilir. Bence bu para gidecek. Bu yüzden de Türkiye kalıcı ve direkt yatırımı çekmeli ve sermayeyi yine temel alarak inşa etmeli. Türkiye’nin avantajlarına yatırım yapılmalı. Genç bir nüfusa sahip, dirençli bir iktisat. AB ile özel bir gümrük mutabakatı var. Münasebetiyle Türkiye’ye daha fazla direkt yatırım yapılmasını görmek hoş olurdu.’

“GRİ LİSTEDEN ÇIKMA YATIRIM KONUSUNDA YARDIMCI OLABİLİR”

Türkiye’nin gri listeden çıkması gündemde. Direkt yatırımlarda canlanma olur mu?

Eğer Türkiye gri listeden çıkarılırsa, bunun yardımcı olacağını düşünüyorum. Direkt yatırım yapan yabancı yatırımcılar çok dikkatli ve çok temkinli davranıyor. Bu yüzden Türk piyasasına milyarlarca dolar yatırım yapma kararı almaları uzun sürebiliyor. Bu nedenle, faiz oranlarının ve döviz kurlarının volatilitesine, işgücü maliyetine ve yalnızca iç piyasanın görünümüne de bakacaklarını düşünüyorum. Lakin Türkiye’de yatırım yapma fırsatları da var. Ve enflasyonu düşüren idare adımları ile sanırım daha fazla direkt yabancı yatırımcı göreceğimizi düşünüyoruz.

“YIL SONUNDA DOLAR/TL’NİN SABİT KALACAĞINI DÜŞÜNÜYORUZ”

Son devirde dolar/TL’de nispeten bir sakinleşme yaşanıyor. Bu yapay mi sizce yoksa dolar/TL’de üst istikametli riskler durdu mu? Yıl sonunda dolar/TL öngörünüz nedir?