Nevbahar Koç’un akabinde İlber Ortaylı’da Selamlıque’nin sorularını cevapladı

Caroline Koç, Selamlıque’nin görüntü serisine başladığını toplumsal medya hesabından duyurmuştu.

‘1 Fincan Kahve 40 Soru’ ismi verilen serinin ilk konuğu, Fenerbahçe Başkanı Ali Koç’un eşi Nevbahar Koç olmuştu. Boğazdaki yalısını sohbet eşliğinde izleyicilere gezdiren Koç, çarpıcı itiraflarda bulunmuştu.

Serinin yeni konuğu ise ünlü tarihçi, akademisyen ve muharrir İlber Ortaylı oldu.

Sunucunun sorduğu soruları Beşiktaş’taki Kronik Kitabevi’nde yanıtlayan İlber Ortaylı Türk kahvesinin tarihi ve kökenlerini izleyiciler için anlattı.

İşte soru yanıtların tamamı:

Kahve Osmanlı’ya kaçıncı yüzyılda geldi?

Muhtemelen 16. yüzyıl. Zira kahvenin kültürel tartışma konusu olması, birinci kahvehanelerin açılışı, kahve üzerinde fetvaların ortaya çıkışı, içilir mi, içilmez mi, mekruh mu, haram mı, tütün de olduğu üzere… Tütün de o denli geç geldi doğal. Kahve bize Habeşistan’dan geliyor. Habeşistan kahvesi içiyoruz biz. Lakin natürel Habeşistan’dan değil de karşı limana naklediliyor, Yemen’den geliyor. Yemen’de kahve yetiştirilmez ve o kadar da çok düşkün değiller Türkler kadar. Lakin oradan geliyor, muhtemelen İtalyanlara da o denli gitti.

Viyana’nın kahve kültürüne Osmanlı İmparatorluğu’nun nasıl bir katkısı var?

Hayır, o efsane. Çok güzeline gidiyor milletin de Avustralyalılara kahve öğrettik falan diye alakası yok. Yani o denli 18. asır, 17. asır falan filan. Yok, muharebede kalan çuvallar ellerine geçmiş de oradan abi. Viyanalılar o denli buldukları çuvaldaki kahveyi öğütüp, kurutup, kavurup da ezecek şeyleri yok. Tahmise götürecek. İtalyanlardan öğrenmiştir onlar kahveyi. Kahve o denli kolay çuval bulmakla öğrenecek bir şey değil.

Şansınız olsa hangi tarihi figürle kahve içmek isterdiniz?

Yok, herkesle içilebilir kahve. Kahve kimle olsa içilir. Çok güzel bir şey.

Biri otomobil koleksiyonunuz olduğu yanlışsız mu?

Tamamen eski model otomobillerdir.

Orada bulunmak istemezdim dediğiniz tarihi an hangisi?

Hepsi. Harbin patlayışı, bir ekip suikastler… O kadar çok yer var ki artık bulunmayı istemezdim maalesef. Ama işte günün birinde hangisi beşere tesadüf eder belirli değil. Maalesef siyasetin çatlakları her yere aksediyor gördüğünüz üzere.

İlk ve son kitabınızı yazma tecrübenizin ortasında fark var mı? Varsa nedir?

Yok, benim birinci yazdığım kitaplar, tezler iki üç sefer yazılmıştır. Yani kaba bir müsbet de yazılır, sonra reddici ederim kendi tabirimle, müellifim yine, bir daha paka çekerim. Daima bunlar el yazısı yapılırdı. Ondan sonra daktiloya giderdi, o halde çıkardı, bir daha düzeltirdi. Tabi bu ameliye gitgide kısaldı. Artık alışıyorsunuz yazmaya. Lakin başlangıçta yazı bu türlü yazılıyor maalesef, makaleler bile, en kısaları bile.

İnsanların kitap koleksiyonunun kişiliklerine bir pencere olduğunu söylerler. Sizce hakikat mu?

Doğru da kim tetkik edecek onu? Kimilerinin on, on beş bin kitabı var. Kim bakacak? Epeyce meşakkatli bir teşebbüs olurdu.

Kahvemizi öbür odada mı içsek?

Bir ortada kahve içmek uygundur. Kokteyle çevirmemek koşuluyla elli kişi birden kahve içmez. Biraz entin, vizavi bir içiştir. Evet, buyurun.

Fala inanır mısınız?

Evet. Buna evet demek çok sıkıntı. Kimse inanmaz aslında.

Kahve Osmanlı periyodunda lüks müydü?

E aşağı üst yanlışsız her yerde bulunmazdı.

Osmanlı’da kahvenin yasaklandığı bir devir oldu mu?

Kahvenin değil kahvehanelerin yasak olduğu bir devir oldu. Dedikodular yüzünden. Devleti, idaresi konuşuyorlardı.

İstemede tuzlu kahve Türk adeti mi?

Öyle bir adet bilmiyorum yani. Bizim vaktimizde pek istemeyle de evlenmiyordu millet. Artık kız isteme artık bir şey, adisyonel ek garnitür bir kurum haline dönüştü zira.

Sizce Türk kahvesi dünyada tanınıyor mu?

Adı tanınıyor Türk kahvesi diye lakin ne olduğunu bildikleri yok. Bilseler geniş ölçüde kullanırlar. Onun için sanayinin benim dediğim kahveyi üretebilecek kısa vakitte ve pratik biçimde makinelere dönüşmesi lazım. O da Türkiye yapabilir yalnızca.

Sizin hakkınızda bir efsane var. Derste Almanca’dan Fransızca’yı çevirerek bir makale okuduğunuz sırada bir öğrencinin kağıtta Fransızca yazıyor sanıp…

Bir Fransızca kitabın Almanca çevirisi önümde, ders anlatıyorum. O ortada bir konstatasyon, meşhur bir mülahazayı ezberimde vardı. Oradan yavaş yavaş tekrarlayarak, tahminen de bir iki sefer yanılarak, düzelterek okudum. Kızın biri çabucak Fransızca öğrenmiş. Ben düze ben okuyayım size falan diye geldi. Kitap Almanca yani. İşte biraz yöntem öğrenmek lazım. Tabi mektebe gitmek yetmiyor.

Kahvenizi nasıl alırsınız? Çikolata, tarçın yahut kakuleli opsiyonlarımız var.

Evet, biz tabi sade içiyoruz ekseriyetle Türkler. Kakule, Arabistan’da çok kullanılan bir çeşnidir. Fakat mesela ben biliyorum, merhum Neslişah Sultan, hayatının birinci periyodunda uzun bir vakit Mısır’ın naibesiydi. Prens Abdülmünim’in eşidir. Kakule’yi sevmezdi buna karşın. Kahvede çok dikkat ederdi, sade içmeye. Bizim adetimiz odur, evet.

Çalışırken sessizlik mi yoksa hafif bir müzik mi?

O ikisi de yerine nazaran. O kadar çok sessizlik arayan esasen okuyamaz.

Siz bir bilim insanı olarak okyanusları mı keşfetmek isterdiniz, uzayı mı?

Benim mevzum değil. Onun için beni ilgilendirmiyor. Ben yeryüzünün üstüyle, coğrafyayla ve tarihle ilgileniyorum.

Hangisine şahit olmak isterdiniz? Tarihi bir buluşa mı, tarihi bir savaşa mı?

Hiçbirine. Onu fark etmezsin ki tarihi buluşuda, tarihi savaşıda. Savaşın dışındasın, buluş da o denli yaygın bir vakit içindedir.

Sizce tarih tekerrürden mi ibaret, yoksa bir şeyler hakikaten değişebilir mi?

Genellikle tekerrür etmez hiçbir olay deniyor tartışma bahsidir.

Zamanda seyahat yapsanız, geçmişe mi giderdiniz, geleceğe mi?

Herhalde geçmişi tercih ediyor bizimkiler lakin gelecek de meraklı. İnsan görmek ister değil mi?

Peki, sevdiğiniz biri yanlış bir bilgiyi savunsa karşı mı çıkarsınız, alttan mı alırsınız?

Sevdiğin biri bir yanlışı varsa söylersin, düzeltirsin. Zati ona paha katacak. Her Allah’ın kulunun yanlışını düzeltmeye de kalkma başı edemezsin. Zira onun için kitap makale yazılıyor işte, toptancılık.

Peki kıymetli soru, hiç kitap okumamak mı, hiç ekler yememek mi?

Birbirlerinden çok farklı şeyler. Eklerin o kadar harikulade bir tatlı olduğunu kim söyledi yani?

Siz çok seviyorsunuz diye duymuştum.

Hayır güzel ekleri herkes sever ancak artık pek çıkmıyor bu sıra uygunu.

Şimdi size boşluk doldurma soruları soracağız. Kahvenin yanında … severim.

Hiçbir şey.

Peki, tanıdığım en düzgün yemek yiyen ….

Valla bütün tanıdıklarım için de çok uygun yiyenler var. Hem de ileri yaşlarında bile. Muhakkak ki ölçüyle yemişler ve düzgün yemişler. Yani pastırma deyince herhalde kastamonu pastırması yemişlerdi. Enginar deyince bu türlü İzmir, Girit, İtalyan işi. Daha ne diyeyim yani? O kadar hoş yemeklerimiz var ki…

Tarihte en çok kahve içen figür bence…

Kahveyi çok seviyor beşerler. Yani Atatürk bile içiyor hayli. Öyleymiş.

En çok ilgi duyduğum tarihi devir…

Hepsi.

Tekrar tekrar incelediğim, içinden bir türlü çıkamadığım tarihi devir…

Hiçbirinin içinden çıkamazsın. O denli onun için tarihtir onun ismi.

Peki, tarihteki en kıymetli icat…

Tarihteki bütün icatların bir sürüsü çok kıymetlidir. Herkese nazaran de değişir. Dikişle uğraşanlar için dikiş makinesi. Herkes elektrik der size. Ondan sonra kalkarlar nükleer gelişmeden bahsederler. Birtakım beşerler unutmayın ateştir derler.

Bir tarih profesörünün 4 milyon takipçisi olması…

Öyle mi?

Sizin 4 milyon takipçiniz var

Memnun oldum. Demek ki tarih konusunda kimi şeyleri önemli olarak merak ediyoruz artık. Tartışmak istiyoruz ve bunu takip ediyoruz. Kalabalık bir millet. Tarihi çok yaygın, yaşadığımız coğrafya yaygın. Bizim için merak etmemek tarihi mümkün değil.

patronlardunyasi.com