Balıkçılıkta karbon ayak izini düşürmenin yolu tabiatla dost sistemlerden geçiyor

Avrupa Kurulu datalarına nazaran besin kesimi, global karbon emisyonunun yaklaşık yüzde 25 ila yüzde 30’undan sorumlu. Besin kesiminin neden olduğu emisyonun yüzde 4’ü ise balıkçılık faaliyetlerinden kaynaklanıyor.

Balıkçılığın karbon ayak izi hakkında AA muhabirinin sorularını yanıtlayan Akoğlu, Türkiye’de 15 bin av teknesi ve bu teknelerde çalışan 35 bin kişi olduğunu aktardı.

Türkiye denizlerinde avcılığı yapılan 70, iç sularda ise 30’un üzerinde balık tipi olduğunu, elde edilen balık ölçüsünün son yıllarda 200 bin tonu bulduğunu ve bunun yüzde 60’a yakınının hamsiden oluştuğunu belirten Akoğlu, “Deniz açısından en kıymetli çeşit hamsi. Onun dışında sardalya, palamut, çaça, istavrit, lüfer, kolyoz ve mezgit denizden yakalanan en kıymetli balıklar. İç sularda da inci kefali, sonra sazangiller geliyor. Artık av içerisinde göremediğimiz, birtakım denizlerimizde yok olma tehdidi altında olan cinsler var. Bunlar uskumru, kılıç balığı, yılan balığı, mavi yüzgeçli orkinos ve Akdeniz midyesi olarak sıralanabilir.” dedi.

Akoğlu, avcılık kaynaklı karbon emisyonları konusunda şu bilgileri paylaştı:

“Dünyada avlanan 1 kilogram balık, 1 ila 5 kilogram ortasında karbondioksit emisyonu oluşturuyor. Ton balığında bu sayı 6-7 kilograma çıkabiliyor. Ülkemizde ise 1 kilogram balık başına 2,5-3 kilogram karbondioksit salımı gerçekleşiyor. Karbon salımının en büyük nedeni endüstriyel balıkçılık faaliyetleri. Troller büyük bir güçle ardında ağ çekiyor, daha sonra gırgır tekneleri geliyor.”

Karbon salımının denizlere tesirinin ısınmanın ve asitliğinin artmasıyla birlikte orta ve uzun vadede görüleceği değerlendirmesinde bulunan Akoğlu, asitlenmeyi, bilhassa kalkerli kabuk yapısına sahip midye ve kitin yapılı bir kabuğa sahip karides üzere canlıların düşmanı olarak nitelendirdi.

“BU KIRILGAN EKOSİSTEM ÜFLESENİZ DÜŞECEK”

Yapılan hesaplamalar doğrultusunda global ısınma ve okyanus asitlenmesinin deniz canlılarının popülasyonlarına tesirinin 2050’den evvel görüleceğini vurgulayan Akoğlu, bu iki tesirin yanı sıra kirlilik, yabancı cinsler ve avcılık baskısı sonucunda deniz ekosisteminin daha kırılgan bir hale geldiğine değindi.

Akoğlu, “Ekosistemdeki bu süratli değişim, canlıların adaptasyon kapasitesinin ötesinde. Bu kırılgan ekosistem üfleseniz düşecek. Olağanda tahminen vurmanız gerekir, tahminen itmeniz gerekir bir sistemi istikrarından çıkarabilmek için lakin artık üfleseniz yıkılacak bir noktaya geliyor.” tabirlerini kullandı.

Balıkçılık dalında besin arzının giderek azaldığının altını çizen Akoğlu, bu durumun bölümün karbon emisyonunu da artırdığını kaydetti.

Akoğlu, “Denizdeki canlı kaynakların azalması demek, balıkçının daha fazla gayret harcayarak daha az ölçüde balık tutması demek, çok daha fazla karbon salması demek, bunun yönetilmesi gerekiyor. Uğraş açısından olabildiğince tabiatla dost pasif avlanma sistemleri, klâsik avlanma prosedürleri, küçük kıyı balıkçısının klâsik teknikleri tercih edilmeli. Balıkçılık filosu için verilen teşvikler sonlandırılmalı, küçük ölçekli kıyı balıkçılığı teşvik edilmelidir.” diye konuştu.

Endüstriyel ölçekteki balıkçılık faaliyetlerinin, bilhassa de karbon salımı çok yüksek olan trol avcılığının olabildiğince azaltılması gerektiğine işaret eden Akoğlu, şu tavsiyelerde bulundu:

“Ekosisteme verilen ziyanı en aza indirmek için gaye dışı çeşitlerin rastlantısal olarak avlanmasını azaltacak, seçiciliği yüksek av araçları ve teknolojileri kullanılmalı. Balık avcılığında karbon salımını en aza indirmek için solungaç ağları, bilimsel balıkçılık idaresi planları çerçevesinde rasyonel bir biçimde kullanılmak kaydıyla paraketa üzere pasif av araçlarının kullanımı tercih edilmeli. Canlı stoklarının idaresi için de bilimsel prosedürler bir an evvel tam manasıyla uygulamaya alınmalı.”

Balıkçıların şu anda avlarından kazandıkları gelirin karlı olmadığı tespitini paylaşan Akoğlu, kelamlarını şöyle tamamladı:

“Bunun idaresi yapılarak balıkçıya anlatılabilirse, hem tezgahtaki balık para edecek hem de daha az efor harcaması gerektiğini anlayacak. Bu kolektif bir sistem, üstten baskıyla balıkçıya ‘böyle yapacaksın, şöyle yapacaksın’ demek yerine sistemin içerisine dahil ederek göstermek tesirli olacaktır. Yeni teknelere ruhsat vermemek, endüstriyel balıkçılıktan çıkmak isteyenlere geri alım programları uygulamak çok çok kıymetli. Bunların tedbirler alarak sürdürülmesi lazım.”

patronlardunyasi.com