Hazine borç­lanmasında baş gösteren süratli büyüme ivmesi devam ediyor

Bu yılın birinci yarasında veri­len rekor fiyattaki bütçe nakit açığının finansmanı için yo­ğun bir mesai içinde olan Hazi­ne, büyük kısmı iç borç şek­linde olmak üzere yüklü mik­tarda borçlanmaya giderken, merkezi idarenin toplam borç stoku süratli büyümesini sürdürerek haziran sonu itiba­rıyla 8 trilyon liraya yaklaştı.

6 AYDA 950 MİLYAR TL NAKİT AÇIĞI

Hazine ve Maliye Bakanlığı, yılın ocak-haziran dönemin­de 747,2 milyar lira açık veren merkezi idare bütçe verile­rinden sonra, bu periyottaki na­kit açığı ve bunun finansmanı için gidilen borçlanmaya ait bilgileri de açıkladı. Buna nazaran birinci altı ayda bütçe emaneti ka­lemindeki eksi (-) 202,7 milyar liralık hareketle birlikte bütçe­nin nakit açığı 950,5 milyar lira­ya ulaştı.

Hazine bu açığın 174,3 milyar lirasını kasa-banka mevcudu ile karşılarken kalan finansman için toplam 775,8 milyar liralık net borçlanmaya gitti.

Hazine’nin birinci altı aydaki toplam net borçlanması geçen yılın tıpkı dönemindekinin yüz­de 86,8 üzerinde gerçekleşti.

Dünya’dan Naki Bakır’ın haberine nazaran, hazine, birinci yarıda verilen büt­çe nakit açığının büyük bölü­münü iç borçlanma yoluyla fi­nanse etti. Altı ayda, vadesi ge­len iç borçları münasebetiyle 410,8 milyar lira geri ödeme gerçek­leştiren Hazine, bu periyottaki ihraçlarla 1 trilyon 96,5 milyar liralık yeni iç borçlanmaya git­ti. Böylelikle Hazine’nin bu yıl birinci yarıdaki “net” iç borçlanma tu­tarı 685,6 milyar lira oldu. Ge­çen yılın tıpkı dönemindekinin 2,4 katı iç borç geri ödeyen Ha­zine’nin yeni ihraçlarla gittiği iç borçlanma ölçüsündeki artış yüzde 133,6, net iç borçlanma­sındaki artış ise yüzde 97 oldu.

ANA ENSTRÜMAN TL TAHVİL

İlk yarıda iç borçlanma temel olarak TL cinsi tahvil ihracı ile gerçekleştirildi.

Eski TL tahvil ihraçlarından vadesi gelenler münasebetiyle altı ayda 87,7 milyar liralık geri ödeme yapan Hazi­ne, tıpkı periyotta bu kağıtlarla 833 milyar liralık yeni borçlan­maya gitti.

Böylece Hazine’nin birinci yarıda TL tahvil ihracıyla yoluyla yaptığı net iç borçlan­ma 745,6 milyar lira oldu. Hazi­ne, birinci yarıda geri ödemesi bu­lunmayan TL cinsi Hazine bo­noları ile de 12,1 milyar liralık bir borçlanmaya giderken, dö­viz cinsi devlet tahvillerinde ise 323,1 milyar liralık itfaya karşı­lık 251,1 milyar TL’lik yeni ihraç gerçekleştirerek 72,1 milyar li­ra ile net ödeyici oldu.

Bu yılın birinci altı ayında 101,4 milyar lira ile geçen yılın eş dö­nemine nazaran yüzde 17,3 daha fazla dış borç geri ödemesi ya­pan Hazine’nin, birebir dönemle­re nazaran yeni dış borç kullanımı da yüzde 24,6 oranında bir ar­tışla 191,5 milyar lira ve net dış borçlanması yüzde 33,9 arta­rak 90,1 milyar lira oldu.

HAZİNE BİR YILDA NET 1,3 TRİLYON BORÇ ALDI

Yeni iktisat idaresinin vazife mühleti bir yılı doldurur­ken, bu devirde 1 trilyon 638,9 milyar lira açık veren merkezi idare bütçesinin bütçe ema­netleri sonrası nakit açığı da 1 trilyon 126,3 milyar TL olarak gerçekleşti. Tıpkı periyotta Ha­zine, 1 trilyon 198,7 milyarı iç, 122,6 milyarı dış olmak üzere toplam 1 trilyon 321,3 milyar lira ile bunun üzerinde bir net borçlanma gerçekleştirdi.

Haziran sonu prestijiyle son bir yılda Hazine, iç borçlarda 742,2 milyar liralık itfaya kar­şılık 1 trilyon 940,9 milyar; dış borçlarda da 178,3 milyar lira­lık itfaya karşılık 300,9 milyar liralık yeni ihraç gerçekleştirdi. Böylelikle Hazine’nin bu dönem­deki toplam itfası 920,5 milyar, toplam brüt borçlanması ise 2 trilyon 241,8 milyar lira oldu.

Son bir yılda 604,6 milyar li­ralık iç, 179,6 milyar liralık dış borç faizinin yanı sıra iskon­to ve kısa vadeli süreçlere ilişkin 189,6 milyar liralık faiz ödeme­si gerçekleştiren Hazine’nin bu devirde borç çevirme oranı yüzde 118,3 olarak gerçekleşti.

BORÇ STOKU 8 TRİLYONA DAYANDI

Bir yıldır kararlılıkla uygula­nan ekonomik programın po­zitif sonuçları olarak, son dö­nemde kredi derecelendirme kuruluşlarının Türkiye’ye iliş­kin not artışları başlarken, ön­ceki periyotta bozulan kamu mali istikrarlarının sağlanması vakit alıyor. Devam eden yük­sek bütçe açıklarının finans­man gereksinimi hasebiyle Hazi­ne’nin yüklü fiyatlarda borç­lanmaya gitmesinin, merkezi idare borç stokunu rekor bir seviyeye taşıdığı görülüyor.

Haziran 2023 sonunda 5 trilyon 620,2 milyar lira olan, 2023 sonunda 6 trilyon 736,6 milyar liraya çıkan merke­zi idarenin iç ve dış toplam borç stoku, bu yılın haziran sonu prestijiyle 7 trilyon 884,5 milyar liraya kadar yükseldi. Toplam borç stokunda bu yılın birinci yarısında yüzde 17 oranın­da 1 trilyon 147,9 milyar, son bir yılda ise yüzde 40,3 oranın­da 2 trilyon 264,3 milyar liralık net artış yaşandı.

Haziran sonu prestijiyle mer­kezi idare borç stokunun 3 trilyon 891,7 milyarını iç borç­lar, TL cinsinden karşılığı ola­rak 3 trilyon 992,8 milyar liralık kısmını de dış borçlar oluş­turuyor. İç borçlar bu yılın birinci yarısında yüzde 21,3 oranında 682,4 milyar; son bir yılda yüzde 51,1 oranında 1 trilyon 316 mil­yar liralık net artış kaydetti. Dış borcun TL cinsinden karşılığı da net bazda bu yıl birinci altı ayda yüzde 13,2 oranında 465,5 mil­yar, son bir yılda ise yüzde 31,1 oranında 948,3 milyar lira arttı.

EN SÜRATLİ ARTIŞ “DEĞİŞKEN FAİZLİ”DE

Haziran sonu prestijiyle merkezi idare toplam borç stokunun 5 milyar 579,7 mil­yon lira ile en büyük bölümü­nü sabit faizli borçlar oluştu­rurken, 1 trilyon 792,4 milyar liralık değişken faizli ve 512,4 milyar liralık da TÜFE’ye en­deksli borç bulunuyor.

Miktar bazında en büyük artış ocak-haziran devrinde 759,3 milyar ve son bir yılda 1 trilyon 484,5 milyar lira ile stokta en bü­yük hisseye sahip olan sabit faizli borçlarda yaşandı. Kelam konusu borçların bakiyesi bu yıl birinci al­tı ayda yüzde 15,8, son bir yılda yüzde 36,2 büyüdü. Oransal baz­da en süratli artış ise ocak-haziran devrinde yüzde 23 ve son bir yılda yüzde 58,7 ile değişken fa­izli borç stokunda gerçekleşti. Bu borçlar altı ayda 335,6 milyar, son bir yılda 663,1 milyar art­tı. TÜFE’ye endeksli borçlar da birinci altı ayda yüzde 11,5 oranında 53,1 milyar, son bir yılda yüzde 29,5 oranında 116,8 milyar lira­lık büyüme kaydetti.

DÖVİZ BORÇLARININ HİSSESİ AZALDI

Toplam borç stokunun haziran sonu prestijiyle en büyük kısmını 4 trilyon 718,1 milyar lira ile dövize dayalı borçlar oluşturmaya devam etti. TL cinsi iç borçların hacmi birinci altı ayda yüzde 31,5 ve son bir yılda yüzde 71,6 ile süratli bir büyüme kaydederken, kurlardaki mutedil seyrin de tesiriyle dış borçlar ile döviz cinsi iç borçların toplamından oluşan dövizli stoktaki büyüme, birinci altı ayda yüzde 9, son bir yılda yüzde 25’le çok daha düşük kaldı.

Buna bağlı olarak dövizli borçların geçen yıl haziranda yüzde 67,2 olan toplam stoktaki hissesi 2023 sonunda yüzde 64,2’ye, bu yıl haziran sonunda da yüzde 59,8’e kadar indi. Fakat izleyen periyotta kurlarda üst istikametli hareket olması durumunda, dövize dayalı borç stokuna kur farkı yükü binmesi riski bulunuyor. Dört aydır siyaset faizini sabit tutan Merkez Bankası’nın önümüzdeki periyotta faiz indirme mümkünlüğü konuşulurken, buna bağlı olarak kurlarda üst taraflı hareket senaryoları da dillendiriliyor.

patronlardunyasi.com