Günümüzde birçok faktöre bağlı olarak mecburî toplumsal güvenlik sistemleri yaşlılıkta rahat yaşamayı sağlayacak kadar gelir sağlayamamaktadır. Şahısların toplumsal güvenlik sistemlerinden ek olarak yaşlılıkta gelir elde etmelerini sağlayan ferdî emeklilik sistemi birçok ülkede uygulanmaktadır. Avrupa ülkelerinde bu sistem sayesinde büyük tasarruf fonları oluşmuştur. Genel olarak bu sistem toplumsal güvenlik sisteminden farklı olarak iştirakçinin iradesine bağlı bulunmaktadır.
Ülkemizde hala uygulanmakta olan otomatik iştirak sisteminden çalışanların sisteme dâhil olması mecburî bulunmakla birlikte sitemden çıkış ile ilgili cayma hakları bulunmaktadır. Sisteme girişten sonra çalışanlar diledikleri vakit sistemden çıkabilmektedir. Buna karşın ortadan geçen 6 yıl içerisinde otomatik olarak sisteme giren çalışanların yaklaşık yüzde 75’i sistemi terk etmiştir. Çalışanların sistemden çıkmasının kıymetli nedenlerinin başında evlilik, mesken alma ya da öbür zarurî hâller için bir düzenleme olmaması bu husustaki düzenlemelerin katı tutulmasıdır. İşte buradan hareketle hükûmet sistemden büsbütün çıkmadan makul hâllerde birikimlerin bir kısmının çekilmesine yönelik yeni düzenlemeler yapmıştır.
Türkiye Gazetesi’nden İsa Karakaş bugünkü köşe yazısında düzenlemelerin ayrıntılarını yazdı. İşte o yazı:
Bu düzenlemelerin çoğunluğu 1 Temmuz 2024 günü prestijiyle yürürlüğe girecektir. Belirtilen tarihe sayılı günler kala bu hususta gelen okuyucularımızın suallerine karşılık olmak üzere uygulamanın asılları izah edilmiştir.
SON DÜZENLEMELERLE BES AVANTAJLARI?
Son düzenlemelerle birlikte Ferdi Emeklilik Sistemi (BES) ile ilgili dikkate çeken avantajlar; kısmi çekiş hakkı, temlik hakkı, yüzde 25 yerine yüzde 30 oranında devlet katkısı, 45 yaş üstü vatandaşların otomatik iştirak sistemine dâhil olma hakkı ve toplu katkı hissesi ödemesi yapan iştirakçilere yıllara sari devlet katkısı verilmesi avantajlarının sağlanmasıdır.
HANGİ HÂLLERDE KISMİ ÖDEME ALINABİLECEK?
Yeni BES yönetmeliğinde evlilik, konut alımı, eğitim ve harika hâllerde sistemden kısmen ödemeye cevaz verilmesi öngörülmüştür. Kısmen ödeme hakkını en az 5 yıl kullanmamış bir iştirakçi, bu müddet içinde, müracaat tarihi prestijiyle geçerli olan aylık brüt taban fiyat fiyatının en az 5 katı kadar katkı hissesi ödediği kontratından, mezkûr yönetmelikte belirlenen hâl ve kaidelerde birikiminin %50’sine kadar olan meblağın kısmen ödenmesi için ilgili BES şirketine müracaat edebilecektir.
Diğer yandan iştirakçi, kısmen ödeme alma hakkını, kısmen ödeme tarihinden itibaren 3 yıl içinde; emeklilik, vefat yahut maluliyet hâlleri hariç, kısmen ödemeye bahis mukavelesini sistemden çıkış süreci ile sonlandırmayacağına dair taahhüt vermek kuralıyla kullanabilecektir. Bu kapsamda yapılacak müracaatlarda ise bu mühlet 4 yıl olarak uygulanacaktır.
DOĞAL AFET HÂLİNDE KISMEN ÖDEME ALMA HAKKI
Genel hayata tesirli afet ilan edilen bölgelerde, afetten ziyan gören iştirakçiler, doğal afetin meydana geldiği tarihi müteakip 6 ay içinde kısmen ödeme müracaatında bulunabilecektir. Bu kapsamda iştirakçi bazında bir kereye mahsus ve doğal afetin meydana geldiği tarihten evvelki en son hesaplanan birikim fiyatının yüzde 50’si ile sonlu olmak üzere kısmen ödeme hakkı kullanılabilecektir.
EVLİLİK YAHUT KONUT ALIMI HÂLİNDE KISMEN ÖDEME HAKKI?
En az 5 yıl yürürlükte olan bir mukavelesi bulunan iştirakçi, konut alımı yahut evlenme hâllerinde bu kontratından kısmen ödeme müracaatında bulunabilecektir. Burada sayılan hâllerin her birinden, iştirakçi bazında bir kereye mahsus olmak üzere kısmen ödeme hakkı kullanılabilecektir. Konut alımı için kısmen ödeme hakkından faydalanan iştirakçi, müracaat tarihinden 2 ay öncesine kadar yahut kısmen ödeme tarihinden itibaren iki ay içinde aldığı konutun, kendi ismine en az yüzde 50 sahiplik hissesini gösteren kat mülkiyeti yahut kat irtifakı kurulmuş tapu dokümanının bir nüshasını şirkete ibraz etmek zorundadır. Evlilik için kısmen ödeme hakkından faydalanan iştirakçi, müracaat tarihinden evvelki iki ay içinde yahut kısmen ödeme tarihinden itibaren 2 ay içinde evlendiğini gösteren e-Devlet üzerinden alınmış nüfus kayıt örneğinin bir nüshasını şirkete ibraz edecektir.
EĞİTİM HÂLİNDE KISMEN ÖDEME ALMA HAKKI?
En az 5 yıl yürürlükte olan bir mukavelesi bulunan iştirakçi, müracaat tarihinde 21 yaşını aşmamış olmak koşuluyla Türkiye’de faaliyet gösteren üniversitelerin rastgele bir örgün eğitim lisans programına kayıtlı olması hâlinde bu mukavelesinden bir keze mahsus olmak üzere kısmen ödeme müracaatında bulunabilecektir. Bu husus kapsamında kısmen ödeme hakkı, iştirakçi bazında bir kereye mahsus kullanılabilecektir.
KISMEN MÜRACAAT NASIL YAPILABİLECEK?
Yukarıda açıkladığımız kısmen müracaata imkân veren durumlardan birinin bulunması hâlinde dileyen iştirakçi, BES şirketlerinin internet sayfalarında bulunan matbu “Kısmen Ödeme Talep Formu ve Taahhütname” ile 1 Temmuz 2024 tarihinden itibaren müracaatta bulunabilecektir. Öngörülen kaidelerin bulunması hâlinde BES şirketi ödemeyi yapacaktır.
patronlardunyasi.com
Kaynak Web Site: İşverenlerin Dünyası
Haber Url Adresi: https://www.patronlardunyasi.com/1-temmuzdan-itibaren-besten-kimler-nasil-para-cekecek
