ABD’li büyük teknoloji şirketlerinin yapay zeka alanındaki hakimiyeti

Yapay zekanın güvenlik, verimlilik, ekonomik ve toplumsal amaçların gerçekleştirilmesi için sunduğu potansiyelin bugün dijital iktisadın en kıymetli ögelerinden biri haline geldiği görülüyor.

Yapay zeka için her şeyden evvel güçlü sunucular ve büyük ölçüde dataya muhtaçlık duyuluyor. Google, Microsoft ve Meta üzere büyük ABD’li şirketler her ikisine de sahip olmalarıyla öne çıkıyor.

Birçok ülke ve şirket bu teknolojiden yararlanmanın yollarını ararken, yapay zeka uygulamaları ve geliştirmeleri alanında öncü olarak pazara hakim olan Microsoft, Meta ve Alphabet üzere tanınmış ABD’li şirketler dikkati çekiyor.

Uzmanlar gelecek yıllarda yapay zeka alanında süratli bir büyüme öngörürken, şirketler bu alandaki “en yeterli beyinler” için yarışıyor.

Grand View Research’in araştırmasına nazaran, yapay zekada geçen yıl 196,6 milyar dolarlık mevcut pazar büyüklüğünün yıllık ortalama yüzde 36’nın üzerinde büyümeyle 2030’da 1 trilyon 800 milyar dolara ulaşması bekleniyor.

Trilyon dolarlık piyasa değerleri

Teknolojide yapay zekayla ilgili gelişmelere duyulan heyecan, piyasalarda da çip üreticileri başta olmak üzere bu alanda çalışmalarını ağırlaştıran şirketlerin paylarının yükselişine ivme kazandırıyor.

Bu alandaki gelişmelerin suratı, sunduğu yeni gelir fırsatları ve verimlilik güzelleşmesi kaynaklı kar potansiyeliyle yatırımcıları heyecanlandırıyor.

Yatırımcıların ilgisinin bilhassa Apple, Alphabet, Microsoft, Amazon ve Meta üzere büyük teknoloji şirketlerinin payları etrafında ağırlaştığı görülüyor.

Microsoft, 3,19 trilyon doları aşan piyasa kıymetiyle ABD’nin en büyük şirketi pozisyonunda bulunuyor.

Apple, 2,91 trilyon dolarla ülkenin en pahalı ikinci şirketi olurken, yaklaşık yedi yıldır çalışmalarını yapay zeka odaklı sürdüren Google’ın ana şirketi Alphabet’in piyasa pahası ise 2,18 trilyon dolar olarak kaydediliyor.

Yapay zeka ve makine tahsilini 20 yılı aşkın bir müddettir odağında tutan Amazon ise 1,8 trilyon dolarlık piyasa kıymetine sahip bulunuyor.

Google’ın ana şirketi Alphabet, 2023’de yaklaşık 74 milyar dolar net kar elde ederken, Microsoft 72 milyar dolardan fazla kar açıkladı. Meta’nın yıllık karı da geçen yıl neredeyse 40 milyar dolar oldu.

Küresel rekabet gücü yapay zekaya bağlı olacak

ABD’li şirketlerin yapay zeka yatırımları konusunda datalar zımnî tutulurken, idare danışmanlığı şirketi EY’nin hesaplamalarına nazaran, ABD’li büyük teknoloji şirketlerinin araştırma ve geliştirme (AR-GE) harcamaları 2023’te 68 milyar avroya ulaştı.

ABD’li büyük teknoloji şirketlerinin milyar dolarlık piyasa kıymetleri ve karları teknolojik liderliklerini genişletmelerine ve rakiplerini geride bırakmalarına imkan tanıyor.

ABD’li şirketler teknolojik bilgi ve hünerler için küçük şirketleri satın alıyor ya da onların işlerine yatırım yapıyor.

Ekonomiler ve toplumlar kritik bir halde bu şirketlere bağımlı hale gelirken, uzmanlar, bu durumun bilhassa yapay zeka alanında çok hassas olduğunu vurguluyor.

Yapay zeka teknolojisinin iktisadın her alanında kilit bir rol oynayacağını belirten uzmanlar, global rekabet gücünün bu teknolojiye bağlı olacağına, bugünün temel araştırmasının yarının uygulamalarını belirlediğine ve temel araştırmada geride kalan ulusların uygulamalarda da geride kalacağına işaret ediyor.