Rusya’ya ihracatta düşüş birinci çeyrekte %32’yi aştı

Ödeme sıkıntıları Rusya’ya ihracatı birinci çeyrekte yüzde 32,1 aşağı çekti. Ocak-Mart periyodunda 25 dalın yalnızca 4’ü Rusya’ya ihracatını artırırken, en fazla ihracat yapan kimyada kayıp 3 ayda yüzde 32,4’e ulaştı. Yalnızca Rusya’ya değil etraf ülkelerine de ihracat kaybı artarak sürüyor.

Savaş sonrası Türkiye ile ticari bağlantıları hızlanan Rusya’ya ihracat, para transferlerinde yaşanan kısıtlamalar nedeniyle birinci çeyrekte yüzde 32,1 daraldı. TÜİK datalarına nazaran, 2023 sonu prestijiyle Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı ülkeler ortasında 6’ncılığa kadar yükselen Rusya, birinci 3 ayın sonunda 9’unculuğa geriledi.

Ekonomim’den Merve Yiğitcan’ın haberine nazaran, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) bilgilerine nazaran, birinci çeyrekte Rusya’da en fazla düşüş yaşayan birinci üç kesim tütün, deri ve mücevher olurken; bu ülkeye en fazla ihracat gerçekleştirdiğimiz kimyada kayıp yüzde 32, makinede yüzde 8, otomotivde yüzde 0,6 oldu. Yalnızca Rusya’ya değil, Rusya’nın dahil olduğu Bağımsız Devlet Topluluğu ülke kümesine da ihracat birinci çeyrekte yüzde 14 azaldı.

İHRACATTAKİ HİSSESİ YÜZDE 3,2’YE İNDİ

Türkiye’nin değerli ticaret partnerlerinden Rusya’ya ihracatta yaşanan para transferlerinde sorun çözülemiyor. Bankacılık sistemi üzerinde artan baskı ihracat sayılarının da geriye çekilmesine neden oluyor. Ticaret Bakanlığı’nın TÜİK datalarına dayanarak paylaştığı Mart Ayı Dış Ticaret İstatistikleri’ne nazaran, mart ayında Rusya’ya gerçekleştirilen ihracat geçen yılın tıpkı ayına oranla yüzde 28 gerileyerek 1 milyar 47 milyon dolardan 758 milyon dolara indi. Çeyreklik bazda bakıldığında ise, bu yılın ocakmart devrinde Rusya’ya yapılan ihracat geçen yılın birinci 3 ayına nazaran yüzde 32,1 gerileyerek, 3 milyar 100 milyon dolardan 2 milyar 104 milyon dolara indi. Buna nazaran, geçen yılın sonunda Türkiye’nin en fazla ihracat yaptığı ülkeler sıralamasında 6’ncılığa kadar yükselen Rusya birinci çeyrek sonu prestijiyle 9’unu sıraya indi. 2023 sonu prestijiyle yüzde 4,3 düzeyinde olan Rusya’nın toplam ihracattaki hissesi da birinci 3 ay sonunda yüzde 3,2’ye geriledi.

TÜTÜN İHRACATI YÜZDE 74,4 DÜŞTÜ

Rusya’ya ihracatta sektörel bazda gelişmelere bakıldığında ise, TİM’in mart ayı ihracat sayılarına nazaran, en fazla düşen 3 dal sırasıyla tütün, deri ve deri mamulleri ile mücevher oldu. Rusya’ya tütün ihracatı birinci 3 ayda yüzde 74,4 gerileyerek 3,6 milyon dolar olurken, deri ve deri mamulleri dalının ihracatı kelam konusu devirde yüzde 74 gerileyerek 19,4 milyon dolara indi. Mücevher kesiminin Rusya’ya ihracatı da 3 ayda yüzde 60 düşerek 2,3 milyon dolar olarak gerçekleşti.

KİMYADA 3 AYLIK KAYIP 150 MİLYON DOLAR

Rusya’ya en fazla ihracat yapan bölümlerdeki tablo da çok iç açıcı değil. TİM bilgilerine nazaran, Rusya’ya en fazla ihracat gerçekleştirilen birinci 5 bölüm sırasıyla kimyevi unsurlar ve mamulleri, makine ve aksamları, otomotiv sanayisi, yaş meyve ve zerzevat ile elektrik ve elektronik olarak sıralanıyor. Kimya kesiminin Rusya’ya ihracatı birinci 3 ayda yüzde 32,4 gerileyerek 310,4 milyon dolara inerken, makine kesiminin ihracatı bu devirde yüzde 8 düşerek 302,1 milyon dolar olarak gerçekleşti. Otomotiv bölümünün ihracatındaki üç aylık kayıp ise mart ayındaki güzelleşmeyle birlikte yüzde 1 civarında hudutlu kalırken, ihracat 220,4 milyon dolar oldu. Yaş meyve ve zerzevat ihracatı birinci çeyrekte yüzde 16 gerileyerek 216,9 milyon dolara inerken, birinci 5’te en büyük kayıp yaşayan kesim elektrik ve elektronik oldu. Bu kesimin ihracatı ocak-mart periyodunda yüzde 41,3 azalarak 120,8 milyon dolara indi. Hazır giysi ve konfeksiyonda Türkiye’nin ana pazarlarından olan Rusya’ya ihracat da birinci çeyrekte yüzde 27 gerileyerek 118,4 milyon dolara düştü.

ÇEVRE ÜLKELERİNE DE İHRACAT GERİLİYOR

Sadece Rusya’ya değil, Rusya’nın da yer aldığı BDT ülke kümesine da ihracat birinci çeyrekte yüzde 14 düşerek 5,2 milyar dolara geriledi. Bu kümede Rusya’dan sonra en fazla ihracat kaybı yaşanan ülke yüzde 22,7 ile Kırgızistan olurken, 192 milyon dolarlık ihracat gerçekleştirildi. Bu ülke kümesine en fazla ihracat kaybı yaşanan üçüncü ülke yüzde 20 ile Belarus olurken, bu ülkeye ihracat 288 milyon dolara indi. Kazakistan’a yapılan ihracat yüzde 18 gerileyerek 368 milyon dolara inerken, Azerbaycan’a ihracat da birinci 3 ayda yüzde 10 düşerek 513,8 milyon dolar oldu. Türkmenistan’a ihracat yüzde 9,5 düşerken, Özbekistan’a ihracat da yüzde 2,5 geriledi. 2 yılı aşkın müddettir Rusya ile savaş halinde olan Ukrayna’ya ihracat ise birinci çeyrekte yüzde 10 artarak 712 milyon dolara dayandı.

Rusya ile yaşanan ödeme problemlerinin Türkiye’nin hür bölgelere ihracatını da düşürdüğü kestirim ediliyor. Mart ayında özgür bölgelere yapılan ihracat yüzde 13,7 düşerek 273,6 milyon dolara inerken, bu bölgeye 3 aylık ihracat kaybı bir önceli yılın tıpkı periyoduna nazaran yüzde 5 düşerek 923 milyon dolara geriledi.

Rusya ile yaşanan ödeme meselelerinin başlaması, ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken’ın 5 Ocak’ta Türkiye’ye yaptığı ziyaret sonrası başlaması dikkat çekmişti. Blinken’ın ziyaretinde bir dizi bahsin gündeme geldiği, başlıklardan birinin de Rusya-Ukrayna Savaşı olduğu öğrenilmişti.

Otomotivden dokumacılığa birçok dal temsilcisi ödeme alamadıkları için meşakkat yaşadıklarını, hatta sorunun tahlilindeki belirsizlik nedeniyle birtakım ihracat siparişlerinin de kaçmaya başladığı ortaya çıkmıştı. Artan şikayetler üzerine Ticaret Bakanlığı harekete geçmiş, ödeme alamayan firmaların bir listesini oluşturmuştu. Akabinde özel alana yönelmiş bir kamu iştirak bankası üzerinden hazır giysi, dokumacılık, ayakkabı ve besin dalına getirilen istisna ile yapılan ihracatın bedelleri alınmaya başlanmıştı. Artan sıkıntılar üzerine Rus yetkililer de devreye girmiş, sorunun tahlili için yetkili Türk makamlarıyla ağır temas halinde olduklarını lisana getirmişti.

patronlardunyasi.com