Artan sıcaklıklar ve şok yağışlar ziraî üretimi etkiliyor

İklim değişikliği ile birleşen El Nino’nun yol açtığı sıcaklık artışları, kuraklık ve yağış dengesizliklerinin ziraî üretimi etkileyerek randıman ve kalite düşüşlerine neden olduğu belirtiliyor.

Anadolu Ajansının (AA) geçen haziran ayında başlayıp bu yılın nisan ayında sona eren El Nino’nun tesirlerini ele aldığı haber evrakının dördüncü kısmı, bu hava olayıyla birlikte artan sıcaklıkların ve sistemsiz yağışların tarıma tesirlerine ayrıldı.

Birleşmiş Milletler Besin ve Tarım Örgütü (FAO) El Nino’yu, neden olduğu tehlikelerle besin güvenliği açısından yüksek risk oluşturan bir hava olayı halinde tanımlarken çiftçileri, hayvancılıkla uğraşanları ve balıkçıları bu risklerin en fazla tehdit ettiği kümeler ortasında gösteriyor.

FAO’nun geçmiş yıllardaki El Ninolardan yola çıkarak hazırladığı çalışmaya nazaran, bu hava olayı, Güney Asya’nın büyük kısmında muson mevsiminin en ağır olduğu haziran-eylül devrinde olağanın altında yağışlara neden olurken kimi Pasifik adalarında kuraklığa yol açarak yiyecek ve su kıtlığı tehlikesini beraberinde getiriyor.

El Nino Orta Asya ve Afrika Boynuzu’na ortalamanın üzerinde yağışlar getirirken bu yağışlar sel ve toprak kaymalarını tetikleyerek ziraî üretime ziyan veriyor.

Hava olayının tesirli olduğu yılların temmuz ve eylül ayları ortasında Etiyopya, Sudan, Güney Sudan, Uganda ve Kenya üzere Afrika ülkelerinde ortalamanın altında yağışlar gözlenirken Güney Afrika’nın büyük kısmında de kasım ve mart ayları ortasında yağışlar azalıyor. Bu durum, kimi tarım eserlerinde rekolteyi etkileyerek besin tedarikinde sıkıntılara yol açıyor.

Batı Afrika ve Sahel bölgesinde de El Nino, ana tarım mevsimine denk gelen temmuz-eylül ortasında ortalamanın altında yağış şartlarına neden oluyor. FAO’ya nazaran bu şartlar altında mahsulü azalan Sahel ülkelerinin ithalata bağımlılığı artabiliyor.

El Nino’nun en fazla etkilediği bölgelerden biri olan Orta Amerika’da haziran-aralık periyodu kurak geçerken bu periyodun, mısır başta olmak üzere birçok eser açısından tarım mevsimi olması bölgedeki ülkeleri ekonomik açıdan güç durumda bırakıyor.

İklim değişikliği ve El Nino tesirlerinin birleşmesiyle 2023, tarihin en sıcak yılı olurken geçen yıl Türkiye’de bilhassa sulama ihtiyacı olan kimi eserlerin rekoltelerinde de düşüş kaydedildi.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Bitkisel Üretim İstatistiklerine nazaran, 2023’te bir evvelki yıla nazaran çeltik üretimi yüzde 5,3, ayçiçeği üretimi yüzde 13,8, pamuk üretimi ise yüzde yüzde 23,6 azaldı.

“SU MUHTAÇLIĞI ARTIYOR, RANDIMAN VE KALİTE AZALIYOR, HASAT VAKTİ DEĞİŞİYOR”

Birleşmiş Milletler Kalkınma Programı (UNDP) Türkiye İklim Değişikliği ve Etraf Portföy Yöneticisi Meral Mungan Arda, AA muhabirinin sorularını yanıtlarken, Türkiye üzere yarı kurak bir coğrafya üzerinde bulunan ülkelerde, El Nino’nun ziraî üretim üzerindeki tesirlerinin bilhassa kuraklık ve sıcak hava dalgası tehlikeleriyle birlikte görüldüğünü, bunun bitkisel ve hayvansal üretimin performansına tehdit oluşturduğunu söyledi.

Kuraklık ve sıcak hava dalgalarının, bitkilerde büyüme periyotlarının değişmesine, su muhtaçlığının artmasına, randımanın ve eser kalitesinin azalmasına, hasat vaktinin değişmesine neden olabildiğini kaydeden Arda, “Bu durum tohum, fide, fidan üzere üretim gereci teminini zorlaştırırken eser kayıplarının, bitki hastalık ve zararlılarının, ilaç kullanımının artmasına yol açıyor.” dedi.

Arda, şiddetli yağışlar nedeniyle meydana gelen sel ve taşkınların tarım topraklarının su altında kalmasına yahut toprak erozyonuna, şiddetli rüzgarların tarım yerlerindeki hasatların ziyan görmesine ve eser kayıplarına, artan atmosfer sıcaklığının da böceklenme ve zirai hastalıkların tetiklenmesine neden olarak tarım kesimini etkilediğini anlattı.

El Nino devrinin geride kalmasıyla biraz daha serin evreye girildiğine değinen Arda, kelamlarını şöyle sürdürdü:

“TÜİK bilgilerinin de gösterdiği üzere birtakım tarım eserlerinin rekoltelerinde düşüş yaşanıyor. Bunda El Nino’nun kıymetli bir tesiri olduğu söylenebilir. Sulama ihtiyacı olan pirinç ve pamuk üzere eserler sıcak hava dalgalarına maruz kaldıklarında daha fazla suya gereksinim duyacaklarından bu durumdan fazlaca etkileniyor. Bunların yanında düşük su tüketimi ve süratli büyüme özelliğine sahip bitkiler, birtakım baklagiller ve yağlı tohumlar sıcak hava dalgasından daha az etkilenebiliyorlar. Türkiye’de üretimi, ticareti yapılan pamuk ve ayçiçeği üzere kimi tahıl eserleri ile yapılan çalışmada iklim değişikliğine bağlı olarak üretim ölçüsünde düşüş öngörülüyor.”

Tarım ve iklim ilgisini daha düzgün anlamak için ek çalışmalara muhtaçlık duyulduğunu, böylelikle iklim değişikliğinin tarıma tesirinin daha net anlaşılabileceğini tabir eden Arda, “Bu hususta erişime açık bir bilgi tabanı yıl yıl izlenmelidir. Çiftçilerin iklim değişikliği ve çok hava olaylarının tarımdaki tesiri ve bu mevzuda yapılabileceklerle ilgili bilgilendirilmesi, alınabilecek tedbirler ortasında bulunuyor. Hususun siyaset, tarım dalı ve finans kaynakları boyutlarıyla ele alınması, bütüncül tahliller geliştirebilmek açısından kıymet taşıyor.” değerlendirmesinde bulundu.

“GELECEKTE BİTKİLER DAHA FAZLA SUYA GEREKSİNİM DUYACAK”

İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) Uçak ve Uzay Bilimleri Fakültesi Meteoroloji Mühendisliği Kısmı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Levent Şaylan, iklim değişikliği nedeniyle genel olarak yağışların azalmasının ve sıcaklıkların artmasının beklendiğini ve bu durumun, su kaynaklarının azalmasına ve ziraî kuraklığın artmasına yol açabileceğini belirtti.

Azalan yağışlar ve artan sıcaklıkların tarımda verimliliği olumsuz etkileyeceği ikazında bulunan Şaylan, “Özellikle ülkemizde genelde yağışa bağlı olarak yetiştirilen buğday üzere bitkilerin randımanı açısından yağışın meydana geldiği vakit ve ölçüsü değerlidir. İklim değişikliği bu zamanlamayı ve ölçüsü etkileyebilir.” diye konuştu.

Trakya bölgesinde yaptıkları çalışmalar doğrultusunda buğday ve ayçiçeği üzere kıymetli eserlerin randımanlarında azalma beklediklerini lisana getiren Şaylan, Ege ve Akdeniz bölgelerinin, iklim değişikliği tesiriyle sıcaklık artışları ve yağış azalışından daha fazla etkilenebileceğini vurguladı.

Toprak neminin ehemmiyetine değinen Şaylan, “Ülke genelinde yağış ölçüsünün azalmasıyla birlikte toprak nemindeki azalma, yer altı su kaynaklarının düzeyini düşürür ve su kaynaklarında azalmaya neden olur. Bu durum da tarım alanlarında daha fazla su tüketimine neden olur, sıcaklıklardaki artış bitkileri gerilime sokarak su muhtaçlığını artırır. Bu nedenle gelecekte bitkilerin daha fazla suya gereksinim duyacağı öngörülüyor.” kelamlarını sarf etti.

Şaylan, ziraî hastalık ve zararlıların da hava koşullarına bağlı olarak değiştiğinden ve bu nedenle ziraî planlamaların bu değişiklikleri göz önünde bulundurarak yapılması gerektiğinden bahsetti.

Tarım bölümünde yaşanan değişimlerin daima izlenmesi ve ziraî sistemlerin revize edilmesinin değerini işaret eden Şaylan, kelamlarını “Daha verimli sulama prosedürlerinin kullanılabilmesi için tarımda teknolojinin daha fazla kullanılması gerekiyor. İklim değişikliğinin tarıma muhtemel tesirleri, ziraî meteorolojik açıdan tahlil edilmeli.” diyerek tamamladı.

patronlardunyasi.com