Perakendecilerden AVM’lere ‘fırsatçılık’ suçlaması

Necla DALAN

Son periyotta yüksek enflasyon, tüketicinin alım gücündeki düşüş, perakendeden yeme içme bölümüne her yerde reaksiyon çeken fahiş fiyat artışları gündemin birinci sıralarından düşmüyor. Üstelik bu sorun artık yalnızca bizim problemimiz olmaktan çıktı, Türkiye turistler için de kıymetli bir ülke olmaya başladı. Tüketimdeki düşüş trendi en çok perakendecileri etkiliyor. Yıllardır alışveriş merkezlerindeki (AVM) kira ve ortak alan sarfiyatları maliyetlerinden şikayet eden perakendeciler, tüketimdeki düşüşün yarattığı daralmaya da deva arıyor.

511 markası olan 211 üyeyi tıpkı çatı altında toplayan Birleşmiş Markalar Derneği’nin (BMD) Lideri Sinan Öncel, yönetim kurulu üyeleri Roberto Bravo Yönetim Kurulu Lideri Mustafa Kamar, Zen Pırlanta Yönetim Kurulu Üyesi Yiğit Akgün, Karaca Yönetim Kurulu Lideri Fatih Karaca, Faik Sönmez Yönetim Kurulu Lideri Mete Sönmez, TAB Besin Genel Müdürü Özgür Çetinkaya ve BMD Genel Sekreteri Levent Yalçın ile buluştuk ve kesimin problemlerini konuştuk.

Sinan Öncel, bölümün temel sıkıntılarını fahiş kira artışı, suistimal edilen aidatlar ve referans fiyat uygulaması olarak sıraladı. Öncel’in verdiği bilgiye nazaran perakende kesiminin yüzde 90’ında sabit kiranın yanında ciro kirası ödeniyor. Yani bir marka bir mağaza için 100 bin TL kira ödüyor ise tekrar ortalamada cirosunun yüzde 8’i kadar da ciro kirası veriyor.

Öncel, yasal kira artış oranının 12 aylık TÜFE ortalaması olmasına karşın yüzde 400’ü aşan artış talepleri ile karşılaştıklarını lisana getirerek, “Mülk sahipleri ‘Ya kirayı artırın ya da çıkın, yoksa uyarlama davası açarız’ tehdidi ile geliyor. Markalar çok önemli yatırım yapmış. O denli bir anca çıkıp gidemez. Biz diyoruz ki kanun değişikliği olmalı ve ciro kirası varsa mülk sahibinin uyarlama davası açma hakkı olmamalı. Ciro kirası olan bir sistemde mülk sahibinin ziyan etmesi mümkün değil” diye konuştu.

“ENFLASYON FIRSATÇILIĞI BAŞLADI”

Sinan Öncel kesimde uyarlama davalarının sayısının süratle arttığını söylerken kelama Mustafa Kamar girdi ve daha enteresan bir bahse dikkat çekti. Kamar, uyarlama davalarına emsal oluşturması için AVM’lerin yüksek kiralı yeni kiracı almaya başladığını ve bu biçimde rayiç bedellerin yüksek görünmesini sağladıklarını lisana getirdi. Kamar, şöyle devam etti: “Yeni markalar AVM’lere yüksek kiradan giriyor. Bu markalar girdikten sonra AVM başka markalara ‘Ben senin kiranı 300’den 600’e çıkardım’ diyor. Neden diye sorduğunuzda ‘Yanındaki 600 veriyor’ diyor. Uyarlama davasını bir yerden yakalıyor. Bu da arka niyet. Türkiye’de bütün kesimlerde enflasyon fırsatçılığı başladı. Tedbir alınmadığı takdirde önemli dertler yaşanacak. Benim 15-16 ülkede mağazam var. Her ülkenin kendi parasıyla kira ödüyorum. Rusya’da hiç kimse kirayı 100 bin rubleden 300 bin rubleye çıkarıyorum demedi. Türkiye’deki yabancı AVM’ler de yurt dışında bir şey demiyor. Türkiye’de içlerinden canavar çıkıyor.”

BERLİN’DE METREKARE FİYATI BAYRAMPAŞA’DAN DAHA UCUZ

Zen Pırlanta Yönetim Kurulu Üyesi Yiğit Akgün ise Avrupa’da kira fiyatlarının Türkiye’nin altında olduğuna vurgu yaptı. Berlin’de en değerli ve turistik noktalarından birinde yer alan bir AVM’de de mağaza açtıklarını anlatan Akgün, “Bu AVM, pandemi sonrası inşa maliyetleri ile Mayıs 2023’te açıldı. İçinde 90 mağaza var. Bize de davet geldi. Metrekaresi 71 euro’ya mağaza kiraladık. İstanbul Bayrampaşa’da bir AVM’de Aralık ayında artırım yaptık. Ortadan dört ay geçti. Kiranın 4,5 katını istediler. Bu sayı 215 euro’ya tekabül ediyor. Burada bir fırsatçılık iktisadı var. Buna göz yumarsak maliyet açısından başımıza çok büyük zahmetler çıkacak” diye konuştu.

AVM’lerin “Markalar ciro kaçırıyor” savlarının da gerçeği yansıtmadığını kaydeden Sinan Öncel, “İstisnalar olabilir lakin bir markanın bunu yapması intihardır. AVM’ler sistemi zati görüyor. Münferit olayları genele yaymak gerçek değil” dedi.

“REFERANS FİYAT CANIMIZA OKUYOR”

Referans fiyat uygulamasının dalda maliyetleri çok önemli oranlarda artırdığına da değinen Öncel, şöyle devam etti: “Referans fiyat canımıza okuyor. Çok önemli maliyet artışımız var. Ham maddeciyi korumak bütün yükü perakendeciye yüklemek olmamalı. İstihdam yaratın, üretimi artırın deniyor. Tamam yapalım ancak biz bir ticaret ve geçiş ülkesiyiz. Turist satışları yüzde 10 iken bu yıl 3 ayda yüzde 4,03 oldu. Zira değerliyiz. Hasebiyle referans fiyat konusu çözülmeden enflasyon ile ilgili sıkıntılarımız da çözülmez.”

METREKARE BAŞINA ORTAK ALAN SARFİYATININ 50 TL’Sİ SUİSTİMAL EDİLİYOR

Öncel, üçüncü değerli sıkıntılarının ortak alan masrafları olduğunu vurguladı ve şöyle konuştu: “Kimsenin karında gözümüz yok. Biz bu bahiste AVM’ler şeffaf olsun diyoruz. Metrekare başına 380 TL alan AVM var. Bizce ortalama 225 TL olan metrekare başına ortak alan masraflarının 50 TL’si suiistimal ediliyor. 14 milyon metrekarelik bir alandan kelam ediyoruz. Bu da kaba bir hesapla yıllık 37 milyar 800 milyon TL olan AVM’lerin yıllık gelirinin 8,4 milyar TL’sinin suiistimale mevzu olduğu manasına geliyor.”

patronlardunyasi.com