Dünyanın bir numaralı elektrikli araba firması BYD’nin 20 yıllık kıssası

Murat KAYA

ÇİN’İN DAĞ KÖYÜNDEN MANİSA’YA UZANAN YOL

Çin’in bir dağ köyünde 2003 yılında başlayan, gelirde Tesla dahil Amerika’nın en büyük şirketlerini bile geride bırakan ve Manisa’da dev bir araba fabrika kurma projesi üzere devam eden başarılarıyla Türkiyedeki insanlara dahi, Mercedes, BMW ve Audi üzere ismini ezberleten BYD, hacim ve gelirlerindeki büyüklüğü üzere aslında büyük bir muvaffakiyet öyküsünü de bünyesinde barındırıyor. Hatta “Amerika rüyası” olarak isimlendirilen muvaffakiyet öykülerinin de tanımlanması artık BYD’nin büyüme başarısıyla birlikte, “Çin rüyası”na dönüşmek üzere.

HİKAYENİN BAŞLANGICI: AĞABEYİNİN OKUTMAKTAKİ ISRARI

“Başarı”, “büyüme”, “rüya” sözlerini sıklıkla kullanmamıza neden olan bütün kıssa; okuma-yazma bilmeyen Çinli anne-babanın çocuğu olarak 8 Nisan 1966’da Wuwei ilçesindeki dağ köyünde dünyaya gelen Wang Chuanfu’nun, ülkesinin yoksullukla boğuştuğu 1960’lı yıllarda, ekonomik kasvetlere karşın ağabeyinin zoruyla okumaya devam ettirilmesi ısrarından doğuyor.

BATARYA DAHİSİ, BATARYAYLA TANIŞIYOR

Sadece bir kaç kişinin üniversiteye gidebildiği binlerce öğrencili okuldan itibarlı bir üniversitenin kimya kısmına giden Chuanfu, kendisine “batarya dahisi” denilmesine sebep olan bataryayla birinci tanışmasını üniversitede gerçekleştiriyor.

FABRİKA MÜDÜRLÜĞÜYLE TETİKLENEN TALİH

Pekin’de itibarlı bir araştırma enstitüsüne kabul edilmeyi başaran ve hayatını akademiye adayan Chuanfu,
kariyerini lityum ve iyon üzere yeni teknolojiler üzerine çalışan bir araştırmacı olarak sürdürdü. Çalıştığı enstitünün onu 1993’te bugünkü gösterişli yapısından çok uzak olan Shenzhen kentindeki bir batarya fabrikasının başına geçirmesiyle de talihinin dönülmez ufkuna yol almaya başladı.

90’LARDA KENDİ BATARYASINI ÜRETME KARARI ALDI

Chuanfu, birçok insanın yetineceği dolgun maaşlı işi ve yüksek statünün getirdiği keyifli işini bir kenara bırakarak hayallerini süsleyen riskli kararını, ani bir halde aldı. Batarya dahisi, büyük bir süratle gelişmeye başlayan 1990’lı yılların Çin’inde rahatını bozdu ve kendi şirketini kurmaya karar verdi. Artık kendi bataryasını üretme vakti gelmişti.

JAPONLARIN ÇEKİLDİĞİ PİYASAYA YÖNELDİ

O devir Japonların tüm dünyaya nikel kadmiyum batarya üretmesine karşın çevresel tesirlerinden ötürü artık lityum iyon bataryaya dönüşün başladığı, buna karşın Çin ve dünyada nikel kadmiyum batarya gereksiniminin hala devam ettiği bilgisine sahip olan Chuanfu, Japonların piyasadan geri çekilmesi ve dev bir açık oluşmasıyla aklındakileri yapmak için dev bir fırsatın önünde durduğunu idrak etmekte gecikmedi.

BYD: BUILD YOUR DREAMS

Nikel kadmiyum batarya üretmek için 1995’te kendi şirketini kuran ve bu teşebbüsünün başarılı olacağından çok emin olmadığı için akılda kalıcı üç karakterli bir isim uyduran dahi iş insanı, İngilizce “Hayallerinizi inşa edin” manasına gelen Build Your Dreams’in baş harflerinden oluşan markası BYD’yle artık kendi hayallerini de aşan dünya bir numarası olmaya daha çok yaklaştı.

ŞİRKETİNİ KURDUKTAN BİR YIL SONRA BATARYA DALINA GİRDİ

Kuzeninden yüklü ölçüde borç alan ve üretim çizgileri kuran Chuanfu, süratli üretimle birinci tedarik mutabakatlarını yapar. Geleceğin teknolojisi olarak gördüğü lityum iyon bataryada bir numara olmayı hedefleyen Chuanfu, BYD kuruluşundan tam bir yıl sonra lityum iyon batarya kesimine de giriş yaptı.

MOTOROLA, SAMSUNG, NOKİA ÜZERE DEVLERE TELEFON BATARYASI ÜRETTİ

Motorola, Nokia ve Samsung üzere dünya devleri için telefon bataryaları üretmeye baylayan BYD, Çin’in ucuz üretim imkanlarını sonuna kadar kullandı. Şirket, birkaç yıl içinde hiçbir firmanın başaramadığını başardı ve Çin’de global telefon batarya bölümünün en büyük ikinci üreticisi oldu.

FOXCONN’A BAŞ TUTAN TELEFON FASONCULUĞU: APPLE İÇİN ÜRETİM

Bu büyük başarıyı 2002’de halka arzla taçlandıran BYD, elde ettiği fonla telefon fasonculuğu kesimine de adım attı. Artık telefon montajı da yapan BYD; metal, cam, plastik üzere telefon kesimlerinin üretimindeki başarısıyla dünya devi Foxconn’a baş tutan bir üretim devine dönüştü. Şirket, Apple’nin Ipad’inin en büyük üreticilerinden biri olma konumuna da yükseldi.

ASIL AMACINA DAHA ÇOK YAKLAŞTI

Pisalardaki boşlukları düzgün görüp değerlendirmesiyle muvaffakiyet yakalayan ve şirketini süratle büyüten Wang Chuanfu’nun asıl gayesine ulaşması artık an sorunuydu.

OTOMOBİL DÜŞÜ BAŞLIYOR

Batarya ve telefonda rekabetin yüksek lakin kar marjının düşük olduğunu fark eden Çinli iş insanı, BYD’yi büyütmek için çok daha karlı olacağını düşündüğü bir dala girmek istedi lakin kendi markasını yaratarak taşınabilir aygıt dalında müşterilerine direkt rakip olmayı uygun görmedi.
Yepyeni bir kesimi gözüne kestiren BYD’nin dünyanın bir numarası olmasını sağlayan otomotiv macerası bu türlü başladı.

ZEKİCE PLAN: ELEKTRİKLİ ARABA ÜRETMEK

Yıllardır yeni bir üreticinin çıkmadığı otomotiv dalına girip kendi arabasını üretecek olmasının zorluğunu bilen Chuanfu, zeka parıltılı planını hayata geçirdi.

Geleneksel bir üretici olmayı değil o devir kimsenin başaramayacağı şeyi yaparak elektrikli araba üretmeyi başına koyan Chuanfu, Amerikalı şirket Tesla’nın şimdi kurulmadığı 2003’te elektirkli araç ürütmek için kolları sıvadı ve üretim lisansıyla uğraşmamak için hazır bir araba fabrikası bulunan Qinchuan Auto’yu bünyesine kattı.

“TELEFON BATARYASI ÜRETEN ADAM OTOMOTİVDEN NE ANLAR?”

Bu atılımıyla hem medya hem de yatırımcıların maksadı haline gelen Chuanfu, kendi şirketindeki yönetim kurulu üyeleri dahil etrafındaki herkesin otomotiv dalında başarısız olmaları durumunda BYD’nin batacağı istikametindeki ikazlarına kulaklarını kapadı ve öteki markaların muvaffakiyet öykülerine odaklandı.
İnsaların, “Telefon bataryası üreten adam otomotivden ne anlar?” diye serzenişte bulunduğu BYD kurucusu, Toyota, Honda, Mercedes üzere onlarca farklı markada arabası fabrikasına getirttiği ve onları ameliyat ettirdi.

FARKLI MODELLERDE 50 ARABASI SÖKÜP İNCELEDİ

Fabrikanın ortasında arabaları kesimlerine ayıran ve en ince detayına kadar incelemeye başlayan dahi iş insanı, şahsen kendi elleriyle 50’ye yakın arabası söktü, baktı, araştırdı. Chuanfu, 3 yıl boyunca motor, şasi ve araç gövdelerini geliştirip üretmek için ağır mesai harcadı.

İLK MODELLER: TOYOTA COROLLA ÇAKMASI F3 VE T3

O devirler dünyayı kasıp kavuran Toyota Corolla’yı gözüne kestiren Chuanfu, adeta bu arabanın bir çakması olan F3’ü, sıfırdan geliştirdiği birinci model olarak piyasaya sürdü.

Bu modelle 2006’da 100 bin satışı aşarak kesimi şaşkına çeviren BYD, 2008’de dünyanın birinci prizli sedan hibrit arabası T3 DM modeliyle bir kere daha otomotiv dünyasını sarstı.

ÇİNLİLERİN “ÇAKMA ÜRÜN” ETİKETLİ MAKUS TALİHİNİ DEĞİŞİYOR

İlk yıllarında Chevrolet ve Toyota markalarının tanınan araçlarının çakmalarını üreterek ön plana çıkan BYD, 2010’da Çinlilere “çakma eser üretiyorlar” etiketini yapıştıran makus talihini yenecek dönüşümü başlattı. Şirket, büsbütün elektrikli arabalarını resmen satışa sundu.

ARABALARININ İSİMLERİ: HAN, SHANG VE TANG HANEDANLIKLARI

Taksi olarak BYD’nin fabrikasının kurulduğu Qinchuan’da uzunluk göstermeye başlayan elektrikli araç, 75 KW saat lityum demir fosfat bataryası ve 300 küsur kilometre menziliyle dikkatleri üzerine çekti.

BYD daha sonraki yıllarda isimleri Çin hanedanlıklarına ithaf edilmiş araçları (Han, Shang, Tang) hem hibrit hem de elektrikli seçenekleriyle evvel Çin’de sonra da tüm dünyada satışa sundu. Satış sayıları ortalığı kasıp kavurdu.

WARREN BUFFET’İN İŞTAHI KABARDI

Çin sonlarını aşan bu muvaffakiyet, birçok iş beşerinin olduğu kadar dünyanın en zenginlerinden biri olan Amerikalı Warren Buffet’in iştahını da kabarttı.

Milyarder Buffet, dünyanın ekonomik krizle karşı karşıya olduğu 2008’de elektrikli araba üretmek isteyen Çinli Chuanfu’ya tam tamına 230 milyon dolar yatırım yaparak BYD’nin yüzde 9.8’ine ortak oldu. Buffet’in bu yatırımı 14 yılda 33 kat büyüdü ve Chuanfu da Çin’in en zenginleri ortasına girdi.

UCUZ BATARYAYLA MAKUL MENZİL VE SÜRATLİ ŞARJ İMKANI YARATTI

BYD birinci sefer 2022’de Blade Battery kullanmaya başladı. Lityumlu demir fosfat hücrelerin uzun ince prizmatik formda kullanılmasıyla rakiplere kıyasla maliyet avantajı sağlayan BYD, araçlarının makul menzil ve şarj suratı bedellerine ucuz bir bataryayla ulaşabilmesini mümkün kıldı.

AMERAKALILARIN ESERİYLE GELEN ÇİN ZENGİNLİĞİ

Amerikalı bilim adamı John Goodenouglu’nun icat ettiği lityum bataryayı Çinlilerin elinde yükselten ve yüzbinlerce dolarlık üstün arabalarda bile kullanılabilecek biçimde geliştirilebilen BYD, yalnızca 2023’te elektrikli arabaları için 111 GWh (gigawat saatlik) batarya üretmeyi de başardı ve dünyanın en büyük ikinci üreticisi oldu.

ÇİP FABRİKASIYLA PİYASAYA HAKİM

Tesla, Ssanyong, Xiaomi üzere araba markalarının da en değerli tedarikçilerinden biri haline gelen BYD, yalnızca bataryada değil birebir vakitte çip fabrikasıyla yarı üretken çip üretiminden de sorumlu dev bir firmaya dönüştü. BYD bu sayede arabasındaki çipin yüzde 80’ini kendi üretebiliyor.

ELEKTRİKLİ ARABA DÖNÜŞÜMÜNE ÖNCÜLÜK EDİYOR

Hücresinden çipine, motorundan yazılımına kadar arabalarındaki sistemlerin neredeyse tamamını tek başına geliştirip üreten BYD, bu sayede 10 yılı aşkın müddettir dünyadaki elektrikli araba dönüşümüne öncülük ediyor.
29 yıl evvel 20 şahısla atıl bir fabrikada temelleri atılan bu firma bugün yüzlerce fabrikası, 220 binden fazla çalışanıyla sıradan bir araba üreticisinden çok daha fazlası sayılacak bir pozisyona yerleşti.

2023’TEKİ SIÇRAYIŞI MUAZZAM: 3 MİLYON ARABASI PİYASAYA SÜRDÜ

2019’da yıllık üretimi yarım milyon bile olmayan BYD, 2023’te 3 milyondan fazla arabası piyasaya sürerek en süratli büyüyen araba üreticilerinden biri haline geldi.

TAYLAND, MACARİSTAN VE BREZİLYA’DAN SONRA TÜRKİYE

Batarya, araba, otobüs, tır, kamyon, çip, motor, telefon, tablet ve metro bile üreten, yalnızca araba ihraç edebilmek için 7 binden fazla araç kapasiteli dev gemiler inşa ettiren, kendi otonom sürüş teknolojisini geliştiren şirket; Tayland, Macaristan ve Brezilya’dan sonra Türkiye’ye gelecek.

MANİSA’DAKİ YATIRIMI: 1 MİLYAR DOLAR

BYD’nin, Manisa’da yaklaşık 1 milyar dolar yatırımla, elektrikli ve şarj edilebilir hibrit araba üretim tesisi kurmasına ait imzalar atıldı.

2026 sonunda üretime başlaması hedeflenen tesis için hükümet markaya, ÖTV avantajı sundu.

BYD’nin bundan sonraki yatırımları ve büyümede en başa geçip geçmeyeceği merakla bekleniyor.

patronlardunyasi.com