İklim değişiklikleri narenciyeyi de vurdu. Bu kış portakal sofralara daha değerliye gelecek

Çiftçiler narenciyede yeni döneme hazırlanırken, iklim krizinin tesiriyle sarsılıyor. Bahar aylarındaki sıcak hava ve yağışsız devir, tam çiçek açma devrinde olan narenciye eserlerini vurdu. Milliyet’ten His Erdoğan’ın haberine nazaran, üretici bölgelerde kayıplar şu anda yarı yarıya görülüyor. Tıpkı vakitte pek çok tarla/bahçe zararlısının popülasyonunun artmasına neden olan sıcak havalar ile Akdeniz meyve sineği de artış gösterdi. Mersin’den Aydın’a, Adana’dan Antalya’ya ağır bir uğraş devam etse de zararlının yayıldığı alan genişliyor.

Geçen dönem narenciyedeki bolluk karşılığında sıcak giden iklim şartları nedeniyle düşük tüketimle sıkıntı günler geçiren üreticiler, bu yıl ise randımandaki kayıplarla risk altında. Erkenci tiplerin yakında tezgaha inmeye başlayacağı narenciye çeşitlerinde sonbahar ve kış aylarında fiyatların yüksek seyretmesi bekleniyor.

HAVADA ANİ DEĞİŞİM

Narenciye üretiminde hem meyvenin çiçek açtığı periyot, hem de hasat dönemi son birkaç yıldır ani hava değişimleriyle üreticisine sıkıntı dönemler yaşattı. Çiçek periyodunda yüksek sıcaklık, hasat periyodunda ise ani yağışlar meydana geldi. Finike Ziraat Odası Başkanı Halil Sarıçobanoğlu, bölgede yarı yarıya rekolte kaybı olacağını varsayım ettiklerini anlatırken, “250 bin ton üretimi en fazla 120 bin ton kadar bekliyoruz. Hava sıcaklığı, ağacın çiçek açtığı periyotta çiçeklerin dökülmesine neden oldu. Ayrıyeten geçen yıl satış düşük olunca kolda kalan meyvelerin geç toplanması, toplanmaması da randımana tesir etti. Geçen dönem kısmında 4 liraya alıcı bulamadık. Bu dönem 10 liranın altındaki bir fiyat çiftçi için hiçbir borcunu ödeyemeyeceği manasına gelir” dedi.

LİMON KISIMDA KALDI

Geçen dönem yüksek olan randımana karşılık tüketimdeki düşüş, çiftçinin eseri satmakta zorlanmasına neden olmuştu. Buna nazaran birtakım üreticiler yüksek maliyetler nedeniyle eseri toplamadan kolda bırakmıştı. Lakin bu dönem ise şimdiden limonda yüksek fiyatlar gündemde. Limon kilo fiyatı 80-100 lira ortasında değişiyor. Erkenci çeşit mayer limonun yavaş yavaş piyasaya girmesiyle fiyatların bir ölçü dengelenmesi bekleniyor.

Mersin (Akdeniz) Ziraat Odası Başkanı Musa Yılmaz, “Üretici yüksek maliyetler ve düşük kar ile karşı karşıya. Artık bir de Akdeniz meyve sineği sorunu arttı. Ne kadar uğraş edersek edelim bahçelere yayılıyor. İhracatta da sıfır tolerans olan bu sorun için devlet takviyeli adımları artırmaya muhtaçlık var” diye konuştu.

MANDALİNADA ZİYAN YÜKSEK

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) da 2024 için yaptığı birinci bitkisel üretim iddiasında mayıs ayında narenciye çeşitlerindeki düşüşe yönelik bilgi paylaşmıştı. Buna nazaran; turunçgil meyvelerinden mandalinada yüzde 18.7, portakalda yüzde 13.5, limonda yüzde 16.2 oranında üretim azalışı öngörüldü.

TOPLU ÇABA YAPILIYOR

Ağırlıklı olarak turunçgil bitkilerinde görülen ve üreyen Akdeniz meyve sineği, çaba edilmediğinde başka meyve ağaçlarına da yayılabiliyor. İhracatta önemli aksiliklere neden olan ziyanlı konusunda pek çok kentte ağır mesai var. Yalnızca bahçelerde değil yanı sıra toplu çaba kapsamında nakil araçlarından sürece tesislerine, satış noktalarından çöp ve atık alanlarına kadar gayret yapılması gerekliliği tabir ediliyor.

HEDEF 40 KİLO

Türkiye narenciyede kendi tüketimine fazlaca kâfi üretime sahip. Toplam kişi başı tüketim 28-31 kilo ortasında değişiyor. Kişi başı tüketimin toplamda 40 kiloya çıkarılması hedefleniyor. Yüksek üretim, tıpkı vakitte ihracatta da narenciyenin hissesini büyük tutuyor. Son yıllarda kar yağışlı ve soğuk havanın yerini daha ılık bir kış mevsimi almasıyla narenciye talebi iç piyasada süratli düşüyor.

KRİTİK SEVİYEDE

Narenciye çeşitlerinde toplam üretim 2023 döneminde yaklaşık 7 milyon 800 bin ton olarak gerçekleşti. 2024 döneminde ise bu üretimin 6 milyon 500 bin tona kadar düşeceği kestirim ediliyor. Üreticilerin öngörüsü ise toplamda 5 milyon ton üzere çok daha düşük bir rekolteyi işaret ediyor.

patronlardunyasi.com