Global iktisatta sakinlik ve resesyon tasaları büyüyor

Bir ülkedeki ekonomik faaliyetlerde en az 6 ay mühletle gerileme yaşanması ve gerçek GSYH’nin düşmesi manasına gelen resesyon, ekonomik aktivitede duraklama, ulusal gelirin düşmesi ve işsizliğin artması üzere birçok olumsuz tesire yol açıyor.

Ekonomilerde resesyona girilmesi için üst üste iki çeyrek GSYH’de düşüş yaşanması gerekirken, resesyon belirtileri olarak sanayi üretiminde, perakende satışlarda, yatırımlarda azalma ile işsizlik oranında artış sıralanıyor.

Ülkelerin sıkı para ve maliye siyasetleri, dış talepte azalma, emtia fiyatlarında artış ekonomik belirsizlikler ile önemli doğal afetler resesyona neden olabiliyor. Resesyon ortamı gelirleri düşürüyor, yoksulluk ve eşitsizliği artırıyor, firmaların kapanması ve ekonomik büyümenin yavaşlaması ile sonuçlanıyor.

Son periyotta gelişmiş pek çok ülkeden gelen resesyon yahut duraklama istikametindeki datalar ise global iktisatta resesyon tasalarını doğuruyor.

Özellikle merkez bankalarının enflasyonla uğraş için uyguladığı önlemler ve faiz artırımlarında geri adım atılmaması halinde resesyona sürüklenecek ülkelerin de artması bekleniyor.

İNGİLTERE’DE BREXİT SANCILARI SÜRÜYOR

İngiliz Ulusal İstatistik Ofisi (ONS) bilgilerine nazaran, geçen yıl ekim-aralık devrinde yüzde 0,3 ile beklentinin üzerinde küçülen ülke iktisadı, son iki çeyrek daralarak teknik resesyona girdi.

İngiltere’de bilhassa hizmet, üretim ve inşaat kesimlerinde düşüş dikkati çekti. İngiliz iktisadı 2023’ün üçüncü çeyreğinde de yüzde 0,1 daralmıştı.

Ülkede yüksek enflasyon, İngiltere Merkez Bankasının faiz oranlarını sabit tutmasıyla sonuçlanırken, bu durum ekonomik büyümeyi engelledi.

Kovid-19 salgınından bu yana öbür gelişmiş ekonomilere kıyasla enflasyonla daha başarısız bir çaba sergileyen İngiltere’de enflasyon oranı Ekim 2022’de yüzde 11’e kadar yükselirken, geçen ay prestijiyle yüzde 4’e kadar geriledi.

İngiltere Merkez Bankasının enflasyon amacı ise yüzde 2 düzeyinde bulunuyor. Ülkede merkez bankası, son olarak 1 Şubat’ta siyaset faizini beklentiler doğrultusunda 15 yılın en yüksek düzeyi olan yüzde 5,25’te sabit bırakmıştı.

Yükselen fiyatlar İngilizlerin alım gücüne de ziyan veriiyor. Memleketler arası analistler ülkenin Avrupa Birliği’nden (AB) ayrılma kararının yarattığı ekonomik meselelerin sürdüğüne işaret ediyor.

İngiltere Maliye Bakanı Jeremy Hunt da Aralık 2023’te yaptığı açıklamada, ülkesinin AB’den ayrılmasının yaklaşık 5 yıllık bir istikrarsızlık sürecine neden olduğunu söylemişti. Öte yandan, İngiltere iktisadı geçen yıl yüzde 0,1 büyüyerek 2008 global mali krizden bu yana en zayıf performansını gösterdi.

JAPONYA’DA ZAYIF YEN İHRACATI ETKİLİYOR

Japonya, geçen yılın son çeyreğinde zayıf iç talep nedeniyle resesyona girdi. Ülkede GSYH, son çeyrekte yıllık bazda yüzde 0,4 geriledi.

Japonya’nın GSYH’si 2023’ün üçüncü çeyreğinde de yüzde 3,3’lük düşüş göstermişti. Böylelikle Japon iktisadı teknik olarak resesyona girmiş oldu.

Japonya’da iç tüketimin zayıf kalması ülkeyi resesyona sürükleyen ana etken olurken, tüketici harcamaları da dahil olmak üzere tüm kıymetli talep kategorileri negatifti.

Japonya’nın temel güç muhtaçlığının yüzde 90’ından fazlasını ve besin eserlerinin yüzde 60’ını ithal ettiği göz önüne alındığında zayıf yen ömür maliyetinin artmasına kıymetli ölçüde katkıda bulundu.

Yen para ünitesinin son iki yılda dolar karşısında yaşadığı sert düşüşler ekonomik gerilemede değerli rol oynadı.

Zayıf yen ihracat karlarını düşürürken, yenin bilhassa 2022 ve 2023’te ABD doları karşısında neredeyse beşte bir oranında kıymet kaybetmesi dikkati çekti.

Resesyona giren Japonya, dünyanın en büyük üçüncü iktisadı unvanını ise Almanya’ya devretti.

Son datalarla Japonya Merkez Bankasının (BOJ) 10 yıldır uyguladığı gevşek para siyasetinden çıkışına dair kuşkular de arttı. GSYH bilgileri tıpkı vakitte ülkenin merkez bankasının faiz artırma kararını daha da geciktirebileceği olarak yorumlandı.

ALMANYA’DA RESESYON TEHLİKESİ ARTTI

Özellikle güç alanında Rusya ile kopan bağlantılar nedeniyle endüstrisi güç günler geçiren Almanya’da ise iktisat geçen yılın son çeyreğinde yüzde 0,3 küçüldü.

Ekonominin bu yılın birinci çeyreğinde de küçülmesi halinde teknik resesyona girecek Almanya’da iktisadın yıllık performansı da kaygıları artırıyor.

Ülke iktisadı 2023’te bir evvelki yıla nazaran yüzde 0,3 küçülürken, Almanya Maliye Bakanı Christian Lindner, 5 Şubat’ta yaptığı açıklamada, iktisatta yaşanan küçülmenin ülkesini daha yoksul hale getirdiğini söyledi.

“Büyüme olmadığı için yoksullaşıyoruz. Geride kalıyoruz.” tabirini kullanan Lindner, Almanya’nın artık rekabetçi de olmadığını belirtti.

Ülke çapında çiftçi protestoları da devam ederken, Alman Sanayi ve Ticaret Odaları Birliği (DIHK) iddialarına nazaran, 2024 de ekonomik açıdan sıkıntı bir yıl olacak.

DIHK’in 27 binden fazla şirketle yaptığı ankete nazaran, iştirakçilerin yüzde 35’i, bu yıl iş dünyasındaki durumun daha da berbatlaşmasını bekliyor.

Hükümet 2024 için yüzde 0,2 ekonomik büyüme beklerken, DIHK’a nazaran Alman iktisadı bu yıl da yüzde 0,5 küçülecek.

EURO BÖLGESİ DURGUNLUKTA

Euro Bölgesi iktisadı, geçen yılın son çeyreğinde evvelki çeyreğe kıyasla büyümedi.

20 üyeli Euro Bölgesi’nde mevsimsellikten arındırılmış GSYH, geçen yılın üçüncü çeyreğinde evvelki çeyreğe kıyasla yüzde 0,1 küçülmüştü.

Resesyona girmekten kıl hissesi kurtulan Euro Bölgesi sakinlikten çıkamadı. İktisattaki zayıf performans bilhassa iç talep ve yatırımlardaki sert düşüşten kaynaklandı.

Euro Bölgesi iktisadı, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın başlamasıyla yaşanan güç fiyatlarındaki büyük artışın akabinde yine ivme kazanmakta zorlandı.

Avrupa’nın en büyük iktisadı olan ve ucuz güce bağımlı Almanya, ekonomik sınamayı en sert hisseden ülkelerden oldu.

Avrupa Merkez Bankasının yükselen enflasyonu dizginlemek için yaptığı sert faiz artışları, tüketiciler ve işletmelerin harcamaları üzerinde daha fazla baskı yarattı.

Euro Bölgesi’nin üretim ve hizmet dallarındaki faaliyet yavaşlarken mal ve hizmetlere olan talep geriledi.

AB Komitesi, satın alma gücünün zayıflaması ve yüksek faiz oranlarının kredileri azaltmasıyla Avro Bölgesi’nde bu yılki ekonomik büyüme beklentisini yüzde 1,2’den yüzde 0,8’e indirdi.

Yapılan aşağı taraflı revizyon, hane halkı satın alma gücündeki zayıflama, güçlü mali sıkılaştırma, mali takviyenin kısmen geri çekilmesi ve düşen dış talep nedeniyle büyümenin düşük kalmasına bağlandı.

Özellikle enflasyonla uğraş için yüksek faiz oranlarının devamı, Rusya-Ukrayna Savaşı’nın şiddetlenmesi, Orta Doğu’da İsrail Filistin ortasındaki çatışmaların bölgeye yayılması, Kızıldeniz’de yaşanan hücumların devamı ile Çin ekonomisindeki yavaşlama global iktisattaki belirsizlikleri daha da artırıyor.

Böylece, geçen yıl boyunca global iktisatta epeyce yüksek seyreden resesyon derdinin bu yıl da devam etmesi, büyüme oranının düşük düzeylerde kalması bekleniyor.

patronlardunyasi.com