Otomotivde ihracat azalıyor ithalat artıyor

Türk otomotiv endüstrinde 2024 yılı mart ayıyla birlikte her alanda kan kaybı hızlandı. Üretimde ihracatın hissesi, iç pazarda ise yerlilik hissesi tarihi taban düzeyleri gördü. Öte yandan, Türkiye AB’de önder olduğu alanları da birer birer kaybetmeye başladı.

20 yıldır bölüm yeni yatırım çekemezken, umutların bağlandığı Çinli otomotiv üreticileri de Türkiye’yi listeden çıkarıyorlar. OSD Başkanı Eroldu, sektörün rekabet gücünü geri kazanmasının tek yolunu, ÖTV sisteminin kademeli olarak azaltılmasında görüyor.

Ekonomim’den Aysel Yücel’in haberine nazaran, otomotiv bölümünde geçen hafta düzenlenen basın toplantıları ve yapılan yazılı açıklamalar, dalın geleceğine yönelik değerli sinyaller verdi. Otomotiv Sanayii Derneği (OSD) Başkanı Cengiz Eroldu, cuma günü Türk otomotiv sanayiinin birinci çeyrek bilgilerini açıkladı.

OSD’nin bilgilerine nazaran, bu yılın birinci çeyreğinde toplam araç satışları geçen yılın tıpkı devrine nazaran yüzde 24 artarken, artışın büyük kısmı ithalattan kaynaklandı. Birinci üç ayda ithal araba satışlarındaki yüzde 41’lik artışa rağmen, yerli araba satışlarındaki artış yüzde 19’da kaldı. Yakın tarihe kadar Türkiye’nin Avrupa liderliğini elinde bulundurduğu hafif ticari araç satışlarını da ithalat sırtladı. İthal hafif ticari araçlarda yüzde 48 artış yaşanırken, yerli araç satışları yüzde 36 daraldı. Böylelikle iç pazarda ithal araçların hissesi uzun yılların akabinde yine yüzde 70’e ulaştı.

OSD Başkanı Cengiz Eroldu, pazarda yerli hissesinin azalmaya devam ettiğine dikkat çekerek, “Geçen yılın birinci 6 ayında ÖTV’de farklı baremler vardı ve bu yerli üreticilerin lehine bir ortam yaratıyordu. Tüm araçların yüzde 80 ÖTV baremine girmiş olması, geçen yılın ikinci yarısından itibaren yerli hissesinde da bir düşüşe sebep oldu. Geçen sene yüzde 41 olan iç pazardaki yerli hissemiz, bu sene yüzde 33 düzeylerinde ki, biz Türkiye’de en yüksek 48’lik pazar hissesinin olduğu ayları da gördük” dedi. Türk otomotiv sanayi, ithalatın hissesindeki artış nedeniyle yıllar sonra birinci sefer geçen yıl dış ticaret açığı vermişti. Bu eğilimin 2024 yılında da devam ettiğine dikkat çeken Eroldu, “Geçen yıl kesim toplamında 1 milyar 423 milyon dolarlık, araba özelinde ise yaklaşık 6,6 milyar dolarlık dış ticaret açığı vermiştik. Bu yılın birinci 2 aylık sayılarına baktığımızda bilhassa arabada 558 milyon dolarlık bir dış ticaret açığıyla karşı karşıyayız. Bunun en kıymetli sebebi de Çin’den yapılan ithalatın artması. Türkiye’nin bu kadar fazla araba ithal eden bir ülke durumuna gelmesi sürdürülebilirlik açısından kıymetli bir sorun olarak karşımıza çıkıyor” dedi.

“TİCARİ ARAÇ ÜRETİMİNDE AB’DE İKİNCİLİĞE GERİLEDİK”

Bir başka değerli gelişmenin de ticari araç tarafında yaşandığını lisana getiren Eroldu, “Türkiye çok uzun yıllardır Avrupa’da ticari araç üretiminde birinci sıradaydı. Artık birinci sefer 2023 yılında maalesef bu birinciliği az farkla da olsa İspanya’ya kaptırmış durumdayız. OSD üyelerinin hayata geçirdiği yahut geçirmeyi planladığı ticari araç yatırımları var. Onlar tam devreye girdiğinde Türkiye’nin tekrar ticari vasıtada birinciliğe geri döneceğini öngörüyoruz” dedi.

Cengiz Eroldu’nun dikkat çektiği kıymetli bahislerden biri de Çinli markaların Türkiye pazarındaki süratli yükselişi oldu. Eroldu, mevzuyla ilgili şu bilgileri paylaştı, “Şu anda Türkiye’de araba konusunda kıymetli bir Çin ithalatı var. Biz Çinlilerin Türkiye’de ihracat değil yatırım yapması gerektiğini düşünüyoruz. Lakin yatırımlar öteki ülkelere gidiyor” dedi. Çinli markalardan BYD’nin Macaristan’ı seçmesinin akabinde, Great Wall Türkiye’deki yatırım kararını askıya almış ve son olarak da geçtiğimiz günlerde Chery de yatırımda Türkiye’yi pas geçerek İspanya’da üretim yapacağını duyurmuştu. Cengiz Eroldu, Chery’nin İspanya’yı seçmesinde elektrikli araç satışlarının ağır olduğu pazarların yakınlığın değerli rol oynadığına dikkat çekerken, görüştüğümüz otomotiv tedarik sanayii yetkilileri ise Chery’nin İspanya’yı “güvenilir bir ekonomisi” olduğu için tercih ettiği görüşünde.

“YABANCIYI ÇEKMEK İÇİN İÇ PAZARI BÜYÜTMEK ŞART”

Cengiz Eroldu, hem yeni yabancı yatırımcı çekmenin hem de iç pazarda yerli hissesini artırmanın mevcut bilgi sistemindeki değişikliklerle çözülebileceğine dikkat çekti. Eroldu, şöyle konuştu:

“Yabancı markalar bir ülkeye yatırım yaptıklarında, teşviklerden çok iç pazar satış potansiyeline bakıyor. Aslında Türkiye’de büyük de bir satış potansiyeli var. Yüzde 80 ÖTV’nin olduğu yerde bile 1 milyonluk bir pazar var. Kademeli olarak bu vergiler aşağı indirilse bence en büyük teşvik aslında bu olur. Neden Türkiye’ye 20 küsur yıldan yeni yatırım gelmiyor, bunu sorgulamamız lazım. Teşviklerimizin olması değil, pazar hacminin yükselmesi yabancı yatırımcıya cezbedecektir.”

Eroldu, araba satışlarındaki düşüşe paralel toplam pazarda nisan ayında daralma öngördüklerini belirterek, “Nisan 2023’te araba ve hafi f ticari araç satışları yıllık bazda yüzde 62,7 artarak 97 bin 679 adet olmuştu. Nisan 2024’te ise beklentimiz pazarın 80 bin adetler düzeyinde olması. Lakin bayram tatili nerdeniyle mayıs ayının pazarın seyri açısından daha belirleyici olacağını düşünüyoruz” dedi.

KAMYON SATIŞLARI SAKİNLİK SİNYALİ VERDİ

Ağır Ticari Araç Dalı (TAİD) Lideri Burak Hoşgören, yönetim kurulu ve üyelerinin iştirakleriyle geçen Cuma bir basın toplantısı düzenledi. Toplantıda TAİD’in yeni logosu lanse edilirken, bölümün 2024 birinci çeyrek performansı da değerlendirildi. TAİD Başkanı Burak Hoşgören, deprem ve kentsel dönüşüm projeleri nedeniyle inşaat kamyonu satışlarının hareketli olduğunu, yük taşımaya yönelik araç satışlarının ise sürat kestiğini lisana getirdi. Hoşgören kesimin mayıs ayından sonra önünü daha net görebileceğini söyledi. TAİD bilgilerine nazaran, 2024 yılı mart ayında ağır ticari araç pazarı yıllık bazda yüzde 25 azalarak 3 bin 705 adet oldu. Geçen ay cazip satışları ise bir evvelki yılın birebir ayına nazaran yüzde 45 azalarak 1.684 adet olarak gerçekleşti. 16 ton ve üstü kamyon satışları yüzde 29 oranında artarak 1.621 adet ve 16 ton altı kamyon satışları da yüzde 34 oranında azalarak 400 adet oldu. Böylelikle, 2024 yılı Ocak-Mart devri ağır ticari araç pazarı, bir evvelki yılın birebir devrine nazaran yüzde 3 oranında azalarak 10 bin adette kaldı.

SATIŞ SONRASINDA YATIRIMLAR DURDU

Otomotiv satış sonrası pazarında da 2024’ün birinci çeyreğinde ivme kaybı başladı. Otomotiv Satış Sonrası Eser ve Hizmetleri Derneği’nin (OSS) 2024 Yılı Birinci Çeyrek Sektörel Kıymetlendirme Anketi’ne nazaran; 2024’ün birinci çeyreğinde, 2023’ün tıpkı periyoduna nazaran yurt içi satışlarda dolar bazında ortalama yüzde 1,27’lik hudutlu artış yaşandı. Üretici üyelerin yüzde 73,3’ü önümüzdeki üç ayda yatırım planlamazken, 2024’ün birinci çeyreğinde gözlemlenen sorunların başında “maliyetlerdeki çok artış” geldi. OSS Derneği Başkanı Ali Özçete, “Sektör, artan işletme sarfiyatları ve nakde ulaşım zorluğu sonucunda yatırım yapmaktan uzaklaşıyor. Bu durum stok düzeylerinde bozulmayla birlikte önümüzdeki aylarda son tüketicinin esere ulaşımında zorluklar yaşamasına ve güvenlik zafiyetlerine sebebiyet verebilir. Bu bağlamda kesim paydaşlarının en büyük beklentisi nakde ulaşım maliyetlerinde sektörel istisnalar tanınması yahut vergisel avantajlar yapılması” diye konuştu.

patronlardunyasi.com