Şirketler bir bir kepenk indiriyor: Konkordato müracaatları zorlaşacak

Enflasyonla çaba kapsamında uygulanan iktisatta sıkılaşma siyasetlerinin tesirleri gerçek dalda giderek barizleşti.

Yüksek finansman maliyetleri, talepteki zayıflama ve beraberinde üretimde yaşanan gerileme sonrası İSO İmalat PMI temmuzda 47,2’ye inerken, sanayi üretimi mayısta yıllık yüzde 0,1 daraldı; kapasite kullanım oranı ise temmuzda yüzde 75,9’a geriledi.

Ocak-haziran devrinde ihracattaki yüzde 2’lik hudutlu artış da işleri kurtarmaya yetmedi. Yılın birinci yarısında kurulan şirket sayısı yüzde 17,3 azalırken, kepenk indirenler yüzde 25,8 arttı.

Ekonomim’den Merve Yiğitcan’ın haberine nazaran, yalnızca temmuzda 183 firma konkordato müracaatında bulundu, bu sayı son yılların en yüksek aylık fiyatı olarak dikkat çekti. İş dünyası temsilcileri çarkların kalan 5 ayda daha da yavaşlayacağına dikkat çekiyor.

ÜRETİM BEŞ AYDIR YAVAŞ
Yılın birinci yarısına ait bilgiler gerçek kesimde kırmızı alarm veriyor. İSO İmalat PMI, temmuzda üst üste beşinci ay azalarak 47,2 düzeyine geriledi ve bölümün faaliyet şartlarında bariz bir yavaşlamaya işaret etti. Yeni alınan siparişlerde, Kasım 2023 ile birebir oranda olmak üzere son 20 aylık periyodun en sert düşüşü kaydedildi. Yeni siparişlerde genele yayılı yavaşlama kaydedilirken, en sert gerileme elektrikli ve elektronik eserlerde gerçekleşti. Toplam yeni siparişlerin yavaşlamasıyla birlikte firmalar temmuz ayında genel olarak üretimlerini azaltma yoluna gitti. Yalnızca giysi ve deri eserlerinde üretim artışı görülürken en besbelli daralma elektrikli ve elektronik eserler kesiminde ölçüldü. Misal biçimde, temmuzda on dal içerisinden sırf biri (gıda ürünleri) istihdamını artırırken çalışan sayısında en süratli azalış ise giysi ve deri eserleri bölümünde gerçekleşti.

Çalışan sayısındaki düşüş, son 21 ayın en yüksek suratında ölçüldü. İşçi yetersizliklerinin de üretim hacimlerini olumsuz etkilediği bildirildi. Birebir vakitte imalatçılar talep şartlarındaki zayıflığa bağlı olarak girdi alımlarını da azalttı. Satın alma faaliyetleri tüm kesimlerde düşüş gösterirken, en keskin yavaşlama metalik olmayan mineral eserlerde görüldü.

12 BİN 175 ŞİRKETTEN TASFİYE KARARI
Çarklardaki sakinliğin en büyük göstergelerinden biri de Merkez Bankası tarafından açıklanan İmalat Sanayi Kapasite Kullanım Oranı verisi oldu. Temmuz 2024’te yüzde 75,9’a inen kapasite kullanım oranı son 15 ayın en düşük düzeyi olarak ölçüldü. Yılın birinci yarısında sanayicilerin yüzü ihracattan da gülmedi. Ocak-Haziran periyodunda Türkiye’nin ihracatı yüzde 2 üzere sonlu bir artış göstererek 125,4 milyar dolara çıktı. Bu periyotta 25 bölümün 12’sinde ihracat geriledi. Ne içeride ne de dışarıda işleri güzel gitmeyen gerçek kesimde işletmeler kepenk indirmeye devam etti. TOBB’un açıkladığı Kurulan ve Kapanan Şirket İstatistikleri’ne nazaran, 2024’ün birinci 6 ayında, 2023’ün birinci 6 ayına nazaran kurulan şirket sayısı yüzde 17,3 azalırken, birebir periyotta kapanan şirket sayısı yüzde 25,8 arttı. Buna nazaran birinci 6 ayda 52 bin 676 şirket kurulurken, 11 bin 939 şirket de kepenk indirdi. Tasfiye sürecine giren şirket sayısı da birinci yarıda yüzde 2,3 artarak 12 bin 175’e dayandı.

İşlerdeki makus gidişatın en kritik verisi ise konkordatolardan geldi. Temmuz ayında konkordato süreksiz mühlet kararı verilen evrak sayısı 183 olurken, bu sayı 2018-2019 konkordato fırtınası devrinden sonraki en yüksek aylık düzey olarak dikkat çekti. Yılın 7 ayında konkordato süreksiz mühlet kararı verilen toplam belge sayısı 788’e çıkarken, kesin mühlet kararı verilen evrak sayısı 311 oldu. Bu devirde 334 evrak için konkordatonun reddi kararı verilirken, ocak-temmuz aralığında 55 firma için iflas kararı alındı. İş dünyası örgütleri suiistimallerin ve mağduriyetlerin önüne geçmek için Ankara’da ağır temaslarda bulunurken, Adalet Bakanlığı’nın da konkordato müracaatlarının zorlaştırılması için çalışma yaptığı gelen bilgiler ortasında.

PİYASANIN ‘ÇEK’ECEĞİ VAR
Finansmana erişim sıkıntıları nedeniyle piyasada kullanımı artan çeklerde de ‘karşılıksız’ sayısı artıyor. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası’nın (TCMB) Takasbank bilgilerine nazaran, haziranda karşılıksız çek adedi 10 bin 546 adet düzeyindeyken, temmuz ayında bu sayı yüzde 149,9 artarak 26 bin 351 adede yükseldi. Böylelikle karşılıksız çek sayısı Aralık 2019’dan bu yana en yüksek seviyeye çıktı. Karşılıksız çek fiyatı da bir evvelki aydaki 6,45 milyar TL’den 15,77 milyar TL’ye çıktı. Toplam ibraz edilen çek adedi bir evvelki aydaki 614 bin 764 adetten 1 milyon 472 bin 257 adede, fiyatı ise 307,4 milyar TL’den 606,3 milyar TL’ye yükseldi. Mahsuplaşmaya tabi çek adedi ise 587 bin 233 adetten 1 milyon 411 bin 262 adede, meblağı 284,7 milyar TL’den 557,8 milyar TL’ye çıktı.

‘MALİYETİNE İHRACAT’ DA KURTARMADI, İÇ PİYASADA İŞLER YÜZDE 40 DARALDI
Piyasadaki daralmadan muzdarip gerçek dal, bu devri az hasarla atlatmak için elinden geleni yapıyor. Lakin beklenti işlerdeki frenin ağustos prestijiyle daha sert olması istikametinde. Yılın birinci yarısında piyasanın varsayım edilenden daha fazla daraldığını lisana getiren kesim temsilcileri, ihracatta geçen yıla nazaran hissedilir bir kıpırdanma olduğunu, lakin mevcut kur siyaseti nedeniyle rekabetçi fiyat verilemediğini, siparişlerin ya kaçtığını ya da neredeyse maliyetine iş yaptıklarını söz ediyor.

“DURGUNLUK ARTARAK DEVAM EDECEK”
-TOBB Hazır Giysi ve Konfeksiyon Sanayi Meclis Başkanı Şeref Fayat: Durgunluğu çok net yaşıyoruz. Lakin endüstrinin çarklarının durmaya başladığı bilgiler temmuzda gelmeye başladı. İhracatta kıvranıyorduk zati, ancak iç piyasada uygun makus bir canlılık vardı. Fakat yüksek faizle bir arada sıkılaşma siyasetleri içerideki sakinliği beraberinde getirdi. Sanayi çarkları çok net alarm vermeye başladı. Bu artarak da devam edecek. Zira biliyoruz ki sıkı para duruşu olacaksa bu üretimi düşürecek, işsizlik artacak, şirketler kapanacak, konkordatolar da hızlanacaktı. Bunlar yaşanıyor şimdilerde, bunu da yaşamalıyız. Biz endüstrici olarak yüksek faiz ortamını uzun mühlet yaşamak istemeyiz, fakat bu koşul.

-İstanbul Demir ve Demir Dışı Metalleri İhracatçıları Birliği (İDDMİB) Lideri Çetin Tecdelioğlu: İç piyasada ekonomiyi soğutma siyasetleri kapsamında alınan önlemler sonucu bu daralmayı yaşayacağımızı biliyorduk. İç piyasada yüzde 10- 15 küçülme öngörüyorduk lakin dalların neredeyse tamamı yüzde 40 kadar küçüldü. Lakin fiyatlarda düşüş hala göremiyoruz maalesef. Zira maliyetler o kadar yükseldi ki fiyatlar da gerilemiyor. İhracatta biraz kıpırdanma başladı ancak stabil giden kur siyaseti ihracattan gelen taleplerin karşılanamamasına yol açtı. Yoksa sipariş gelmeye başladı, ihracatçının ülke sayısı çeşitlendi. Ancak mevcut kur siyasetinden ötürü fiyatta rekabet edemiyoruz. Devletin bilhassa ihracatçıya katiyen müspet ayrımcılık yaparak farklı bir kur siyaseti izlemesi gerekli. Öte yandan iç piyasayı konkordatolar da çok etkiliyor. Her gün 8-10 firmanın konkordato raporlarını okuyoruz. Bu 8-10 fi rma dolaylı olarak yüzlerce firmayı etkiliyor. O firmalar da bu sefer alacağını tahsil edemediği için ekonomik krize giriyor. Tıpkı vakitte konkordatolar piyasada moral bozukluğuna da yol açıyor. Konkordatoların arttığını gören firma vadeli mal satmayı da bırakıyor. Öteki bir finansal darlığa giriyoruz böylelikle.

SAVUNMA ENDÜSTRİDE TAHSİLAT SORUNU
-Türk Elektronik Sanayicileri Derneği (TESİD) Başkanı Yaman Tunaoğlu: Bu frenin olması gerekiyordu, zira ekonomiyi soğutmak bu türlü bir şey. Bölümün yurtdışı işlerinde de talep daralması var. Öte yandan kesimin girdi maliyetlerinin çoğunluğu ithal, personellik maliyetleri artıyor. İhracat yapanlarda bu süreçten önemli formda etkileniyor. Piyasada birçok firma kapanıyor, iflas edenler var. Lakin enflasyonla gayretin de diğer yolu yok. Doların en az 6 ay daha bu türlü tutulacağını düşünüyoruz. Natürel enflasyon daha makul bir düzeydeyken çabaya başlasaydık bu kadar sorun yaşamazdık lakin şu an diğer bir deva yok. Bölümde savunma tarafında harcamalar kesilmiyor lakin tahsilatlarda sorun yaşamaya başladı. Savunma sanayii dışındaki alanlara çalışan bölüm firmaları bu süreçten daha fazla etkilenecek.

-Türkiye Beyaz Eşya Sanayicileri Derneği (TÜRKBESD) Başkanı Gökhan Sığın: Üretim düzeyimizi yakın vakte kadar muhafazaya çalıştık lakin bu ay prestijiyle üretimde de yüzde 11 oranında azalma gerçekleşti. Yüksek dönem olmasına karşın iç pazar büyümesindeki yavaşlama ve ihracattaki düşüş trendi üretim ile istihdam için risk oluşturuyor. Sanayimiz için belirleyici olan ihracat pazarı ve iç pazardaki aktivitenin devam etmesi. Geçen yılla mukayese yapıldığında iç pazarda da düşüş var. İç pazarın bundan sonra en azından hiç olmazsa sabit kalmasını bekliyoruz. İhracatta bir düzgünleşme gelmezse kesimimizde küçülme başlayacaktır.

patronlardunyasi.com