Gazze savaşı global tedarik zincirindeki krizi derinleştirdi

İsrail-Filistin savaşının global tedarik zincirinde yarattığı kriz büyüyor. Ticaretin yüzde 90’ına yakınını taşıyan denizyolunda Husilerin taarruzları nedeniyle gemilerin Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu’nu dolaşması, konteyner krizini tekrar alevlendirdi. Uzayan rotalar nedeniyle konteyner ve gemi arzında kapasite sorunu ortaya çıkarken, Uzakdoğu ve Akdeniz’deki kıymetli aktarma limanlarında da büyük yoğunluk yaşanıyor. Kapasite sorunu konteyner navlununu üste çekiyor. Dertlerin kısa vadede çözülesini beklemeyen uzmanlar, emtia fiyatlarında yeni artış dalgasının kaçınılmaz olduğuna işaret ediyor.

ASIL TESİR YENİ GÖRÜNÜYOR

Ekonomim’den Aysel Yücel’in haberine nazaran, İran takviyeli Husiler, İsrail-Filistin savaşı nedeniyle Aralık 2023 prestijiyle Kızıldeniz’de Süveyş Kanalı’ndan geçen İsrail irtibatlı gemilere taarruz düzenlemeye başlamıştı. Güvenlik kaygıları nedeniyle armatörler, Süveyş Kanalı yerine Ümit Burnu’na yönelmeye başlamış, yeni rota, gemilerin seyir arasının yüzde 40 uzamasına neden olmuştu. Lakin Kızıldeniz’deki kaos ortamının tesiri bununla sonlu kalmadı.

Dünyanın en büyük denizcilik şirketi Mediterranean Shipping Company’nin (MSC) Türkiye Genel Müdürü Barış Dilek, “Uzayan rotalar, fazla kapasiteyi abzorbe ettiği üzere, bir kapasite açığına da sebep oldu. Uzakdoğu servislerine diğer servislerden gemi kaydıran armatörler, dünyanın çeşitli yerlerindeki ticaretlerde kapasite açığı yarattı. Uzakdoğu ilişkili ticaretlerde seyir müddetleri artığından, ekipman da daha uzun müddet gemi üstünde kalmaya başladı. Bu da karada ekipman açığına sebebiyet veriyor. Şu an bunu bilhassa 20’lik konteynerlerde hissediyoruz” açıklamasını yaptı.

AKTARMA LİMANLARINDAKİ YOĞUNLUK

Süveyş Kanalı’nın bypass edilmesiyle birlikte oluşan yeni rotalar, uğrak yapılan limanların da değişmesine neden olmuştu. MSC Türkiye Genel Müdürü Barış Dilek, “Özellikle ‘hub’ liman değdiğimiz aktarma limanlarına, bugüne kadar olmayan rotalardan aktarma için yük inmeye başladı. Bu da aktarma limanlarındaki kapasiteye tesir etti ve örneğin şu an Akdeniz’de kapasitesi müsait bir aktarma limanı kalmadı diyebilirim. Uzakdoğu’da aktarma limanlarında da durum tıpkı. Singapur Limanı’nda sıkışma var. Fakat bu tam olarak talepteki artış kaynaklı değil. Daha çok uzayan rota sonucu sıkışan gemi, ekipman ve liman arzı kaynaklı bir sıkışma.” Memleketler arası kaynaklara nazaran, nisanda 600 geminin geldiği Singapur Limanı’na mayısta bine yakın gemi gelmeye başlayınca bu durum limanda yoğunluk yarattı. Singapur’a gelen geminin bekleme müddetini 10 güne kadar çıkmış durumda. Armatörler bu limanı bypass etmenin yollarını aramaya başladı.

Öte yandan, arz sorunu gemi kiralama fiyatlarında artışa yol açtı.

KAPASİTE PROBLEMİNİN NAVLUNA ETKİSİ

Uzayan rotalar nedeniyle konteyner ve gemi kapasitelerin yetersiz kalması konteyner navlununa yansıdı. İthalatçıların deniz ticaretinde krizin derinleşmesinden kaygı duyarak alımlarını öne çekmesi ve kimi üreticilerin stok tutma telaşına düşmesi de bu artışta tesirli oldu. Yemen’deki Husiler’in İsrail’in Filistin’de Rafah’a yönelik taarruzlarına misilleme olarak bu ülkeye giden tüm gemileri maksada alacağını söylemesiyle Drewry Dünya Konteyner Endeksi mayıs başından bu yana artışa geçmişti. Bileşik endeks bu hafta da yüzde 4 artarak 40’lık konteyner başına 4 bin 226 dolara yükseldi. Kesim temsilcilerine nazaran navlundaki yükseliş önümüzdeki haftalarda devam edecek olsa da pandemi devrindeki sayılara ulaşmayacak. Rif Line Türkiye Genel Müdürü Mehmet Serkan Erdem bu bahiste şunları söyledi:

“Transit müddetler çok uzadığı için konteyner kapasitesinde bir külfet yarattı. Lakin pandemi devriyle kıyasladığımız vakit ticaret talebi o kadar canlı değil. Münasebetiyle denizyolu navlununun pandemi periyodundaki üzere yine 10-15 bin dolarlara çıkması pek mümkün görünmüyor.”

HIZLI OLMA DAVETİ

Alonso Lojistik ülke Yöneticisi Kpt. Murat Karaman, konteyner krizinin tekrar alevlenmesinin Türkiye’nin dış ticaretinde risklerin yanı sıra fırsatları da beraberinde getirdiği belirtti. Karaman, Türk iş beşerlerine şu tavsiyelerde bulundu:

1- Uzakdoğu’dan İthalat yapıyorsak ‘gelecek haftaya daha uyguna navlun bulabilir miyim?’ diye düşünmeden süratlice karar vermeli ve mümkünse daha süratli alternatifleri tercih ederek işimizi talihe bırakmamalıyız.

2- ABD ve Çin üzere ülkelerden ithalat yaparken sürprizlerle karşılaşmamak için aktarmasız servisleri tercih etmeliyiz.

3- Üretim ve ihracat yapıyorsak nispeten düşük döviz kuru dezavantajını Çin’den Afrika’ya Avrupa’ya ABD’ye navlunların arttığını görerek Türkiye’ye yeniden talep patlaması yaşanacağını öngörmeli ve stoklarımızı dolu tutmalıyız.

4- Denizyolunda lojistikte avantajlı olduğumuz ülkelerle siyasi ve ticari bağlantılarımızı tazeleyerek varsa fuarlara katılmalıyız.

patronlardunyasi.com