KKM’nin görünen maliyeti 48 milyar dolar

Merkez Bankası 30 Nisan günü yapılacak Olağan Genel Heyet öncesi, hesap periyodu bilançosunu açıkladı. Bilançoda, geçmiş yıllar ziyanı kaleminde 818 milyar 182.8 milyon TL’lik meblağ yer aldı. Bilançonun aktifinde de 817.8 milyar TL da değerleme hesabı yer alıyor. TEPAV Makroekonomi Çalışmaları Kümesi Yöneticisi Ali Çufadar, zararın ana kaynağının kur muhafazalı mevduat uygulaması (KKM) olduğunu, bir ölçü zararın da Merkez Bankası’nın forward döviz süreçlerinden geldiğini vurguladı.

Ekonomim’den Mehmet Kaya’nın haberine nazaran, Merkez Bankası bu ziyanı hesaplarında taşımaya devam edecek. Geçmişte, ana hissedar Hazine’nin ziyanı kapattığı uygulamalar görülmüştü. Ali Çufadar, zararın bilançoda taşınarak, 2 yıl yahut daha uzun bir periyotta kapatılacağını varsayım ettiğini belirtti.

Merkez Bankası 2023 yılı ziyanı katılaştı. Yıl sonu bilgilerinden 850 milyar TL dolayında varsayım edilen ziyan, genel konsey öncesi açıklanan bilanço ile 818 milyar 182.8 milyon TL olarak yer aldı. Ziyan daha çok kur muhafazalı mevduat uygulamasından kaynaklanırken KKM farkları geçen yıl Hazine’den alınarak tamamı Merkez Bankası’na devredilmişti. Oluşan zararın büyüklüğü, bütçeye gelebilecek fevkalâde bir yükün evvelce öngörüldüğü biçiminde yorumlandı.

Merkez Bankası evvelki periyot kar-zarar kalemindeki ziyana ait ayrıntı datalar 30 Nisan’da Genel Şuraya sunulacak finansal tablolarda daha net olarak görülecek. Bunlar ortasında yabancı para süreçlerden kaynaklı kur değişiminin tesiri de bulunuyor. Merkez Bankası’nın süreçlerindeki kur farklarını gösteren değerleme hesabında da 2023 itibariyle 817.8 milyar TL’lik açık görünüyor. Açıklanan bilançoda değerleme hesabı etkinde yer aldığı için ziyan olarak niteleniyor. Hasebiyle Merkez Bankası’nın ziyanına ait net fiyatlar genel konseye sunulacak finansal süreçlere yönelik tablolarda görülecek.

Merkez Bankası ziyanının 2023’te KKM yanında döviz süreçlerinden de kaynaklandığı belirtiliyor. 2023’te yapılan Cumhurbaşkanlığı ve milletvekili genel seçimleri öncesi kur baskısını azaltma hedefli olarak ağır forward süreçler yapıldığı; seçim sonrası temmuz ayındaki yüksek kur artışı nedeniyle de ziyan oluştuğu belirtildi. Bu meblağlar da genel konsey tablolarında görülecek.

TEMMUZLA BİRLİKTE TÜM YÜK TCMB’YE DEVREDİLDİ

TL’nin çok kıymet kaybı üzerine 2021 sonunda uygulamaya alınan Kur Muhafazalı Mevduat modeli, Merkez Bankası’nın büyük ziyanı nedeniyle tekrar tartışılmaya başlandı. Birinci başta dövizden dönüştürülen hesaplar için Merkez Bankası, öbür hesaplar için Hazine’den fark karşılanması formunda düzenlenen model, Temmuz 2023 sonrası ödemelerin tamamının Merkez Bankası’na alınmasıyla sürdürülmüştü.

İlk uygulama yılında kur muhafazalı mevduatların kur farkları için Hazine 92.5 milyar TL, Merkez Bankası ise 89 milyar TL ödeme yaptı. Ortalama dolar kurunun 16.56 TL olduğu 2022’de, yaklaşık 10 milyar 960 milyon dolarlık bir ek ödeme yapıldı.

Uygulama değişmeden evvel, Temmuz 2023 itibariyle Hazine’den KKM için ödenen fiyat 59.6 milyar TL olarak belirlenmişti. 2023 itibariyle, hem yılın birinci 7 ayındaki döviz dönüşümü, hem de Temmuz sonrası uygulama değişikliğiyle birlikte Merkez Bankası’nın ne kadar ödeme yaptığı şimdi açıklanmadı. Lakin 2023 ziyanının çok değerli bir kısmının KKM kaynaklı olduğu biliniyor. Merkez Bankası’nın finansal tablolarında bunu açıklaması halinde net sayılar ortaya çıkacak. Merkez Bankası’nın 2023 ziyanı baz alındığında, 2023’teki ziyan ve yılın birinci 7 aydaki Hazine ödemesi olarak bilinen ödemeler düşünüldüğünde, 36.9 milyar dolarlık fiyata ulaşılıyor.

İKİ YILDA 47.8 MİLYAR DOLAR ÖDEME YAPILDI

2023’te Merkez Bankasınca KKM’ye yapılan net ödemenin aşikâr olmasıyla bu meblağ daha kesin halde hesaplanabilecek lakin görünen, 2022 ve 2023’te Hazine ve Merkez Bankası’nın toplamda 47.8 milyar dolar dolayında bir ödeme yapıldığı ortaya çıkıyor. KKM’nin kamuya getirdiği net ek yük ise kelam konusu hesapların TL yahut dövizde kalması halinde oluşacak maliyetlerle birlikte tahlille hesaplanabilecek.

Merkez Bankası bilançosunda reeskont ve yatırım taahhütlü avans kredileri büyüklüğü de belirlendi. Merkez Bankası 2023’te ihracat finansmanı temelli 412.7 milyar TL reeskont kredisi, 87.1 milyar TL de yatırım taahhütlü avans kredisi kullandırdı.

ZARARIN, BİLANÇODA EN AZ 2 YIL TAŞINACAĞI VARSAYIM EDİLİYOR

TEPAV Makroekonomi Çalışmaları Kümesi Yöneticisi Ali Çufadar, yaptığı değerlendirmede, zararın 2 yıldan fazla müddette tasfiye edilebileceği varsayımında bulundu. Geçmişte, 90’lı yıllarda oluşan zararın ana hissedar Hazine tarafından iç borçlanma senetleriyle karşılandığı yıllar olduğunu lakin bu devir için gibisi bir uygulamaya gidilmeyeceği görüşünde olduğunu kaydeden Çufadar; zararın geçmiş yıllar ziyanı hesabında taşınmaya devam etmesi ve yıllar içinde tasfiye edileceğini kestirim ettiğini vurguladı. Teknik olarak, gelecek yıllarda, geçmiş yıllar ziyanı dışında dönemsel olarak kar edilmesi halinde Hazine’ye kar transferinin mümkün olduğunu fakat bunun uygun olmayacağını vurgulayan Çufadar, mevcut zararın idaresinde de likidite sorunu oluşmaması tarafında yaklaşım olacağını vurguladı.

BAKAN ŞİMŞEK VE BAŞKAN KARAHAN ABD’DE

Hazine ve Maliye Bakanı Mehmet Şimşek ile TCMB Lideri Fatih Karahan, bugün ABD’de Dünya Bankası IMF bahar toplantılarına katılacak. Bakan Şimşek ve Başkan Karahan, birebir görüşmeler gerçekleştirecek, yatırımcılarla bir ortaya gelecek. 17 Nisan’dan itibaren toplantılara katılacak olan Şimşek ikili görüşmeler gerçekleştirecek, yatırımcılarla bir ortaya gelecek. Washington temaslarının akabinde Şimşek 22 Nisan’da New York’ta farklı bir yatırımcı toplantısına katıldıktan sonra 23 Nisan’da Türkiye’ye dönecek. Öte yandan Dünya Bankası, bayram tatili esnasında yapılan açıklamalara nazaran Türkiye’ye 2024-2028 periyodunda 18 milyar dolar meblağında finansman sağlanmasını onayladı. Üretkenlik artışı, istihdam, kamu hizmetlerinde düzgünleşme ve afetlere dayanıklılık alanlarında sağlanacak kaynakla birlikte Dünya Bankası’nın Türkiye’ye sağladığı finansmanın meblağı 35 milyar dolara yükselecek.

patronlardunyasi.com