Para piyasası fonları neden az ilgi görüyor? Besin zincirinin son halkası Para piyasası fonları…

Aslında PPF’ler TL mevduata nazaran kıymetli avantajlar sunuyor. Hem istediğiniz an birikmiş faiziyle birlikte nakde çevirebiliyorsunuz hem de bileşik faiz avantajı var. Pekala PPF’ler neden hak ettiği ilgiyi göremiyor? Sorunun yanıtı, Oksijen müellifi ekonomist Kerim Rota’nın bugünkü köşe yazısında.

İşte o yazı:

Merkez Bankası’nın mart ayında yaptığı 5 puanlık faiz artışı ve paramızın gerçek olarak pahalanacağı irtibatı sonrasında Türk lirasına ilgi arttı. KKM dolar bazında yarıya inerken döviz mevduatlarından dönüş başladı. Bugün toplam mevduatın yarısını hala döviz ve KKM oluştursa da 2023 seçimleri öncesindeki %70’e nazaran çok uygun bir durumdayız. Fazla risk almak istemeyen ve sabit getiri arayışında olanlar için Türk lirası artık bir seçenek. Pekala tasarruf sahipleri bunu sağlayan eserleri ne kadar biliyor? Türk lirası mevduat olağan ki herkesin bildiği akla birinci gelen ve en yaygın eser.

– Merhaba evladım. Artık pek kullanmadığım aracımı sattım, bugün sizin bankadaki hesabıma bir ölçü para girişi oldu. Torunuma sordum, “Dede Türk lirası mevduat yap” dedi. Telefonundan internete baktı, 33 gün vadeye kadar %38 faiz veriyormuşsunuz. 34 günü geçerse %44’e çıkıyormuş. Ben yeniden de sizi arayalım, dedim.

– Merhaba Sabri amca. Aramakla çok yeterli yaptınız. Oradaki oranlar farklı olabiliyor. 34 gün ve üstü vadelerde %46 verebiliriz. Şayet üç ay vade düşünürseniz %48’e çıkabiliriz.

– Tamam kızım, torunumla konuşup arayayım tekrar seni o vakit.

Buna benzeri görüşmeler her gün yüz binlerce defa yapılıyor. Meblağı, vadesi ve müşterinin banka için kıymetine nazaran de çok çeşitli mevduat oranları teklifi yapılıyor. Pazara gittiğinde domatesi almadan evvel bile 4-5 farklı tezgâhı gezmeyi seven bir toplum için aslında bu, anlaması ve yönetmesi hayli zahmetli bir süreç. Herkesin çalıştığı bir yahut iki banka var. Alternatif mevduat oranına ulaşmak vakit alıyor. Hasebiyle küçük tasarruf sahipleri bununla fazla uğraşmak istemiyor.

Bu yazı Türk lirası mevduat üzere sabit getiri sunan fakat pek tanınmayan para piyasası fonları üzerine olacak. Para piyasası fonları epeyce esnek bir eser. Kimi yatırımcılar eseri çoktan keşfettiler. Grafikte görebileceğiniz üzere son 1 yıl içerisinde para piyasası fonlarındaki fiyat altı katına çıktı.

Para piyasası fonlarının bugün eriştiği fiyat 611 milyar Türk lirası seviyesinde. Fon sayısı da 47’den 55’e yükseldi. Bu artış çarpıcı üzere görünse de Türk lirası (KKM hariç) mevduatlarda 8 trilyon TL’nin üzerinde bir birikim bulunmakta. Hasebiyle şimdi para piyasası fonlarındaki meblağ mevduatların onda birine bile ulaşmadı.

Aslında para piyasası fonları, mevduat ile karşılaştırıldığında değerli avantajlara sahip.

VADE ESNEKLİĞİ

Bankacınız size güzel bir mevduat faizi sunabilmek için birikiminizi en az 32 gün vade ile yatırmanızı isteyecektir. Halbuki para piyasası fonunu satın aldıktan sonra birikiminize istediğiniz anda erişiminiz olur. Fonu bozduğunuz gün anaparanız ve işlemiş faizi hesabınıza geçer.

KÜÇÜK FİYATLARA PİYASA FAİZİ

Bankanızdan TCMB faizine yakın bir mevduat faizi alabilmek için yüksek meblağda birikiminizin olması gerekir. Nispeten küçük meblağlarda TCMB faizinin %10 kadar altında oranlarla karşılaşabilirsiniz. Halbuki para piyasası fonunda yatırımınızın büyüklüğünün bir değeri yoktur. Fonun getirisi her yatırımcı için eşittir.

KURUM SEÇME ESNEKLİĞİ

Mevduat oranını öncelikle hesabınızın bulunduğu bankaya sorarsınız. Şayet oranı beğenmezseniz en fazla birkaç bankayı daha arayabilirsiniz. Şayet mevcut bankanızdaki oran çok düşükse paranızı öteki bankaya transfer etmeniz ve muhtemelen bunun için fiyat ödemeniz gerekir. Ekseriyetle tasarruf sahipleri oran biraz daha düşük olsa bile kendi bankasından bağlayarak bu zahmetten kurtulmayı tercih eder. Halbuki bankanızın önerdiği para piyasası fonunun idaresini ve fon idare fiyatını beğenmezseniz bankanızın taşınabilir uygulamasından yahut müşteri temsilcinize talimat vererek istediğiniz kurumun fonunu platform üstünden ek bir fiyat ödemeksizin alabilirsiniz. Bu platformun ismi Türkiye Elektronik Fon Alım Satım Sistemi (TEFAS). Üstelik TEFAS sitesinden tüm fonların performansını takip edip rakip fonlarla karşılaştırmasını yapabilirsiniz. TEFAS Takasbank bünyesinde ve teminatında süreç gören bir platformdur. Takasbank’ın çoğunluk hisseleri Borsa İstanbul’a aittir. Türkiye’deki birçok banka ve aracı kurum da ortaktır. TEFAS platformunda süreç gören öteki kurum fonlarında alım satım yaparken dikkat etmeniz gereken ise talimatınızı saat 13.30’a kadar iletmektir.

BİLEŞİK FAİZ AVANTAJI

Para piyasası fonlarında birikimleriniz günlük bedel kazanır ve her gün anaparanın üstüne eklenen faiz fiyatı tekrar kıymetlendirilir. Bu da gecelik bazda bileşik faiz kazanmak demektir. Fonun günlük getirisinin %48 düzeyinde olduğu durumda bu yeniden %48 ile yatırılan 32 günlük mevduata nazaran yıllık 1.5 puan civarında ek getiri sağlar. Yazının başındaki anekdotta teklif edilen üç ay vadeli %48 faiz veren mevduata nazaran ise 4 puan daha fazla getirisi olur.

STOPAJ AVANTAJI

Para piyasası fonlarında yakın vakte kadar stopaj kesintisi yoktu. 30 Nisan’da yapılan değişiklikle %7.5’e yükseltildi. Bu da yıllık %50 kazandığınız bir fondan paranızı çektiğinizde vergi sonrası net getirinizin %46.25 olacağı manasına gelir. Mevduatlarda da 6 aya kadar vadede stopaj %7.5. Hasebiyle vergi kesintisi manasında her iki eserin bir farkı kalmadı. Lakin fonun kıymetli bir avantajı var. Şayet ileride yatırım eserlerindeki stopaj yükseltilirse değişiklik öncesi aldığınız fonun stopajı %7.5 kalmaya devam eder. Fonunuzu bozmadığınız sürece de %7.5 olarak kalır. Halbuki mevduatınızın vadesi geldiğinde birikiminizi artmış olan stopaj oranı ile bağlamak zorunda kalırsınız.

FAİZ DÜŞÜŞLERİ ÖNCESİ DİKKAT

Para piyasası fonlarının en değerli dezavantajı ise TCMB faizlerinin düşürüldüğü durumda faizlerinin de tıpkı gün etkilenmesidir. Mevduatınız ise vadeye kadar tıpkı oranı almaya devam eder. Natürel ki bunu manalı bir avantaja çevirmek için faiz düşüşü öncesinde 6 ay yahut 1 yıl üzere bir mevduat vadesi yapmış olmanız gerekir. Söylemeye gerek yok, bankalar bu düşüşü sizden evvel öngörüp uzun vadeli mevduat oranlarını buna nazaran belirlerler.

FON İDARE ÜCRETLERİ

Para piyasası fonlarında performans farkları başka fonlara nazaran epey azdır. Bu farkların bir kısmı idare fiyatlarından kaynaklanır. Her ne kadar şu anda süreç gören 55 adet para piyasası fonu olsa da bunlardan 13 tanesi toplam hacmin dörtte üçüne sahip. Bu fonların kurucuları ise 7 büyük bankanın iştiraki olan portföy idare şirketleri. 13 fonun 12’sinin idare fiyatı ise yıllık %1 ile %1,5 ortasında değişiyor. Bir fonun idare fiyatı ise %0,5. Para piyasası fonlarının idare fiyatı kesintisi sonrası son bir aylık getirileri %3,90 ile %4,10 ortasında olmuş. Bu da %47 ile %50 aralığında 32 günlük mevduata muadil bir kar manasına geliyor. Bu hala büyük dengeli mevduata sahip olanların bile güç elde edebildiği bir getiri.

Bu kadar esnek ve avantajlı bir eserin hak ettiği ilgiyi görmemesinin ve tasarruf sahipleri tarafından bilinmemesinin gerisinde birkaç neden var.

Mevduatların vadesi 1-3 ay ortası olsa da birçok bankacılık düzenlemesinde “net istikrarlı fonlama kaynağı” olarak kabul edilirler. Bu nedenle bankalar için mevduat çok pahalıdır. Banka idareleri mevduatı müdafaayı ve artışını çalışanlarına net bir gaye olarak verirler. Sermaye piyasası eserlerini ise genelde yan eser olarak görürler. Bu eserler mevduatın yanında üvey evlat üzeredir. Bankalar için idare fiyatı nispeten düşük olan para piyasası fonları da besin zincirinin son halkasıdır. Bankalarda genelde her pazartesi yapılan idare toplantılarında mevduatlar her ayrıntısına kadar incelenir. Yatırım fonları ise küçük iştirak olan portföy idare şirketinin işi olarak görülür.

Yazıda bahsi geçen bileşik faiz tesiri ve stopaj avantajı üzere bahisler gayeleri mevduata ağırlaştırılmış şube yetkilileri tarafından az bilinir. Bunun da en kıymetli nedeni bankaların yatırım eserleri üzerine nispi olarak daha az eğitim düzenlemesidir.

PARA SİYASETİ ETKİNLİĞİ

Para siyasetinin aktifliği açısından da para piyasası fonları değerli bir fonksiyon görür. Mevduat faizleri bankaların en değerli sarfiyat kalemidir. Bu nedenle bankaların mevduat faiz oranlarını siyaset faizinden daha aşağıda belirleme eğilimleri epey fazladır. Bu tıp bir istikrarda para piyasası fonlarına kayış arttıkça bankalar ortası rekabet artar ve TCMB faizine hakikat yakınsama başlar. Mevduatı azalan bankanın bir seçeneği menkul değer teminatı vererek para piyasasından borçlanmaktır. Bu da hem istikrarlı fonlamalarının hem de kullanılabilir teminatlarının azalmasına yol açar ve mevduat faizlerini yükseltmelerine neden olur.

Yıllar uzunluğu alın teri dökerek elde ettiğiniz birikimleri değerlendirirken bankacınızdan tüm alternatifleri size sunmasını isteyiniz.

patronlardunyasi.com