Tüketim ithalatında aylar sonra birinci düşüş yaşandı

Merkez Bankası siyaset fa­izinin kademeli artışlarla yüz­de 8,5’ten yüzde 50’ye çıkarıldığı, TL’de dövize sepetine karşı değer­lenme yaşanan son bir yılda, orta malı ithalatında program öncesi başlamış olan düşüş ivmesi aylar prestijiyle hızlanarak devam etti. Tüketim malı ithalatında ise prog­ram öncesi periyotta aylar itiba­rıyla rekor seviyelerde yaşanan artışlar giderek sürat kesti ve kelam konusu ithalat birinci defa bu yıl tem­muzda yıllık bazda düşüşe geçti.

TL BİR YILDA YÜZDE 29 DEĞERLENDİ

Son bir yılda toplam ithalat hacmi, en büyük kısmı oluştu­ran orta mallarındaki düşüşe bağlı olarak evvelki bir yıllık dönemde­ki hacmin yüzde 8 altında kaldı. Tüketim malı ithalatında ise son aydaki düşüşe karşın yıllıklan­dırılmış hacimlere nazaran yüzde 26 dolayında artış bulunuyor.

Merkez Bankası’nın, Türk lira­sının Türkiye’nin dış ticaretin­de değerli hisseye sahip ülkelerin para ünitelerinden oluşan sepet karşısındaki yüklü ortalama bedelini göreceli fiyat tesirlerinden arındırarak elde ettiği Tüketici Fiyatları (TÜFE) bazlı Gerçek Kur Endeksi’ne nazaran temmuz ayında yüzde 1,5 pahalanan TL’de son bir yıldaki pahalanma yüzde 29’a ulaştı.

Dünya’dan Naki Bakır’ın haberine nazaran, gerçek kur endeksinin 2003 prestijiyle 100 kabul edilen, Tem­muz 2023’te 48,76’ya inmiş olan pahası, son 12 ayda daima yük­selerek Temmuz 2024 itibarıy­la 62,90’a kadar çıktı. Buna gö­re TL’nin döviz sepeti karşısın­daki bedeli hala 2003’ün altında olmakla birlikte son bir yılda değerli oranda arttı.

Reel kur endeksi baz alınarak TL’nin döviz sepeti karşısındaki pahası Temmuz 2023 prestijiyle 100 kabul edilirse, bu yılın tem­muz ayı prestijiyle 129’a çıkmış bulunuyor.

Türkiye İstatistik Kurumu’nun (TÜİK) geniş ekonomik katego­rilerin sınıflaması (BEC) bazın­daki dış ticaret datalarına nazaran, üretime yönelik yapılan ve yıllar prestijiyle ithalat faturasında en büyük kalemi oluşturan orta ma­lı (hammadde) dış alımında son bir yılda aylar prestijiyle kesinti­siz olarak düşüş yaşandı.

2023’ün başlarında aylık 27 milyar dolara yakın seviyeleri gö­ren orta malı ithalatı, marttan iti­baren düşüşe geçmişti. Program devrinde orta malı ithalatı Tem­muz 2023 prestijiyle evvelki yılın tıpkı ayına nazaran yüzde 4,7 düşüş­le 22,4 milyar dolar oldu ve izle­yen aylarda da süren düşüş trendi ile temmuzdaki aylık hacmin daima altında seyretti.

Ağustosta yıl­lık bazda yüzde 16,5 düşüşle 21,6 milyar ve eylülde 24,3’lük sert dü­şüşle 19,6 milyar dolara gerileyen kelam konusu ithalatta son bir yılda aylar prestijiyle en sert düşüş ise yüzde 28,9’la bu yıl ocakta yaşan­dı. Kelam konusu ithalat bu yıl ha­ziran ayında 17,4 milyar dolarla son üç yıllık periyodun aylık bazda en düşük seviyesine indi, temmuz ayında da yüzde 9,2 düşüşle 20,4 milyar dolar oldu.

TÜKETİM İTHALATINDA BİRİNCİ DÜŞÜŞ

Yeni ekonomik siyasetlerin geçerli olduğu 2023’ün ikinci ya­rısından itibaren son tüketim mallarının aylık ithalatı ise gi­derek sürat kesmekle birlikte, bu yıl temmuza kadar artış ivmesi­ni korudu.

Geçen yıl temmuzda yıllık bazda yüzde 99,6’la rekor bir ar­tış kaydederek 4,7 milyar dolarla en yüksek aylık seviyelerinden birini gören tüketim malı itha­latı, izleyen aylarda artmaya de­vam etti. Evvelki yılın birebir ayla­rına nazaran ağustosta yüzde 44,1, eylülde yüzde 37,2 artan tüketim malı ithalatı, ekimde yüzde 78’le aylar prestijiyle yeni periyodun en yüksek ikinci artışını kaydetti.

İzleyen aylarda ise tüketim ma­lı ithalatında yıllık artışlar kıs­men sürat keserek kasımda yüzde 39,7, aralıkta yüzde 26,7, bu yıl ocakta yüzde 13,6, şubatta yüzde 26, martta yüzde 19,4 oldu. Ni­sanda yüzde 34,1 artan tüketim malı ithalatı, yüzde 20,1 arttığı mayısta 5 milyar dolara yakla­şarak son bir yılın en yüksek ay­lık seviyesini gördü. Tüketim ma­lı ithalatında yıllık artış ivmesi haziran ayında yüzde 5’e düştü. Temmuz ayında ise kelam konusu ithalat yüzde 3,1’le 25 ay sonra birinci sefer düşüş kaydetti.

Ağustos 2023 başı ile bu yı­lın temmuz sonu ortasındaki bir yıllık devirde Türkiye toplam 343,8 milyar dolarlık ithalat ger­çekleştirdi. Toplam ithalat önce­ki bir yıllık periyoda nazaran yüzde 8,1 azaldı. Ağustos 2022-Temmuz 2023 devrinde toplam ithalat 374 milyar dolar olmuştu.

Sanayi başta olmak üzere eko­nominin üretim ayağında kulla­nılan ve toplam pastada en büyük hissesi alan orta mallarının ithalatı bir yıllık periyotlara nazaran yüzde 15,8 düşüşle 284 milyar dolardan 239,2 milyar dolara geriledi. Yeni yatırım eğiliminin göstergesi ni­teliğindeki sermaye (yatırım) ma­lı ithalatının yıllık meblağı ise önce­ki bir yıllık periyoda nazaran yüzde 8,1 artışla 52,5 milyar dolar oldu.

Temmuzdaki düşüşe karşın tüketim malı ithalatının son bir yıldaki hacmi de evvelki on iki ay­lık periyoda nazaran yüzde 25,9 artış­la 51,8 milyar dolara ulaştı. Buna nazaran yıllık bazda tüketim malı it­halatı yatırım mallarını yakala­dı. Tüketim mallarının evvelki bir yıldaki toplam ithalatta yüzde 11 olan hissesi, son bir yılda yüzde 15,1 olarak gerçekleşti.

Tüketim malı ithalatının üçte birden fazlasını ithal arabalar oluşturuyor. Sağlam, yarı daya­nıklı ve dayanıksız tüketim mal­ları ile temeli yiyecek, içecek olan işlenmiş ya da işlenmemiş ürün­ler, motor akaryakıtı ve hafif yağlar ve endüstriyle ilgisi olmayan araç ve gereçler bu kapsamda yer alıyor.

patronlardunyasi.com