Fed’den 2024 yılında tek faiz indirimi bildirisi

2024 yılı başında beş adet indi­rim bekleyen piyasalar sanki faiz artışı olur mu noktasına gelmişti. Son açıklanan enflasyon verisinin beklenenden bir ölçü daha yeterli olması piyasaları iki faiz indirimi konusunda umutlandırmıştı. Aylık çekirdek TÜFE’de yüzde 0,3 artış beklenirken artış yüzde 0.163 olarak gerçekleşmişti. Fakat Fed başkanı Powell yaptığı açıklamalar ile bu ihtimali ortadan kaldırdı.

Dünya Gazetesi’nden Prof. Dr. İbrahim Ünalmış, İktisat Notları köşesinde yazdığı bugünkü yazısında olanları ve olacakları anlattı:

FED BEKLENTİLERİ GERÇEK YÖNETİYOR MU?

Başkan Powell konuşmasında açıklanan enflasyon verisinin olumlu olduğunu söyledi. Piyasalar bu cümleyi olumlu olarak algıladı ve Fed üyelerinin 2024 yılında tek faiz indirimi beklentilerini açıklamalarına karşın olumlu reaksiyon verdi. Açıklamalar sonrasında yüzde 1,5 artış yaşayan Nasdaq günün ilerleyen saatlerinde getirinin bir kısmını geri verdi. EUR/ USD paritesinde ise kayda kıymet bir değişim olmadı ve parite 1.08 düzeylerinde dalgalandı.

Peki piyasaların ABD Merkez Bankası’nın kararları hakkında beklentileri neden sıklıkla değişiyor? Soruyu şu formda de sormak mümkün: Sanki ABD Merkez Bankası piyasa beklentilerini hakikat yönlendiremiyor mu?

Piyasa beklentilerindeki keskin dalgalanmaların iki ana sebebi var. Bunlardan bir tanesi Fed’in dataya odaklı karar süreci benimsemiş olması. Lider Powell bu mevzuyu uzun müddettir lisana getiriyor. Ancak bu durum her data açıklanması sonrası beklentilerde dalgalanmalara yol açıyor. Olağan şartlarda merkez bankaları orta-uzun vadeli enflasyon amacı belirlerler ve bu maksat doğrultusunda hareket ederler. Bilgideki kısa vadeli dalgalanmalar piyasa beklentilerinde keskin dalgalanmalara yol açmaz. Ama Fed’in reaksiyon işlevi artık bilgilerdeki kısa vadeli dalgalanmalara da bağlı. Bu türlü olunca beklentileri çıpalamak daha güç hale geliyor.

REKOR BORÇLANMA

Beklentilerdeki dalgalanmanın bir bedel sebebinin de enflasyon dinamiklerinin düzgün anlaşılmamış olmasından kaynaklandığını düşünüyoruz. Bu noktada elimizde bilhassa ABD iktisadının verimliliği hakkında net bilgiler olmaması iddia yapmayı zorlaştırıyor. Bu mevzuyu şöyle açmak mümkün. Fed bir müddettir siyaset faizini sıkılaştırıcı bölgede tutuyor. Ancak, daha evvelki periyotlardan farklı olarak faiz artışının ekonomik aktivite ve iş gücü piyasası üzerinde hudutlu tesiri olduğunu gözlemliyoruz. Bu durumun farklı nedenleri olabilir. Örneğin, ABD hazinesi rekor bütçe açıkları ve borçlanmaya gidiyor. ABD Başkanı Biden 2021 başında ABD’yi Kurtarma Planı çerçevesinde 1,9 trilyon dolarlık bir harcama planına onay vermişti. Münasebetiyle, bir yandan nakdî sıkılaştırma yaşanırken öbür yandan kamu maliyesi genişlemeci siyasetler uyguluyor.

Ekonomik aktiviteyi destekleyen bir öteki gelişme de yapay zekâ ve kesimler üzerindeki verimlilik tesiri olabilir. Kuşkusuz yapay zekanın verimlilik üzerindeki tesiri kesimler ortasında istikrarlı değil. Servis dalı üzere kesimlerde verimlilik artırıcı tesirinin daha yüksek olduğu düşünülüyor. Ancak geçmiş deneyimlerimizden biliyoruz ki daha geç de olsa verimlilik artıran teknolojik gelişmeler kesimlere vakit içerisinde yayılıyor. Münasebetiyle, ABD iktisadı yapay zeka teknolojisinin yarattığı verimlilik artışları nedeniyle sıkı para siyasetine sonlu reaksiyon veriyor olabilir.

ÜRETİM MALİYETİ ARTIYOR

Bahsettiğimiz mevzular ABD ekonomi­sinin kendi yapısal dinamikleri nedeniyle enflasyonu yüzde 2 amacına düşürme konusunda şimdiye kadar neden başarısız olduğunu ya da hudutlu muvaffakiyet yakaladığını bir noktaya kadar açıklıyor. Elbette enflasyonist farklı dinamikler de var. Bunlar ortasında Çin mallarına uygulanan vergiler var. Artık Çin’den ucuz ithalat tesiri çok hudutlu. Bu durum yalnızca ABD’de değil bütün dünyada enflasyonun geçmiş 20 yıla nazaran daha yüksek seyretmesine neden oluyor.

Diğer bir enflasyonist tesir de güç ve emtia fiyatlarındaki oynaklıklar. Bilhassa doğalgaz fiyatlarında yaşanan dalgalanmalar üretim maliyetlerini olumsuz etkiliyor.

Yaşanan jeopolitik gelişmeler ve tedarik zincirinde yaşanan aksaklıklar da üretim maliyetlerini artırmakta. Örneğin, Süveyş kanalının kapanmasının dünya ticaretine maliyeti epey yüksek. Tüm bu tesirleri bir ortaya getirdiğimizde önümüzdeki periyotta global enflasyon için çok parlak bir fotoğraf çizemediğimiz görülüyor. 2000’li yılların başından pandemi periyoduna kadar yaşanan düşük enflasyon dönemi­nin önümüzdeki yıllarda tekrarlanma ihtimalini zayıf görüyoruz.

patronlardunyasi.com